İbrâhim Hâs Efendi

Hasan Ünsî’nin terbiyesi

İbrâhim Hâs Efendi, Hasan Ünsî’nin önde gelen halifelerindendir. Mektuplarında aynı dergâhta kırk yılı aşan bir beraberlikten söz eder; mürşidiyle bağını yalnız dış mensubiyet değil, insanın benlik iddiasını aşarak hakikati tanıdığı bir terbiye olarak anlatır.

İnziva hayatı

Hasan Ünsî’nin vefatından sonra dergâhta inzivaya çekildi ve kendisini tanıtmaktan kaçındı. Vefat tarihi ve ömrünün süresi kaynakta bilinmediği açıkça belirtilir. Kabri Hasan Ünsî Türbesi’nin sağ tarafındaki pencere önündedir.

Kabrinin yeniden belirlenmesi

Hüseyin Vassâf, İbrâhim Hâs’ın mektuplarını okuduktan sonra kabrini aradığını; dergâh şeyhi İzzî Efendi’nin gösterdiği yerdeki su ve atık yolunu kaldırarak çevreyi temizlettiğini ve kabri parmaklıkla koruma altına aldığını anlatır. Kabrin açılması ve bedenin bozulmadan bulunduğu yönündeki kısım gelenek içi menkıbe olarak değerlendirilmelidir.

Eserleri

Bin bir ilâhiyi topladığı bir Dîvân, evliya menkıbelerini ihtiva eden Tezkiretü’l-Hâs ve Hasan Ünsî’nin sözlerini derlediği Kelâm-ı Azîz başlıca eserleridir. Hasan Ünsî menâkıbnâmesinin Millet Kütüphanesi Reşid Efendi 479 numarada bir nüshası bulunduğu; başka nüshaların İbnülemin Mahmud Kemal ve Pazar Tekkesi kitaplıklarında görüldüğü kaydedilir.

Mektupları

Büyükçekmece’deki pîrdaşı Nesîmîzâde Mustafa Efendi’ye yazdığı mektup, mürşid kardeşliğini “bir pınardan sızan iki katre” benzetmesiyle anlatır. Vahdet, muhabbet, irade ve Hak’la yakınlık üzerine yoğunlaşan mektuplarının bir bölümü Hüseyin Vassâf tarafından Müntehabât-ı Ezhâr-ı İrfâna alınmıştır.

Kırk seneden mütecavizdir sizin ile bir dergâha bende olduk. Kendimizi o dergâhta bildik, bulduk; kendi yüzümüzü onda gördük.

Kaynak sınırı

Eski metnin başlangıcındaki Hasan Ünsî’ye ait halife listesi ve türbe şiiri İbrâhim Hâs’ın biyografisinden ayrılmıştır. Aydınoğlu Tekkesi hakkındaki bağımsız inceleme de kişi dosyasının parçası değildir.