Refdî Mehmed Efendi

Vefeyât kaydı onu "el-Mevlâ Mehmed ibn Abdülkerim es-Sâmi‘î" diye tanıtır ve IV. Mehmed devri şairlerinden Sâmi‘î Abdülkerim Efendi'nin oğlu olduğunu belirtir. 1056 (1646) yılında doğdu.

Babası Saraybosna doğumlu, Divan, Münşeât ve Zeyl-i Siyer-i Veysî sahibi bir münşîdir ve 1096/1684-85'te vefat etmiştir. Küçük kardeşi Fâ'iz mahlaslı Abdullah Efendi de şairdir. Oğlu, ta‘lik yazıda parmakla gösterilen İffetî mahlaslı Hâfız Mustafa Efendi'dir; dedesinin divanını ta‘lik hattıyla o istinsah etmiştir.

Sâlim, Refdî ile bizzat tanışıp görüştüğünü, ailesi hakkındaki bilgileri doğrudan ondan ve kardeşinden aldığını söyler.

1082 muharreminde vaki sefer-i hümâyun teşrifinden, üçüncü olmak üzere Şeyhülislâm Minkārîzâde Yahyâ Efendi'den mülâzemet aldı ve tedris yoluna girdi.

1094 ramazanında Merdümiyye Medresesi'yle başlayan görev zinciri Fâtıma Hanım, Hâsodabaşı, Cafer Ağa, Debbâğzâde Mehmed Efendi (mûsıla-i Sahn), Sahn-ı Semâniyye, Hayreddin Paşa, Zâl Paşa, Eyüp Sultan (mûsıla-i Süleymâniyye) ve 1118'de Medâris-i Süleymâniyye ile sürdü. 1120'de Selânik, 1126'da Edirne pâyesiyle Şam kadılıklarına getirildi.

Sâlim bu mesleği "1094'ten 1126'ya kadar otuz iki sene" diye özetler.

Kayıt onu şöyle anlatır: maârif-i ilmiyye ile mevsûm, ilimlerin çoğundan nasibi olan, bilhassa şiir ve inşadaki mahareti aşikâr, mensur ve manzum cevherlerin hakkâkı, çeşit çeşit maarif nakdinin sarrafı, ahlak güzelliklerine sahip, insaf caddesinde yürüyen bir zat.

Ardından, bir kadı için asıl ölçüt sayılan cümle gelir: "kazâlarında iffet ü nezâhet ile meşhur, elsine-i nâsda hayr ile mezkûr, hâlisü'l-cenân, mazbûtü'l-lisân idi" — yani görev yaptığı yerlerde dürüstlüğü ve temizliğiyle tanınmış, insanların dilinde hayırla anılmıştı.