İsmâil el-Meczûb el-Keyyâl

Ümmü Abîde'den Halep'e

İsmâil Meczûb Keyyâl 600/1203 yılında Ümmü Abîde'de doğdu. Hülâgû'nun 656/1258'de Irak'a girişi sonrasında Halep'e geçtiği ve ömrünün kalanında burada irşad faaliyetinde bulunduğu aktarılır. Şam ve Halep ilim çevrelerince hürmet gördüğü belirtilir.

Keyyâl lakabı ve menkıbe

“Keyyâl” lakabının, buğday çuvallarındaki miktarı doğru tahmin etmesine bağlandığı anlatı tarihî biyografiden ayrı bir menkıbe olarak okunmalıdır.

Vefat yeri ve tarih ihtilafı

Halep yakınındaki Terbene köyünde vefat ettiği ve dergâh hazîresine defnedildiği kaydedilir. Bazı kaynaklardaki 900/1495 tarihi, 600/1203 doğum kaydı ve 1258 sonrasındaki göç bilgisiyle bağdaşmaz. Araştırma bu uyuşmazlığı, İsmâil Meczûb Keyyâl ile İsmâil el-Keyyâl b. İbrâhim el-Belhî'nin birbirine karıştırılmasıyla açıklar; bu nedenle kesin ölüm yılı girilmemiştir.

Şecere varyantları

Sefîne ile Tibyân farklı uzunlukta şecereler verir. Ortak çekirdek Ahmed er-Rifâî'nin ailesi ve erken Rifâî halkaları üzerinden Keyyâl'e ulaşır; sonraki aynı adlı halkalar kimlik denetimi yapılmadan kişilere bölünmez.