Ara
Menü

Reîsületıbbâ Ömer b. Osman Efendi

Reîsületıbbâ Ömer b. Osman Efendi (1069/1659-1136/1724), medrese ve kadılık yoluyla saray hekimliğine, hekimbaşılığa ve Rumeli kazaskerliğine yükselen; medrese, mektep ve sebil yaptıran Osmanlı tabip ve âlimidir.

Doğum
1659
Vefat
1724
Unvan
Hekimbaşı, müderris ve Rumeli kazaskeri

Ailesi ve doğumu

Ömer Efendi, Anadolu'daki Küre-i Nühâs yöresinden İstanbul'a göç ederek Hacı Hasanzâde Mescidi imamlığını üstlenen Osman Efendi'nin oğludur. 1069 Ramazanında/1659'da İstanbul'da doğdu.

İlmiye ve tıp tahsili

Debbağzâde Mehmed Efendi'nin çevresine girdi ve 1098 Zilhiccesinde/1687'de onun Rumeli kazaskerliği sırasında mülâzemet aldı. Medrese basamaklarında ilerlerken ilim ve irfan tahsilini sürdürdü; özellikle tıbbın inceliklerinde yetkinleşerek saray hekimleri arasına katıldı.

Medrese, kadılık ve saray hizmeti

Magnisalı Çelebi, İskender Paşa, Fîruz Ağa, Bâlî Efendi, Fâtıma Sultan, Debbağzâde, Sahn-ı Semân, Murad Paşa, Âişe Sultan, Gevher Han Sultan, Sultan Selim ve Süleymaniye medreselerinde görev yaptı. İzmir kadılığından sonra 1127/1715-16'da reîsületıbbâlığa getirildi. Bursa kadılığına tayin edilse de hekimbaşı olarak saraydan ayrılamadığı için görevi nâib aracılığıyla yürüttü.

Kazaskerlik

1131/1719'da Anadolu kazaskeri oldu; emekliliğinin ardından Rumeli pâyesi aldı. 1135/1723'te fiilen Rumeli kazaskerliğine yükseldi. Böylece tıp, medrese ve yüksek yargı-idare kademelerini aynı kariyerde birleştirdi.

Vefatı ve defin yeri

1136 Cemâziyelâhirinin ilk gecesi/1724'te vefat etti. Cenaze namazı Fâtih Camii'nde kılındı; Molla Gürânî Camii civarında, evinin yakınında yaptırdığı medresenin sahasına defnedildi. Hekimbaşılık görevi Hayâtîzâde Mustafa Efendi'ye geçti.

İlmî kişiliği

Kaynak onu çeşitli ilimlere vâkıf, özellikle tıpta maharetli, hızlı kavrayışlı, hoşsohbet ve açık tabiatlı bir âlim olarak tanıtır. “Şeyhülislâm âsitânesine intisap” ifadesi burada hâmilik ve ilmiye mülâzemeti bağlamındadır; tarikat mensubiyeti olarak yorumlanmadı.

Ağ ve yol