Sayfalar 235–242

Envârü’l-Kulûb II · kaynak sayfaları 235–242 Ey âşık-ı sadık, ey hak ve hakikate talip!... Bilmiş ol ki, insanlar dört kısımdırlar: 1. Insan-1 hayvani (yani, insan suretindeki hayvan demektir.) Insan-1 şeytani (Yani, insan suretindeki şeytan demektir.) 3. Insan-ı ruhani. 4. Insan-ı rahmani. Insan, kendisinin hangi derece veya derekede bulunduğunu anlamak ve öğrenmek isterse, bu tasnife dikkatle ve ibretle bakmalıdır. Şimdi, elimden geldiği ve gücümün yettiği kadar sizlere bu dört derece insanın vasıflarını ve sıfatlarını açıklamaga çalışacağım: İNSAN-I-HAYVANİ: Her kim, başkalarının ırz, iffet ve namusuna şehvetle bakar ve rastgele herkesin ırz ve iffetiyle oynamak istersé, her kim dünya için haksız yere öfkelenirse ve dünyaya haris olursa, utanma (Hayâ) duygularını bir kenara atıp yaşayabilmek için her türlü alçaklığı, zilleti, denaati irtikâp eder, hiyle ve hud'aya baş vurursa, tamâ'kâr olursa ister hacı, ister hoca, ister bey, ister paşa, ister şeyh, ister padişah hangi rütbe ve mertebede bulunursa bulunsun, o kimse surette insan gibi görünen…