Seyrekzâde Seyyid Mehmed Câzim Efendi

Kayıt onu “el-Mevlâ es-Seyyid Mehmed bin Ahmed” diye tanıtır ve IV. Mehmed devrinin nakîbüleşrafı Seyrekzâde Seyyid Abdurrahman Efendi’nin ahfâdından olduğunu belirtir; babası Seyrekzâde Seyyid Ahmed Efendi’dir.

Seyyidliği maddede ayrıca vurgulanır: “seyyid-i sahîhü’n-neseb”, yani nesebi sahih bir seyyid olarak anılır.

İlmiye mesleğine girişi, bir hocanın halkasından değil hânedanla ilgili bir vesileyle oldu: 1110 Ramazanında, Hâcezâde Seyyid Osman Efendi ikinci defa Anadolu kazaskeri iken, Şehzade Sultan Hasan’ın doğumu münasebetiyle verilen “teşrif” mülâzemetlerinden biriyle meslek hakkı kazandı.

Osmanlı ilmiyesinde şehzade doğumu, cülûs ya da sefer gibi olaylar münasebetiyle toplu mülâzemet dağıtılması olağan bir usuldü; onun mesleğe girişi bu usulün bir örneğidir.

Şairliği hakkında tezkirelerin verdiği hüküm birlik göstermez. Sâlim ile Râmiz onu övgüyle anar; Fatîn ise gazellerindeki kafiye kusurları sebebiyle tenkit eder.

Mi‘mâr Sinan Medresesi müderrisi iken, 1138 Şevvalinin sekizinci Cumartesi gecesi vefat etti. Ertesi gün naaşı Fâtih Sultan Mehmed Camii’ne getirildi; öğleden sonra kılınan namazın ardından sur içindeki Keskin Dede Mezaristanı’na defnedildi.

Boşalan medresesi Müfettiş Şeyhzâde Ahmed Efendi’ye verilmiştir.

Maddenin sonundaki tasvirde güzel huylu ve temiz soylu, nefsi iyi ve itikadı pâk, “dervîş-meşreb ü hâk-nihâd” — yani derviş meşrepli ve toprak gibi mütevazı — nesebi sahih bir seyyid, ilim ve edebe bağlı bir kimse olarak anılır.

Bu niteleme bir tarikat mensubiyeti bildirmez; kaynak onun için herhangi bir şeyh, tekke veya yol adı vermez.