Ara
Menü

Dürrî Ahmed Efendi

Dürrî Ahmed Efendi (ö. 11 Aralık 1722), Safevî İranı'na gönderilen Osmanlı elçisi; İran'ın siyasî ve toplumsal durumunu kaydeden sefâretnâmenin ve yaklaşık 3500 beyitlik divanın müellifidir.

Vefat
1722
Unvan
İran sefiri, sefâretnâme müellifi ve divan şairi

Van'dan İstanbul'a

Van'da, Ebû Bekir Vehbi Efendi'nin oğlu olarak doğdu. Yekçeşm, Kör ve Vâfî lakaplarıyla da anıldı; şiirlerinde Vâfî ve daha çok Dürrî mahlasını kullandı. İstanbul'da Divan Kalemi'ne girerek hâcegânlık mesleğinin çeşitli kademelerinde görev yaptı.

Maliye ve divan görevleri

Receb 1125/Ağustos 1713'te vak‘anüvis Naîmâ'dan boşalan Anadolu muhasebeciliğine, 27 Muharrem 1127/2 Şubat 1715'te sipahiler kâtipliğine getirildi; ardından haraç muhasebecisi oldu.

İran elçiliği

Pasarofça sonrasında Avusturya–İran ticaret yoluyla ilgili meseleleri çözmek ve Safevî ülkesindeki siyasî gelişmeleri yerinde gözlemek üzere şıkk-ı sânî defterdarlığı pâyesiyle İran'a gönderildi. İstanbul–Bağdat–Kirmanşah–Dergezîn–Hemedan–Kazvin–Tahran hattını izledi; Şah Sultan Hüseyin ve devlet görevlileriyle görüştü.

Dönüşte Van'daki aile hayratının bazılarını tamir ettirdi ve 15 Safer 1134/5 Aralık 1721'de İstanbul'a ulaştı. Raporunu III. Ahmed ile Nevşehirli Damad İbrâhim Paşa'ya sundu; başmuhasebeciliğe getirildi.

Eserleri ve vefatı

Sefâretnâme, yolculuk ve diplomatik temasların yanı sıra İran'ın idarî yapısı, şehirleri, halkı, sarayı ve askerî durumu hakkında gözlemler içerir. Yaklaşık 3500 beyitlik divanında gazel, kaside, kıta ve lugazlar bulunur. 2 Rebîülevvel 1135/11 Aralık 1722'de vefat ederek Şeyh Vefa Camii hazîresine defnedildi.

Ağ ve yol

Eserleri ve metinleri

İlk 2 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

İran Sefâretnâmesi

1720-21 İran elçiliğinin güzergâhını, temaslarını ve Safevî ülkesine dair gözlemlerini kaydeden rapor.

Metni gösterMetni daralt

Metin siyasî bilgi kadar şehir, saray, topluluk, ticaret ve ulaşım tarihi için de değerlidir. Elçinin gözlemleri ile kendisine aktarılan haberler aynı kanıt düzeyinde okunmamalıdır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3413-3424; TDV İslâm Ansiklopedisi ve TEİS karşılaştırması.
TARİHÎ KAYIT

Dürrî Divanı

Yaklaşık 3500 beyitlik gazel, kaside, kıta, lugaz ve tarih manzumeleri külliyatı.

Metni gösterMetni daralt

Şeyhî onun özellikle tarih düşürmedeki maharetini vurgular; şiir külliyatı sefâretnâmeden ayrı bir edebî katmandır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Şeyhî Mehmed Efendi, Vekāyi‘u’l-Fuzalâ, c. 4, s. 3413-3424; TDV İslâm Ansiklopedisi ve TEİS karşılaştırması.