Ara
Menü

Remzîzâde İlmî Mehmed Efendi

Remzîzâde İlmî Mehmed Efendi (ö. 1006/1597-98), Sahn, Ayasofya ve Süleymaniye medreselerinde görev yapmış; feraiz konularını nazmetmiş Osmanlı âlim ve şairidir.

Vefat
1598
Unvan
Kadı, müderris ve şair

Ailesi ve tahsili

Kadı ve şair Remzî'nin oğludur. Ebüssuûd Efendi'nin yanında yetişerek mülâzemet aldı.

Medrese ve kadılıklar

Haydar Paşa, Kaplıca, Sahn, Ayasofya, Süleymaniye ve Edirne Selimiye medreselerinde görev yaptı. Halep ve Bursa kadılıklarında bulundu; kabul etmediği Kudüs tayini görev listesine alınmamıştır.

Vefatı ve kabri

1006/1597-98 yılında vefat etti; Koğacı Dede Mescidi haziresine defnedildi.

Edebî yönü

İlmî mahlasıyla şiir söyledi ve feraiz meselelerini akıcı bir manzumede topladı. Kaynağın “derviş yaradılışlı” nitelemesi, açık intisap bulunmadığı için tarikat aidiyetine dönüştürülmemiştir.

Medrese ve kadılık basamakları

Kadılar zümresinden Mevlânâ Remzî’nin oğludur; nisbesi buradan gelir. Tahsilini tamamladıktan sonra Şeyhülislâm Ebüssuûd Efendi’nin hizmetinden mülâzemet aldı.

Kırk akçelik bir medreseden mâzul iken 978 Şâbânında Haydar Paşa Medresesi’ne tayin edildi. 983 Recebinde Kaplıca pâyesine, 985 Cemâziyelâhirinde Sahn’a, 988 Rebîülevvelinde Ayasofya Medresesi’ne, 991 Zilhiccesinde Süleymaniye medreselerinden birine yükseldi. 992 Şevvâlinde Ebüssuûdzâde Efendi’nin yerine Edirne Selimiyesi’nde ders vermeye başladı.

994 Ramazanında Halep kadılığıyla kadılık hattına geçti. 995 Şevvâlinde Kudüs’e nakledilince kabul etmeyip azli seçti; 999 Zilkadesinde Bursa kadısı oldu, 1000 Şâbânında azledildi. 1006 yılında vefat etti.

COĞRAFÎ HAFIZA3 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

Menkıbeler

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Kudüs’ü reddedip azli seçmesi

Halep kadılığından Kudüs’e nakledildiğinde görevi kabul etmeyip azledilmeyi tercih etti; boşalan Halep kadılığına başka bir âlim gönderildi.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt
Menâkıbnâme’de tam metni aç

994 Ramazanında Hasan Begzâde’nin yerine Halep kadısı oldu. 995 Şevvâlinde Ömer Efendi’nin yerine Kudüs kadılığına nakledildiğinde bu görevi kabul etmedi ve azledilmeyi seçti. Dört yıl mansıbsız kaldıktan sonra 999 Zilkadesinde Bursa kadılığına getirildi.

Aynı olay ikinci bir kaynakta karşı taraftan görünür: onun Kudüs’e tayini üzerine boşalan Halep kadılığına Cenâbî Mustafa Efendi gönderilmiştir. Bu ikinci kayıt olayı 1586’ya tarihler; terceme-i hâlindeki 995 Şevval ise 1587 Eylülüne düşer. Bir yıllık bu fark çözülmemiş, iki tarih de olduğu gibi bırakılmıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Bir şeyh ailesinden gelen zarafeti

Büyük meşâyihten Müeyyedzâde Hâcî Efendi’nin kız tarafından torunuydu; kaynak onun dervişâne meşrebini bu soya bağlar.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt
Menâkıbnâme’de tam metni aç

Terceme-i hâli onu ilim ve mârifeti herkesçe kabul edilmiş, latifeleri dillerde dolaşan bir zat diye anlatır. Ardından meşrebinin kaynağını gösterir: büyük şeyhlerden Müeyyedzâde Hâcî Efendi’nin kız tarafından torunu olduğu için “fenâ meşrebinden hissedar”, derviş tabiatlı, temiz soylu ve fütüvvet şiarlı biriydi.

Bu kayıt, ilmiye hattında yürüyen bir kadının aynı zamanda tasavvufî bir aileye bağlandığını gösterir; kaynağın kendisi bu iki tarafı sebep-sonuç ilişkisiyle birbirine bağlar.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Bursa kadılığı ve son yıllar

999 Zilkadesinde Bursa kadısı oldu, 1000 Şâbânında azledildi; 1006 yılı içinde vefat etti ve Koğacı Dede Mescidi hazîresine defnedildi.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt
Menâkıbnâme’de tam metni aç

Kudüs’ü reddedişinin ardından gelen mansıbsız yıllardan sonra 999 Zilkadesinde Ma‘rûf Efendi’nin yerine Bursa kadılığına getirildi. Bu görevde bir yıl kadar kaldı; 1000 senesi Şâbânında azledildi ve yerine Ahîzâde Abdülhalîm Efendi geçti.

Bundan sonra kaynak başka bir görev kaydetmez. 1006 senesi içinde vefat etti; Koğacı Dede Mescidi hazîresine defnedildi.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

Eserleri ve metinleri

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Manzum feraiz risalesi

Miras paylaşımı meselelerini nazma çeken eser.

Metni gösterMetni daralt

İlmî, feraiz meselelerini akıcı ve anlaşılır bir manzume halinde toplamıştır. Metnin tam adı ve nüshası bu kaynakta belirtilmediği için kesinleştirilmemiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, c. II, s. 1123-1131.
TARİHÎ KAYIT

İlmî'nin şiirleri

Kaynakta örneklenen aşk ve hikmet beyitleri.

Metni gösterMetni daralt

Şiir parçaları ayrı edebî miras katmanında tutulmuş; tasavvufî kelime kullanımı açık intisap sayılmamıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, c. II, s. 1123-1131.

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

İstanbul · TürkiyeKoğacı Dede Mescidi Hazîresi1006 yılında vefat edince defnedildiği hazîre. İlişkili kişi dosyası Remzîzâde İlmî Mehmed Efendi : Remzîzâde İlmî Mehmed Efendi (ö. 1006/1597-98), Sahn, Ayasofya ve Süleymaniye medreselerinde görev yapmış; feraiz konularını nazmetmiş Osmanlı âlim ve şairidir.Bursa · TürkiyeBursa999 Zilkadesinden 1000 Şâbânına kadar kadılık yaptığı şehir. İlişkili kişi dosyası Remzîzâde İlmî Mehmed Efendi : Remzîzâde İlmî Mehmed Efendi (ö. 1006/1597-98), Sahn, Ayasofya ve Süleymaniye medreselerinde görev yapmış; feraiz konularını nazmetmiş Osmanlı âlim ve şairidir.Halep · SuriyeHalep994 Ramazanında kadı olduğu, 995 Şevvâlindeki Kudüs tayinini reddederek ayrıldığı şehir. İlişkili kişi dosyası Remzîzâde İlmî Mehmed Efendi : Remzîzâde İlmî Mehmed Efendi (ö. 1006/1597-98), Sahn, Ayasofya ve Süleymaniye medreselerinde görev yapmış; feraiz konularını nazmetmiş Osmanlı âlim ve şairidir.

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, c. II, s. 1123-1131
  2. [2]Kişi dosyasının kaynakları — Remzîzâde İlmî Mehmed Efendi
Ortak kaynak kataloğunu aç →