SOHBETİN FAYDA VE TE’SİRLERİ

İki şahıs arasındaki beraberliği ve sohbeti te’min eden şey, aralarındaki ortak cinsiyettir. Kişiyi, bir diğeri ile sohbet ve berâberliğe, bazen aralarında mevcut olan en umûmî vasıflar; bazen de en husûsî vasıflar sevk eder. İnsan cinsinin birbirine meyletmesi, öncelikle aralarındaki umum vasıf olan. vasfından ileri gelir. Bir milletten olanın kendi milletinden olana meyletmesi ise; aralarındaki husûsî vasıfa dayanır. Bir de iki insanı birbirine meylettiren ve yakınlaştıran bunlardan daha özel vasıflar vardır. Meselâ, itaat ehlinin ve günahkarların birbirlerine meyli aralarındaki özel vasıftan kaynaklanır. Bu asıl bilindikten sonra, şunu diyebiliriz: İnsan, bir şahsın arkadaşlık ve sohbetine meylettiği zaman kendisini şöyle bir kontrol edip kime meyi ve muhabbet ettiğine bir bakmalı; muhabbet ettiği kimsenin hallerini dinin ölçülerine göre ölçmelidir. Eğer onun hallerini düzgün ve güzel bulursa; kendisinin de iyi hâl sahibi olduğunu bilsin ve buna sevinsin. Çünkü Allahu Teâlâ, onun hâlini güzelleştirmiş ve kardeşinin aynasında güzel hâli yansımıştır. Eğer meyil ve muhabbet ettiği kimsenin…