ŞAHSİYET DOSYASI

Hısn-ı Mansûrîzâde Mustafa Mücîb Efendi

Hısn-ı Mansûrîzâde Mustafa Mücîb Efendi (1673-1727), Halep kadılığı ve Şam tayinine uzanan ilmiye kariyerinin yanı sıra Mücîb mahlasıyla şiirleriyle tanınan Osmanlı âlimidir.

Doğum: 1673
Vefat: 1727
Unvan: Osmanlı kadısı, müderrisi ve şairi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Ailesi ve doğumu

Mustafa b. Ahmed, Hısn-ı Mansûrîzâde Emînü'l-fetvâ Ahmed Efendi'nin oğludur. Şevval 1083/Ocak-Şubat 1673'te Hısn-ı Mansûr'da doğdu. Cemâziyelevvel 1099/Mart-Nisan 1688'de eski şeyhülislâm Mehmed Efendi'nin Rumeli kazaskerliği sırasında mülâzemet aldı.

Medrese güzergâhı

Firuz Ağa, Eyyühüm, Molla Kırımî, Sa‘dî Efendi, Hüsrev Kethüdâ, Sahn-ı Semân, Nişancı Paşa-yı Cedîd, Mehmed Ağa, Kara Mustafa Paşa, Ayasofya-i Kebîr ve Süleymaniye medreselerinde görev yaptı. Bu uzun tayin çizgisi biyografik yönü gösterecek ölçüde özetlendi; önceki müderrislerin adları kişisel bağ sayılmadı.

Halep, Şam ve vefatı

1131/1719'da Halep kadılığına tayin edildi. 1139/1727'de Şam kadılığı verildiği sırada 12 Şevval 1139/2 Haziran 1727'de vefat etti ve Şam'da Bilâl-i Habeşî civarına defnedildi. Bu defin çevresi tarikat aidiyeti olarak yorumlanmadı.

Mücîb mahlası

Kaynak onu çeşitli ilimlerden pay sahibi, meseleleri tanıyan, edebî yönü kuvvetli bir âlim olarak tasvir eder. Mücîb mahlasıyla söylediği gazel ve beyitlerden örnekler ayrı şiir katmanında korunmuştur.

Halep ve Şam kadılıkları

Süleymaniye medreselerinden birinde ders okuturken 1131 Ramazanının dördüncü günü, aynı yılın Zilhiccesi başlangıç sayılmak üzere Sadreddinzâde Mahmud Efendi'nin yerine Halep kadılığı verildi. 1132 Zilkadesinde, 1133 Rebîülâhiri başlangıç sayılarak azledildi ve yerine Süleymaniye Dârülhadîsi müderrisi İlmî Ahmed Efendi getirildi.

1139 Muharreminin yirmi birinci günü, aynı yılın Cemâziyelevveli başlangıç sayılmak üzere, bilâd-ı selâse ile aynı rütbeye çıkarılmış olan Şam kadılığı kendisine verildi. Aynı yılın Şevvalinin on ikinci günü bu görevdeyken vefat etti.

COĞRAFÎ HAFIZA2 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi2 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Tezkire-i Mücîb

1122/1710'da yazdığı şair tezkiresi, 1000/1592 ile 1122/1710 arasında vefat eden 107 şair hakkında kısa bilgiler ve şiir örnekleri verir.

Metni gösterMetni daralt

Mücîb'in bilinen tek müstakil eseri, 1122/1710 yılında kaleme aldığı şuarâ tezkiresidir. Kısa bir mukaddimeyle başlayan eserde, 1000/1592 yılından 1122/1710'a kadar vefat etmiş 107 şair hakkında kısa bilgiler ve şiirlerinden örnekler yer alır; Sultan IV. Murad da tezkirede yer alan isimler arasındadır.

Mücîb eserin Riyâzî tezkiresine zeyil olduğunu belirtmişse de araştırmacılar eserin orijinalliğini tartışmıştır. Yazma nüshaları Nuruosmaniye Kütüphanesi'nde (nr. 4965) ve İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nde (nr. 3913) bulunmaktadır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Mahlas kaydında ayrılık

Şeyhî Mehmed Efendi şiirlerinde Mücîb mahlasını kullandığını yazar; Ali Emîrî Efendi ise Râcih ve Kemâl mahlaslarını da kullandığını kaydeder.

Metni gösterMetni daralt

Şiirlerinde kullandığı mahlas konusunda kayıtlar birleşmez. Kendisini tanıyan çağdaşı yalnız "Mücîb" mahlasını anar ve ardından beş ayrı manzumesinden örnek verir. Ali Emîrî Efendi'nin kaydına göre ise şair Râcih ve Kemâl mahlaslarını da kullanmıştır.

Bu ayrılık burada çözülmemiş, iki kayıt da olduğu gibi aktarılmıştır. Şairliği hakkında Safâyî ve Sâlim onu renkli, güzel, akıcı ve nefis şiirler yazan bir isim olarak anar.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Boşalan mansıbın beş ay evlâdına bırakılması

Şam kadılığındayken vefat edince görevin geliri yaklaşık beş ay çocuklarına uzatıldı, ancak ondan sonra başkasına tevcih edildi.

Metni gösterMetni daralt

Vefatının ardından boşalan Şam kadılığı hemen bir başkasına verilmedi: kaynak, mansıbın beş ay kadar evlâdına "medd" olunduğunu, yani gelirinin bu süre boyunca çocuklarına bırakıldığını kaydeder. Süre dolunca, 1139 Zilkadesinin yirmi sekizinci günü, 1140 Rebîülevveli başlangıç sayılmak üzere görev Selânik kadılığından ayrılan Şikârîzâde Şeyh Mehmed Efendi'ye tevcih edildi.

Bu uygulama, vefat eden mevâlînin ailesinin bir süre gelirsiz kalmaması için işleyen bir Osmanlı idarî âdetini gösterir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Şam · SuriyeBilâl-i Habeşî Kabri civarıŞam kadılığı sırasında vefat etti ve Bilâl-i Habeşî'nin kabri civarına defnedildi. İlişkili kişi dosyası Hısn-ı Mansûrîzâde Mustafa Mûcib Efendi : Hısn-ı Mansûrîzâde Mustafa Mûcib Efendi (1673-1727), İstanbul’un yüksek medreselerinde müderrislikten Halep ve Şam kadılıklarına yükselen; 107 şair biyografisini içeren Tezkire-i Mûcib’i yazan Osmanlı âlimi ve divan şairidir.Adıyaman · TürkiyeHısn-ı Mansûr (Adıyaman)1083 Şevvalinde (Ocak-Şubat 1673) babasının bulunduğu Hısn-ı Mansûr beldesinde doğdu; ailenin "Hısn-ı Mansûrîzâde" nisbesi de buradan gelir. İlişkili kişi dosyası Hısn-ı Mansûrîzâde Mustafa Mûcib Efendi : Hısn-ı Mansûrîzâde Mustafa Mûcib Efendi (1673-1727), İstanbul’un yüksek medreselerinde müderrislikten Halep ve Şam kadılıklarına yükselen; 107 şair biyografisini içeren Tezkire-i Mûcib’i yazan Osmanlı âlimi ve divan şairidir.