tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

Kefevî Salih Efendi

Kefevî Salih Efendi (ö. 1725), Kefe'den İstanbul'a gelerek Süleymaniye müderrisliğine yükselen ve Haremeyn vakıfları müfettişliği yapan Osmanlı âlimidir.

Vefat
1725
Unvan
Kırım kökenli Osmanlı müderrisi ve Haremeyn vakıfları müfettişi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Kefe'den İstanbul'a

Kırım'ın Kefe şehrinde doğdu. İlk ilimlerini memleketinde tahsil ettikten sonra İstanbul'a geldi; Alîzâde Mehmed Efendi'den mülâzemet alarak ilmiye yoluna girdi.

Medreseler ve vakıf müfettişliği

Îsâ Bey, Çoban Çavuş, Mukābele-i Süvârî, İncekara, Kirmastı, Emre Hoca, Sahn-ı Semân, Sinan Paşa, Yahya Efendi, Murad Paşa-i Atîk ve Süleymaniye medreselerinde görev yaptı. 1118/1706-07'de Haremeyn-i Şerîfeyn vakıfları müfettişliğine getirildi.

Vefatı

6 Şaban 1137 Cuma gecesi/1725'te vefat etti. Fâtih Camii'ndeki cuma namazından sonra Topkapı dışında defnedildi.

Şahsiyeti

Şeyhî onu ilmiye mensupları arasında edepli, temiz ahlâklı, hoş tabiatlı ve saf niyetli biri olarak anar.

Medrese basamakları ve müfettişlik

Kırk akçelik medreseden azledilmiş bir mülâzım olarak beklerken, 1109 Şevval'inin 16'sında Mustafa Efendi'nin yerine Îsâ Beg Medresesi hâricine yükseldi; 1116 ahir">Rebîülâhir'inin 20'sinde Mahmud Çavuşzâde İbrâhim Efendi'nin yerine Çoban Çavuş Medresesi'ne hareket etti.

1118 Zilkade'sinde Haremeynüşşerîfeyn müfettişliği verildi; 1119 Safer'inin 10'unda ibtidâ dâhil itibarıyla Mukābele-i Süvârî ma‘a Dersiyye-i İncekara Medresesi geldi ve aynı yılın Zilkade'sinde müfettişlikten azledildi. 1120 Safer'inin 4'ünde Yağlıkçızâde Mehmed Efendi'nin yerine Kirmastı Medresesi'ne nakledildi.

1124 Şevval'inin 9'unda mûsıla-i Sahn itibarıyla Emre Hâce Medresesi, 1127 Muharrem'inin 4'ünde Sahn-ı Semâniyye'den biri, 1128 Muharrem'inin 18'inde Fethiye'deki Sinan Paşa Medresesi, 1129 Ramazan'ının 27'sinde Şeyhülislâm Yahyâ Efendi Medresesi, 1133 Muharrem'inin 11'inde mûsıla-i Süleymâniyye itibarıyla Murad Paşa-yı Atîk Medresesi ve nihayet 1137 Safer'inin 11'inde Medâris-i Süleymâniyye'den biri verildi.

COĞRAFÎ HAFIZA3 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını aç2 doğrudan bağlantıAğda gör →

ÖĞÜT

Öğütleri

Ahlâk, irşad ve yaşayışa ilişkin sözler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Edepli, temiz ve hoş tabiatlı

Kaynak onu Rum diyarı ulemâsı arasında sayılan, edepli ve vakur, sâlih ve nezih, hoş tabiatlı ve temiz huylu biri olarak anlatır.

Metni gösterMetni daralt

Maddenin kapanışındaki tavsif kısa ve sıcaktır: dâhil-i idâd-ı ulemâ-yı Rûm — yani Rum diyarı ulemâsından sayılan — edîb ve vecîh (edepli ve itibarlı), sâlih ve nezih, hoş tabiatlı ve içi temiz, temiz huylu bir insan.

Kefe'den gelmiş bir taşra tâlibinin, kaydın onu doğrudan “ulemâ-yı Rûm” arasında sayacak kadar merkeze yerleşmiş olması, otuz yılı aşkın İstanbul müderrisliğinin sonucudur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

4 kayıt

İlk 4 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Kefe'de başlayan tahsil, İstanbul'da süren yol

Kırım'ın Kefe şehrinde doğdu, ilimlerin mukaddimelerini orada tamamladıktan sonra İstanbul'a geldi.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak doğum yerini süslü bir ifadeyle verir: Medîne-i Kefe'de bağçe-sarây-ı ademden meclis-i vücûda vaz'-ı kadem kılmıştır. İlimlerin mukaddimelerini ve fenlerin temellerini orada sağlamlaştırdıktan sonra İstanbul'a gelmiştir.

