ŞAHSİYET DOSYASI

Peçevî Şeyh Mustafa Efendi

Peçevî Mustafa Efendi (1610-1699), Kanije'de doğup Peçuy'da tahsil gören; Abdülbâkī Efendi ve Budinli Abdurrahman-ı Aksarâyî yanında yetiştikten sonra Peçuy, Belgrad ve Filibe'de irşad hizmeti yürüten Uşşâkî şeyhidir.

Doğum: 1610
Vefat: 1699
Unvan: Uşşâkî şeyhi; Kanije, Peçuy, Budin, Belgrad ve Filibe irşad hattının temsilcisi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Kanije'de doğumu ve Peçuy tahsili

10 Rebîülevvel 1019'da/1610'da Kanije Kalesi'nde doğdu. Babası Şeyh Yûsuf Efendi burada vaaz, hadis ve tefsir hizmeti yürütüyordu. On altı yaşında Peçuy'a giderek Uzun Ali Efendi ile Sa‘yî Osman Efendi'den zâhirî ilimleri tahsil etti.

Uşşâkî terbiyesi

Peçuy'da Uşşâkî şeyhi Abdülbâkī Efendi'ye intisap etti. Kanije'ye döndüğünde babasının vefatı üzerine onun görevlerini üstlendi. 1050/1640-41'de malını yoksullara dağıtarak Budin'e geçti ve Abdurrahman-ı Aksarâyî'nin hizmetine girdi. Beş yıl süren terbiyenin ardından Zilkade 1055/Ocak 1646 dolaylarında Peçuy'a halife gönderildi.

Peçuy, Belgrad ve Filibe

Peçuy'daki uzun hizmetinden sonra Zilkade 1097/Eylül-Ekim 1686'da Belgrad'a, 1098/1686-87'de Filibe'ye geçti. Filibe'de yaklaşık on iki yıl irşad faaliyetini sürdürdü. Bu güzergâh, onun Rumeli Uşşâkî hafızasındaki yerini şehir ve post değişimleriyle gösterir.

Vefatı

25 Zilkade 1110 gecesi/25 Mayıs 1699'da Filibe'de vefat etti. Köprübaşı'ndaki İmaret Camii hazîresine defnedildi ve kabri üzerine türbe yapıldı. Kaynak vefatında seksen dokuz yaşında olduğunu bildirir.

Kaynak sınırı

Bu kayıt, oğlu Peçevîzâde Ahmed Ârif Dede ile 1926'da vefat eden Mustafa Sâfî Efendi'den ayrıdır. Önceki canlı gövdede Mustafa Sâfî'ye ait uzun metin yanlışlıkla bu dosyaya yapışmıştı; yabancı bölüm bütünüyle çıkarıldı.

COĞRAFÎ HAFIZA3 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

YOL BAĞLAMIHalvetiyyeYol dosyasını aç →Kişi kaydındaki tarihî yol bağlantısı; sıralı silsilede halka olduğunu tek başına göstermez.Yolun irşad atlasını aç →

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç1 doğrudan bağlantıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

İki şifa anlatısı

Kaynak, Peçevî Mustafa'nın duası ve müdahalesiyle iyileştiği anlatılan iki hastaya ilişkin rivayet aktarır.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Oğlu Ahmed Efendi'den nakledilen ilk anlatıda, altı aydır aklî rahatsızlık geçirdiği söylenen ve zincirle getirilen bir kişinin bağlarının çözüldüğü; şeyhin “Bunun aklı başındadır” demesinden sonra iyileştiği aktarılır.

İkinci anlatıda ise ağır hasta bir kişinin şeyhin müdahalesinden sonra yüzünün düzeldiği ve rahatsızlığının geçtiği rivayet edilir. Metinler, tıbbî vaka kaydı değil Uşşâkî çevrede korunan keramet anlatılarıdır.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2217-2218.

BİYOGRAFİK KAYIT

Hayatından kayıtlar

Belge, tarih ve biyografi kaynaklarından kısa bilgi kartları

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Hoca, talebe ve irşad bağı

Peçevizade Ahmed Efendi (oğlu), Uzun Ali Efendi (hocası), Sayi Osman Efendi (hocası), Şeyh Abdülbaki Efendi (şeyhi) ve Şeyh Yusuf Efendi (babası).

Metni gösterMetni daralt

Peçevizade Ahmed Efendi (oğlu), Uzun Ali Efendi (hocası), Sayi Osman Efendi (hocası), Şeyh Abdülbaki Efendi (şeyhi) ve Şeyh Yusuf Efendi (babası).

