ŞAHSİYET DOSYASI

Eğirdirli Burhâneddin Efendi

Eğirdirli Burhâneddin Efendi (ö. Safer 970/1562), Tosyalı Nasuh Efendi'nin yanında yetişip ailesinin Eğirdir'deki Zeyniyye zâviyesine postnişin olan şeyhtir.

Vefat: 1563
Unvan: Zeyniyye şeyhi, vaiz ve Eğirdir zâviyesi postnişini

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Aile ve tahsil

Eğirdir'de doğdu. Nesebi, Şeyhülislâm Berda‘î ailesine bağlanır. Anne tarafından dedesi Şeyh Mehmed b. Pîrî el-Hamîdî, bu çevrenin hem damadı hem müridiydi. Burhâneddin dinî ilimleri tahsil ettikten sonra İstanbul'a gitti ve bir süre Bursa'da kaldı.

Tosyalı Nasuh Efendi ve Zeyniyye terbiyesi

Zeyniyye şeyhlerinden Tosyalı Nasuh Efendi'nin huzurunda tövbe ve inâbet etti; mücâhede ve riyâzet sürecinden sonra irşad izni aldı. Dedesi Şeyh Mehmed'in vefatı üzerine Eğirdir'deki aile zâviyesine postnişin oldu.

Vaaz, tefsir ve zikir

Zâviyede tefsir ve hadis naklederek vaaz ediyor, tevhid ve tekbir meclisleri düzenliyordu. Böylece aile zâviyesi, ilmî ders ile tasavvufî irşadın bir arada yürüdüğü bölgesel bir merkez hâline geldi.

Vefatı

Safer 970/Ekim-Kasım 1562'de vefat etti. Zâviyenin modern açık adresi kaynakta bulunmadığından koordinat üretilmedi.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Hac yolundaki üç anlatı

Atâyî, hac yolunda muhalifinin ölümü, Cidde'de gemi seçimi ve kendisine kötülük tasarlayan kişi hakkında üç keramet anlatısı nakleder.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Burhâneddin Efendi hac yolunda iken, bıyığını fazla kısaltması sebebiyle kendisini ayıplayan bir başka şeyh de aynı kafiledeydi. Burhâneddin Efendi'nin dostları bu kişinin sözlerinden incinerek haklıysa ona uymalarını, değilse meselenin açıklığa kavuşmasını istediler. Burhâneddin Efendi ellerini kaldırıp uzun süre dua etti; “Yâ Rab, hak güneş gibi ortaya çıkmadıkça buradan bir adım atmam” dedi. Rivayete göre onu ayıplayan kişi o anda attan düşüp öldü.

Hac dönüşünde kafile Cidde'de hazır bir gemi buldu. Hacılar hemen gemiye binerken Burhâneddin Efendi beklemeyi seçti; ona uyan birkaç kişi de karada kaldı. Gemi uygun rüzgârla açılınca geride kalanlar üzüldüler. Az sonra ters bir fırtına gemiyi yeniden limana döndürdü; kafile daha sonra şeyhle birlikte yola çıkıp menziline ulaştı.

Atâyî'nin güvenilir ravilere dayandırdığı üçüncü anlatıda, bir adam Burhâneddin Efendi'ye düşmanlık ediyor ve bazı azîmetlerle ona zarar vermeye çalışıyordu. Şeyhin nasihatleri fayda vermeyince Burhâneddin Efendi bir müddet teveccüh etti, abdestini yenileyip mescide gitti. Orada düşmanlık eden kişinin cenazesini musallada buldu; namazını kıldırıp dua etti.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 410-414.