Bu sıralama önemlidir: Kefe, 15. yüzyıl sonundan itibaren Osmanlı sancak merkeziydi ve kendi medreseleri vardı. Kayıt, taşrada tamamlanmış bir ilk tahsilin başkentte sürdürülmesinin somut bir örneğini verir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Bir yıl süren Haremeyn müfettişliği

1118 Zilkade'sinde Silistreli Mehmed Efendi'nin yerine Haremeynüşşerîfeyn müfettişliğine getirildi; tam bir yıl sonra azledildi.

Metni gösterMetni daralt

Henüz hâric medreselerinde müderrisken, 1118 Zilkade'sinde Silistreli Mehmed Efendi'nin yerine Haremeynü'ş-Şerîfeyn müfettişliği hizmetine lâyık görülmüştür. Bu görev, Mekke ve Medine'ye gelir sağlayan Haremeyn vakıflarının denetimini kapsayan, malî ağırlığı yüksek bir memuriyetti.

Görevi tam bir yıl sürmüştür: 1119 Zilkade'sinde azledilmiş, hizmet Râzî Abdüllatif Efendi'ye verilmiştir. Azilden yaklaşık üç ay önce, 1119 Safer'inin 10'unda ibtidâ dâhil itibarıyla Mukābele-i Süvârî ma‘a Dersiyye-i İncekara Medresesi kendisine tevcih edilmişti.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Mülâzemeti veren hocanın adı iki türlü yazılıyor

Mülâzemetini Alizâde Mehmed Efendi'nin iâdelerinden aldı; neşrin dipnotu bu adın bir nüshada “Ali Efendizâde” okunduğunu kaydeder.

Metni gösterMetni daralt

İlmiye yoluna girişi şöyle anlatılır: Alizâde Mehmed Efendi'nin, mûsıla-i Sahn itibarıyla Mehmed Ağa Medresesi'nden Sahn'a hareket ettiği sırada onun iâdeleri arasında bulunarak mülâzemet şerefini elde etmiştir. İâde, bir müderrisin dersini talebeye tekrar okutan yardımcısıdır ve mülâzemet listelerine bu yoldan girilirdi.

Neşrin dipnotu bir nüsha farkı kaydeder: bu ad A nüshasında Alîzâde, İ nüshasında Ali Efendizâde yazılıdır. Fark çözülmemiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Süleymaniye'de yalnız altı ay

1137 Safer'inde Medâris-i Süleymâniyye'den birine ulaştı, ama aynı yılın Şâban'ında vefat etti; medresesi iki ay boş tutuldu.

Metni gösterMetni daralt

Kariyerinin zirvesine ancak ömrünün sonunda ulaşabilmiştir: 1137 Safer'inin 11. günü Hamdî Mehmed Efendi'nin yerine Medâris-i Süleymâniyye'den birinde ders seccadesini sermiş, fakat aynı yılın Şâban'ının altıncı Cuma gecesi “ders ü devri tamam” bulup vefat etmiştir. Arada yalnız altı ay vardır.

Ertesi gün naaşı Ebü'l-feth Sultan Mehmed Han Camii'ne getirilmiş, Cuma namazının ardından namazı kılınıp Topkapı dışında defnedilmiştir. Boşalan medresesi iki ay kadar tevkif edilmiş (boş tutulmuş), sonra 1137 Şevval'inin 4'ünde sâbık şeyhülislâm Mahmud Efendi'nin ikinci oğlu Abdürrahim Efendi'ye verilmiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

BAĞLANTILAR · VERİTABANI

Şeyh, halife, aile ve post ağı

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Kefe · Ukrayna / KırımKefeMedîne-i Kefe'de dünyaya geldi ve ilimlerin mukaddimelerini burada tamamladıktan sonra İstanbul'a gitti; “Kefevî” nisbesi buradan gelir. İlişkili kişi dosyası Kefevî Salih Efendi : Kefevî Salih Efendi (ö. 1725), Kefe'den İstanbul'a gelerek Süleymaniye müderrisliğine yükselen ve Haremeyn vakıfları müfettişliği yapan Osmanlı âlimidir.İstanbul · TürkiyeSinan Paşa Medresesi1128 Muharrem'inin 18. günü Kudsîzâde Mülâzımı Mustafa Efendi'nin yerine, ibtidâ altmışlı itibarıyla Fethiye'deki bu medreseye tayin edildi. İlişkili kişi dosyası Kefevî Salih Efendi : Kefevî Salih Efendi (ö. 1725), Kefe'den İstanbul'a gelerek Süleymaniye müderrisliğine yükselen ve Haremeyn vakıfları müfettişliği yapan Osmanlı âlimidir.İstanbul · TürkiyeTopkapı hâricindeki kabristanFatih Camii'nde Cuma namazının ardından cenaze namazı kılındıktan sonra Topkapı dışına defnedildi; kaynak kabristanın adını vermez. İlişkili kişi dosyası Kefevî Salih Efendi : Kefevî Salih Efendi (ö. 1725), Kefe'den İstanbul'a gelerek Süleymaniye müderrisliğine yükselen ve Haremeyn vakıfları müfettişliği yapan Osmanlı âlimidir.