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: İSAM Ulema Veritabanı.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Eserleri ve metinleri

Son zamanlarda Afrika-yı Cenubi'de Tarik-ı Uşşakı intişar etmiştir. Lutf-ı ilahi ve feyz-i risalet-penahi ve himem-i evliyau'llah neler yapmaz. Cava'da Ali Dede na mında bir Uşşaki müntesibi tarafından neşr-i feyz-i tarikat edilmiş ve Mekke-i Mü kerreme'ye gelen Cava hacıları meyanında tarik-ı feyz-refik-ı Uşşaki müntesibleri gö rüldüğünü naklen azizim beyan buyurmuştur.

Metni gösterMetni daralt

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 4.

ÖĞÜT

Öğütleri

Ahlâk, irşad ve yaşayışa ilişkin sözler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Söz ve öğüt

Na'ş-ı mağfiret-nakşı bugün Kdsımpaşa'da sabık Uşşakı Dergahı'ndan kaldırılacak Kdsımpaşa Cami'-i Keb'iri'ıule ııaınilzı ba'de'l-eda medfen-i mahsüsuna defn edilecektir.

Metni gösterMetni daralt

Na'ş-ı mağfiret-nakşı bugün Kdsımpaşa'da sabık Uşşakı Dergahı'ndan kaldırılacak Kdsımpaşa Cami'-i Keb'iri'ıule ııaınilzı ba'de'l-eda medfen-i mahsüsuna defn edilecektir. " 1 73 Şeyhimiz merhumun, "Kutbu'l-edeb" diye telkin eylediği lbnü'l-Emin Mahmud Kemal Beyefendi irticalen söylemiştir: Hakk'a aşık Hakk'a sadık bir safiyyü'l-kalb idi Rah-ı Hak'da can virüp can buldu sarı Mustafa Muharrir-i fakir beyitler ilavesiyle şu manzumeyi vücuda getirdim: Hazret-i Şeyh Mustafa sarı-i pür-zevk u safa Bülbül-i gülşen-saray-ı aşk ol mihr-i vefa İlm ü irfan sahibi gayet beşUşü'l-vech idi İsr-i pak-i evliyılu' llaha itdi iktiza Hüsn-i siret hem fazilet sahibi bir ziit idi Pek kaııiiat-kar idi az şeyle kıldı iktifa Şöhret ü şandan be-gılyet müctenib bir merd idi İnzivayı pek severdi şeyh-i sahib-ihtifa Hazret-i Kutbu'l-edeb nazmeıı didi Vassafına Rcih-ı

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 4.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

TALEBESİ / HALİFESİPeçevîzâde Şeyh Ahmed Ârif DedePeçevî Mustafa Efendi → oğlu Ahmed Dede: ilk Halvetî terbiyesi

Bu bağın kanıt fişi

İlişki kimliği: 439
Yön: 503 → 1239
Tür: Hoca-talebe
Hat / varyant: halvetiyye
Eser / belge: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ
Baskı / nüsha: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Cilt: 4
Sayfa: 3289-3290
Varak: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Tarih: Bilinmiyor / kayıt belirtilmemiş
Doğrulama: Konum aktarılmış; özgün nüsha karşılaştırması bekliyor

Kaynakta aktarılan künye: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3289-3290

İlişki / dönem açıklaması: Peçevî Mustafa Efendi → oğlu Ahmed Dede: ilk Halvetî terbiyesi

Her ilişki kendi kimliği ve hattıyla korunur. Künye veya sayfa bulunması, tarihî iddianın bağımsız olarak doğrulandığı anlamına gelmez.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

İstanbul · TürkiyeBursa'da Sa'di DergahıKaynakta geçen mekân Bursa'da Sa'di Dergahı , Sefîne-i Evliyâ içinde 2 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Şeyh Ali Fakrî Efendi, Peçevî Şeyh Mustafa Efendi.Bursa · TürkiyeUşşaki DergahıKaynakta geçen mekân Uşşaki Dergahı , Sefîne-i Evliyâ içinde 3 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Şeyh Muhammed Sahâvetüddin Hacı Baba, Peçevî Şeyh Mustafa Efendi, Şeyh Seyyid Muhammed Nizâmeddin Efendi.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]Sefîne-i Evliyâ - Cilt 4
[2]Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 3, s. 2217-2218
[3]İSAM Ulema Veritabanı
[4]Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3289-3290
[5]Sefîne-i Evliyâ

Ortak kaynak kataloğunu aç →