Hoca Hasan Hüsâmeddin Efendi

Çocukluğu ve tahsili

1184 Recebinde/Ekim 1770’te İstanbul’da doğdu. Babası Bâbıâli Dâhiliye kalemi serhalifesi Seyyid Muhammed Fehim Efendi’dir. Dört yaşında okumaya başladı, dokuz yaşında Kur’an’ı ezberledi. Arapça, hadis, usul ve tefsir ilimlerini Kastamonulu Ömer, Konyalı Ali, Kurubesili Esad ve Ahıskalı Selim efendilerden tahsil etti.

İrşad çevresi

Bursalı Muhammed Emin Efendi’ye intisap etti; şeyhi ona Hüsâmeddin mahlasını verdi. Daha sonra Hatuniye Dergâhı’nda hocası ve pîrdaşı Hoca Selim Efendi’nin yanında inzivaya çekildi. Ali Behçet Efendi ile de bey‘atini yeniledi.

Mesnevî dersleri

Farsça, İbnü’l-Arabî’nin Fusûsü’l-hikemi ve Mevlânâ’nın Mesnevîsini okudu. 1814 dolayında Mesnevî okutmaya başladı. Merkez Efendi Dergâhı’nda ilk iki cildi, ardından Sünbül Sinan Âsitânesi’nde eserin tamamını ders verdi; 1247/1831’de hatim yaptı.

Tefsir ve hadis

Hac dönüşünde Hacı Evhad Dergâhı ve Niyâzî-i Mısrî’nin hatırasını taşıyan çevrelerde yeniden Mesnevî dersleri verdi. Buhârî, Mesâbîh, Delâilü’l-hayrât, Şir‘atü’l-İslâm ve Beyzâvî tefsiri okuttu. 1267/1851’de Eyüp’teki Hatuniye Dergâhı’na geçince ders halkası çok genişledi.

Eserleri

Mesnevî’nin ilk beyti üzerine bir risale, Buhârî’nin on beş cüzüne Arapça şerh ve Tirmizî’nin eş-Şemâilü’n-nebeviyyesinin tercümesi kaynakta anılan eserleridir.

Vefat tarihindeki fark

Şevval 1280’de vefat etti. Metindeki milâdî karşılık bir yerde 1863 verilse de mezar kitabesi 1 Şevval 1280/10 Mart 1864 tarihini taşır; ana kronolojide kitabe esas alınmıştır. Eyüp’te Hatuniye Dergâhı yanında defnedildi.