ŞAHSİYET DOSYASI

Şeyh Abdullah b. Fâzıl Ali Efendi

Abdullah b. Fâzıl Ali Efendi, Sefîne-i Evliyâ’nın kısa kaydına göre Nûreddîn-i Cerrâhî ser-tarîkıydı ve Eyüp’teki Şeyh Râşid Efendi Dergâhı’na defnedildi.

Yol: Cerrâhiyye
Mekân: 3 bağlantı
Unvan: Nûreddîn-i Cerrâhî ser-tarîkı · Eyüp’te medfun Halvetî-Cerrâhî derviş

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Sefîne’deki kayıt

Şeyh Abdullah Efendi, Fâzıl Ali Efendi’nin oğludur. Sefîne-i Evliyâ onu açıkça Nûreddîn-i Cerrâhî’nin “ser-tarîkı” olarak anar. Bu unvan, Cerrâhî erkânının icrası ve aktarımında hizmet üstlenen bir tarikat görevlisini ifade eder.

İrşad çevresi

Kaynakta Abdullah Efendi’nin ardından babası Fâzıl Ali Efendi ve onun bağlı bulunduğu Ramazâniyye silsile çevresi sıralanır: Köstendilli Ali Efendi, Debbâğ Ali Efendi, İbrâhim-i Rûmî, Mestçi Ali Efendi ve Pîr Ramazan Mahfî. Bu liste Abdullah Efendi’ye ait ayrıntılı bir biyografi değildir; Cerrahiyye’nin içinden doğduğu Ramazâniyye-Ahmediyye aktarım zeminini gösteren komşu kayıtlardır.

Defin yeri

Abdullah Efendi, Eyüp’te bulunan Şeyh Râşid Efendi Dergâhı’na defnedilmiştir. Sefîne’nin bu kısa kaydı doğum ve vefat tarihi vermediği için tarihler tahminle doldurulmamıştır.

Kayıt sınırı

Kaynağın aynı sayfasında hemen ardından Yûnus Efendi’nin 1928’deki vefatına uzanan uzun bir Ramazâniyye kaydı başlar. Önceki aktarımda bu metin yanlışlıkla Abdullah Efendi’nin biyografisine eklenmişti. Yûnus Efendi’ye ait kapanış devri, ailesi, yoksulluk yılları, tarikat tâcı ve vefat anlatısı bu dosyadan ayrılmıştır.

COĞRAFÎ HAFIZA3 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

KAVRAM

Adındaki “Fâzıl Ali”

İki muhtemel bağ, ikisi de doğrulanmamış.

Metni gösterMetni daralt

Cerrâhî silsilesinin Rumeli hattında Fâzıl lakaplı iki Ali vardır: Debbağ Fâzıl Aliyyi'r-Rûmî ve halifesi Ali Fâzıl Lofçavî.

Çerçeve. Bir baba adı ortaklığı, akrabalık delili sayılamaz — bu ansiklopedide adaş karışıklıklarının kaç defa hataya yol açtığı görülmüştür (iki Köstendilli Ali Efendi, iki Kâsım Çelebi, üç Buhârî). Bağ kurulmamıştır. Kaydın değeri, kolun mensupları arasında sayılmış olmasıdır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7.

TARİHÎ KAYIT

Cerrâhî usulü

Mensup olduğu yolun esasları.

Metni gösterMetni daralt

Tarikat esasları âdâb (diz üstü oturmak, sır saklamak, şeyh huzurunda az konuşmak, şeyhi nazardan çıkarmamak, şeyh ne verirse kabul etmek, mahlûkata hor bakmamak), ahkâm (meveddet, sehavet, yakın, sabır, tevekkül, tefekkür), binâ (tövbe, teslim, zühd, kanaat, takvâ), ahbâb (ihsan, zikir, terk, havf, recâ) denilen dört bölüme ayrılır.

Çerçeve. Hakkında şahsî kayıt bulunmayan mensuplar için, bağlı oldukları usulün kaydı yerinde durur.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7.

TARİHÎ KAYIT

Kayıtsız kalan mensuplar

Bir tekkenin görünmeyen kadrosu.

Metni gösterMetni daralt

Tarikatın ilk dönemlerinde “muhib” ve “hizmet dervişi” denilen iki derviş tipi bulunmaktaydı. Muhib şeyhe malıyla hizmet ederdi; “hizmetnişin” denilen hizmet dervişleri ise tekkedeki çeşitli işlerin yürütülmesiyle görevliydiler. Şeyhle birlikte on dört kişiden (sertarik, aşçı, zâkirbaşı, imam, meydancı, türbedar, kapıcı, asâdar, nakib, pazarcı, çerağcı, sâkî, ferrâş) meydana gelen hizmetnişinler, hiyerarşik bir sıralama ile görevlerini yürütürlerdi.

Çerçeve. Bir dergâhın kadrosu şeyhinden ibaret değildir; on dört hizmet görevlisi ve muhipler vardır. Bunların çoğu tarihe geçmez. Adı bilinip hayatı bilinmeyen kayıtlar, bu görünmeyen kadronun izidir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Karagümrük, İstanbul · TürkiyeNûreddin Cerrâhî Âsitânesi ve TürbesiCerrâhiyye'nin merkez tekkesi ve pîr makamı; kolun postnişinleri burada medfundur. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Şeyh Abdullah b. Fâzıl Ali Efendi : Abdullah b. Fâzıl Ali Efendi, Sefîne-i Evliyâ’nın kısa kaydına göre Nûreddîn-i Cerrâhî ser-tarîkıydı ve Eyüp’teki Şeyh Râşid Efendi Dergâhı’na defnedildi.Plovdiv · BulgaristanFilibeSilsiledeki Debbağ Fâzıl Aliyyi'r-Rûmî'nin (ö. 1065/1654) bulunduğu şehir; adındaki “Fâzıl Ali” ile bağı doğrulanmamıştır. İlişkili kişi dosyası Şeyh Abdullah b. Fâzıl Ali Efendi : Abdullah b. Fâzıl Ali Efendi, Sefîne-i Evliyâ’nın kısa kaydına göre Nûreddîn-i Cerrâhî ser-tarîkıydı ve Eyüp’teki Şeyh Râşid Efendi Dergâhı’na defnedildi.Lovech · BulgaristanLofçaSilsiledeki Ali Fâzıl Lofçavî'nin (ö. 1095/1683) tekke açtığı şehir; bağ doğrulanmamıştır. İlişkili kişi dosyası Şeyh Abdullah b. Fâzıl Ali Efendi : Abdullah b. Fâzıl Ali Efendi, Sefîne-i Evliyâ’nın kısa kaydına göre Nûreddîn-i Cerrâhî ser-tarîkıydı ve Eyüp’teki Şeyh Râşid Efendi Dergâhı’na defnedildi.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]TDV İslâm Ansiklopedisi, “Cerrâhiyye”, c. 7
[2]Kişi kartı kaynak paketi — Şeyh Abdullah b. Fâzıl Ali Efendi

Ortak kaynak kataloğunu aç →