Şeyh Abdullah Dede Efendi

Hayatı ve irşad çevresi

Şeyh Abdullâh Dede Efendi
Mahmûd Dede’den sonra bir müddet Galata Mevlevîhânesi’nde icrâ-yı
meşîhat etti. Buraya şârih-i Mesnevî İsmâîl-i Ankaravî hazretleri ta’yîn olununca
Abdi Dede, Kâsımpaşa’da mâlik olduğu bostânda bu mevlevîhâne binâsına muvaffak
olarak orada seccâde-pîrâ-yı meşîhat oldular.
Şeyh Âdem Dede Efendi (166. sahîfede tercemesi geçti.), müşârünileyhi
istihlâf eyledi. Şu târîh vefâtını müş’irdir:
Âdem Dede raks eyleyerek irdi cinâna
(‫)آدم دده رقص ايليه رك ايردى جنانه‬

Arzî Muhammed Dede Efendi
Galata Mevlevî şeyhi oldu. Oniki sene meşîhati vardır. 1075/(1664-65)
senesinde irtihâl-i dâr-ı naîm eyledi. Müstakîm-zâde’nin söylediği târîh:
Selefden imtiyâzın fikr iderken dil didi târîh
Takarrubda visâl-i Hazret’e Arzî beş artıkdır

(‫)تقربده وصال حضرته عرضى بش آرتقدر‬94
Müstakil türbesi vardır.

Ahmed Nâcî Dede
Arzî Dede’den sonra seccâde-i meşîhate câlis olmuşlardır. 1042/(1632-33)’de
tevellüd etmiştir. Bursalıdır. Erbâb-ı san’at ü hırfetten idi. Bursa Mevlevîhânesi’nde
Şeyh Zihnî Sâlih Dede’ye intisâb ederek mazhar-ı feyz olmuştur.
Hadîkatü’l-Cevâmi’da Galata Mevlevî şeyhi Âdem Efendi’den inâbe ettiği
muharrerdir. Âdem Dede ile hacc-ı şerîfe gidip, avdette şeyhinin Mısır’da irtihâline
mebnî İstanbul’a gelerek Arzî Dede’nin hizmetinde bulunmuş ve 1071/(1660-61)’de
Beşiktaş Mevlevîhânesi meşîhatine ta’yîn olunmuş ise de, 1073/(1662-63) târîhinde
Kırım Muhârebesi’nde ordû-yı Osmânî ile arz-ı hıdmete gittiğinde yerine Yûsuf Dede
nasb edilmiş, 1075/(1664-65)’de İstanbul’a avdetinde Galata meşîhatinde
bulunan Dervîş Çelebi’nin yerine tekrâr makâmına ik’âd olunmuştur. 1082/(1671-72)
senesinde Konya’dan gelen emir üzerine meşîhati ref’ olunarak bir müddet o hâlde
kalmış, fakat mürûr-ı zamân ile tekrâr taltîf ve ikrâm olunmak lâzım geldiğinden
Yenikapı Mevlevîhânesi’ne ta’yîn buyurulmuştur.
Meşâyıh-ı fâzıladan idi. Şiirde “Nâcî” tahallus eylemiştir.
Nâya âheng itdi mutrib devr idüp câm-ı şarâb
Mevlevîler gibi girdiler semâa her habâb
İlm ü fazlı ve kemâl-i edebi var idi. İlm-i akâidde, hikemiyyât-ı İslâmiyye’de,
edebiyyât-ı Türkiyye vü Fârisiyye’de yed-i tûlâsı vardır. Fâtih’de Mesnevî-i şerîf
okutur ve erbâb-ı isti’dâda yol açardı. Muhammed Ziyâ Beyefendi, müşârünileyhin
fazâil-i ilmiyyesinden uzun uzadıya bahs etmektedir.
Son zamânlarında ihtiyârlığı vesîlesiyle meşîhati Kâri’ Ahmed Dede’ye
bıraktılar. Kendileri gûşe-i inzivâya çekildiler.

