ŞAHSİYET DOSYASI

Pepegî Latif Efendi

Pepegî Latif Efendi (ö. 978/1570), ilmiye ailesinde yetişmiş; Tire, İstanbul ve Edirne medreselerinden sonra İzmir kadılığına tayin edilmiş Osmanlı âlimidir.

Vefat: 1570
Unvan: İzmir kadısı ve müderris

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

İlmiye ailesi

Rumeli kazaskerliği yapmış Gürz Seyyidî Efendi'nin torunu, Abdüllatif Çelebi'nin oğluydu. Babası doğumundan önce vefat ettiği için dedesinin himayesinde büyüdü. Konuşmasındaki kesiklik sebebiyle “Pepegî Latif” diye tanındı; lakap tarihî ayırt edici olarak korunmuş, kişiliğini küçültmek için kullanılmamıştır.

Tahsil ve medreseler

Hâmid Efendi'nin yanında ilimlerin başlangıç metinlerini okudu, Kadrî Efendi'den mülâzemet aldı. Molla Yegân, Tire İbn Melek ve Molla Arab, İstanbul Mustafa Paşa, Edirne Üç Şerefeli ve Sahn-ı Semân medreselerinde ders verdi.

İzmir kadılığı

976/1568-69'da bazı nahiyelerin eklenmesiyle statüsü yükseltilen İzmir kadılığına tayin edildi. 978 Cemâziyelâhirinde, 1570'te bu görevdeyken vefat etti.

Medrese basamakları

Müderrislik çizgisi Bursa'da başlar, Tire'de olgunlaşır ve İstanbul-Edirne hattından Sahn-ı Semân'a ulaşır. Basamaklar akçe ve tarihleriyle şöyle kayıtlıdır:

Molla Yegan Medresesi, Bursa — 25 akçe.
Tire Medresesi — 30 akçe.
Molla Arap Medresesi, Tire — 40 akçe.
Mustafa Paşa Medresesi, İstanbul — 965 Safer; Kâmî Efendi'nin yerine.
Üç Şerefeli Medrese, Edirne — 971 Cemâziyelâhir; Bağdâdîzâde Ahmed Efendi'nin yerine.
Sahn-ı Semân medreseleri, İstanbul — 973 Şevvâl; Küçük Bostan Efendi'nin yerine.

Bu basamakların ardından kadılık yoluna geçmiş ve İzmir kadısı olmuştur.

COĞRAFÎ HAFIZA4 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi4 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Üç kuşaklık ilmiye ailesi

Babası Abdüllatif Çelebi, baba tarafından dedesi Seydî-yi Karamânî, oğlu ise Latifzâde Mehmed Efendi'dir.

Metni gösterMetni daralt

"İlmiye ailesinde yetişmiş" ifadesinin karşılığı kayıtta üç adla verilir. Baba tarafından dedesi Seydî-yi Karamânî, babası Abdüllatif Çelebi'dir. Adının Latif kısmı da babasından gelir.

Zincir kendisinden sonra da sürmüştür: oğlu, aynı kökten türeyen nisbeyle Latifzâde Mehmed Efendi olarak kayıtlıdır. Böylece aile en az üç kuşak boyunca ilmiye içinde kalmıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Hocası Hamid Efendi'nin aracılığıyla İstanbul'a

Taşra medreselerinden İstanbul'a geçişi kendiliğinden olmadı: Mustafa Paşa Medresesi'ne tayininde, aynı zamanda hocası olan Hamid Efendi'nin aracı olduğu kayıtlıdır.

Metni gösterMetni daralt

Tahsilini Hamid Efendi'den yaptı, mülâzemetini ise Kādirî Çelebi'den aldı. Bursa ve Tire'deki medreselerde geçen yıllardan sonra 965 Saferinde İstanbul'daki Mustafa Paşa Medresesi'ne, Kâmî Efendi'nin yerine tayin edildi.

Kayıt bu tayin için ayrı bir not düşer: bu görev için kendisine aracı olan kişi, hocası Hamid Efendi'dir. Yani taşradan payitahta geçiş, hoca-talebe bağının himaye bağına dönüşmesiyle gerçekleşmiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

İzmir kadılığında görev başında vefat

976 Şevvâlinde Kara Ahmedzâde'nin yerine İzmir kadısı oldu; 978 Cemâziyelâhirinde bu görevdeyken İzmir'de vefat etti ve yerine Arap İbrâhim Efendi geçti.

Metni gösterMetni daralt

Sahn-ı Semân müderrisliğinden sonra 976 Şevvâlinde İzmir kadılığına getirildi; selefi Kara Ahmedzâde'dir. Görev iki yıl kadar sürdü.

978 Cemâziyelâhirinde vefatı da aynı şehirde, görev başında oldu; makam boşalınca yerine Arap İbrâhim Efendi tayin edildi. Kayıtta vefat yeri açıkça İzmir olarak geçer.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

İzmir · Türkiyeİzmir976 Şevvâl - 978 Cemâziyelâhir arasında kadılık yaptığı ve görev başındayken vefat ettiği şehir. İlişkili kişi dosyası Pepegî Latif Efendi : Pepegî Latif Efendi (ö. 978/1570), ilmiye ailesinde yetişmiş; Tire, İstanbul ve Edirne medreselerinden sonra İzmir kadılığına tayin edilmiş Osmanlı âlimidir.Tire · TürkiyeMolla Arap MedresesiTire'de 40 akçe ile müderrislik yaptığı medrese; taşra basamağının son durağı. İlişkili kişi dosyası Pepegî Latif Efendi : Pepegî Latif Efendi (ö. 978/1570), ilmiye ailesinde yetişmiş; Tire, İstanbul ve Edirne medreselerinden sonra İzmir kadılığına tayin edilmiş Osmanlı âlimidir.Edirne · TürkiyeÜç Şerefeli Medrese971 Cemâziyelâhirinde Bağdâdîzâde Ahmed Efendi'nin yerine müderris olduğu medrese. İlişkili kişi dosyası Pepegî Latif Efendi : Pepegî Latif Efendi (ö. 978/1570), ilmiye ailesinde yetişmiş; Tire, İstanbul ve Edirne medreselerinden sonra İzmir kadılığına tayin edilmiş Osmanlı âlimidir.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]İSAM Ulema Veritabanı
[2]Osmanlı ilmiye biyografisi

Ortak kaynak kataloğunu aç →