Çelebi Dervîş Efendi
Nâcî Ahmed Dede’nin gaybûbetinde, bir aralık Galata Mevlevîhânesi’ne şeyh
olmuşlardı.

Gavsî Ahmed Dede

Bu ibârenin hesaplanmasından verilen tarih çıkmamaktadır. (H)

Gavsî Ahmed Dede Efendi şehrîdir, Ahmed-i Bî-cân neslindendir. Ahmed-i
Bî-cân ma’lûm olduğu üzere Yazıcı-zâde Muhammed Efendi hazretlerinin birâder-i
mükerremleri olup, Ahmediyye sâhibidir.
Bursa’da Mevlevî şeyhi Sâlih Dede’den ve Galata şeyhi Arzî Dede’den
mazhar-ı feyz olmuş ve Galata Mevlevîhânesi’ne şeyh olmuştur. Meşîhate ta’yîni
1083/(1672-73) târîhine müsâdifdir. Müddet-i meşîhati yirmialtı senedir. İrtihâli
1109/(1697-98)’dadır. 170. sahîfede bahs eylediğim Nâyî Osmân Dede’nin
kayınpederidir.
İrtihâli târîhi:
Ahmed ola âzim-i huld-i berîn
(‫)احمد اوله عازم خلد يرين‬
Diğer:
Devrân kodu Ahmed Dede’siz tekyemizi hayf
(‫) دوران قودى احمد دده سز تكيه مزى حيف‬95
Müretteb dîvânı vardır.
Nutuklarından:
Hüsn-i zâhir hüsn-i bâtın cümlesi yektâ imiş
Hatt-ı ru’yet aks görmek dahi bî-hemtâ imiş
Mi’râciyye sâhibi Osmân Dede câ-nişîni olmuştur ki, terceme-i hâli bâlâda
yazıldı.

Şeyh Sırrî Abdulbâkî Dede Efendi

Pederini (Gavsî Ahmed Dede) istihlâf eyledi. Yirmiiki sene meşîhati vardır.
1164/(1751)’de göçtü. "Teveccüh-i rif'at" (‫ )توجه رفعت‬târîhidir .
Cihândan gitdi Sırrî adı bâkî kaldı dünyâda
(‫)جهاندن كتدى سرى باقى قالدى دنياده‬
Bâkî Dede devr eyleyerek gitdi bakâya
(‫)باقى دده دور ايله يرك كادى بقايه‬
Pederi yanında medfûndur. (Kaddesa'llâhu esrârahum)

Bu ibârenin hesaplanmasından 1104 çıkmaktadır. “Dede” kelimesi (‫ )ده ده‬şeklinde yazıldığı takdirde
tarih doğru çıkar. (H)

Şeyh Muhammed Şemseddîn Dede Efendi
On sene kadar Galata Mevlevîhânesi meşîhatinde bulundu. Hicâz’a gidip
yolda vefât eyledi ki, 1174/(1760-61) târîhine müsâdifdir.

Şeyh Îsâ Dede
Meslek-i kuzâtı terk ile birâderi Muhammed Şemseddîn Efendi yerine
seccâde-nişîn oldu. Onbir sene meşîhati vardır. Bu esnâda mevlevîhâne yandı
(1179/1765-66). Sultân Mustafa Hân-ı sâlis ihyâ eyledi. Îsâ Efendi, 1185/(1771-72)
senesinde irtihâl-i dâr-ı naîm eyledi.
Döne döne vardı rûhânîlere Îsâ Dede
(‫)دونه دونه واردى روحانيلره عيسى دده‬96
târîhidir.

Şeyh Selîm Dede Efendi
Îsâ Dede’nin eniştesidir. Altı sene meşîhatten sonra güzer-gâh-ı âlemden
yürüdü gitti. "Meskemü'd-dur" (‫ )مسكم الضر‬târîhidir (1191/1777). Oğlu Sâdık Dede,
Kâsımpaşa Mevlevîhânesi’ne şeyh oldu.

Şeyh Abdülkâdir Çelebi
Selîm Dede’den sonra şeyh oldu. Mısır Mevlevî şeyhi idi.