tarikat.orgARŞİVDE ARA
Ne arıyorsunuz?
20 sonuç · “müftî”
01Müftî Şeyh Abdülkerim Tîreli
Müftî Şeyh Abdülkerim (ö. 12 Şevval 964/1557), Tîre'de yetişen, resmî ilmiye makamlarından uzak durup Alâeddin-i Rûmî'nin yanında Halvetî terbiyesini tamamlayan şeyhtir.
Kâtib Müftîzâde Mehmed Efendi
Kâtib Müftîzâde Mehmed Efendi (ö. 1722), Germiyan'ın Şeyhli kasabasından İstanbul'a gelerek medrese tedrisi ve Bâb Mahkemesi başkâtipliği yapan Osmanlı âlimidir.
Şeyh Abdürrahîm-i Ünyevî
Şeyh Abdürrahîm Ünyevî (ö. 1272/1856), Ünye Müftîzâde ailesinden gelen; Hacı Hasan Şirvânî'den Kādirî hilâfeti alan, Aksaray Sineklibakkal'da eş-Şifâ istinsahıyla geçinen ve Osman Şems Efendi'yi yetiştiren âlim ve mürşiddir.
ŞEYHÜ'LİSLÂM İBN-İ KEMÂL
ŞEYHÜ'L-İSLAM İBN-İ KEMAL Şemseddin Ahmed b. Süleyman b. Kemal Paşa'dır. Bayeztd-i Veli ve Selim Han-ı evvel devri ulemasındandır. Selim Han ile Mısır fethinde bulunup, kazasker oldu. Müftiyü's-sekaleyn bir veliyy-i kamildir. An-asl Tokadıdır. Bidayeten ümera yı Osmaniyye'den iken bi'l-ahare tarlk-ı ilme salik olup, mazhar-ı kemal oldu. Zeka ca nadire-i…
müftî
f^) [Ar.] fık. Dinî veya hukukî konularda derin bilgisi olan, bazı meselelerin halli için fetva veren kimse, bk. müctehid
müftî’l-enâm
(fWl j^ fık. Şeyhülislâm için kullanılan bir terim, bk. “şeyhülislâm”
Müftî (müftü)
Fetvâ veren. 1. Vilâyet ve kazâlarda din işlerine bakan, İslâm âlimlerinin dînî bir konuda vermiş oldukları hükümleri yâni fetvâyı, insanlara bildiren kimse; nakleden me'mur. Birçok işlerde âdet, nass (Kur'ân-ı kerîm ve hadîs-i şerîflerin hükümleri) gibidir. Bir işin nasıl yapılacağı nass ile bildirilmemiş ise, müctehidlerin ictihâdları ile yâni dînî konuda verdikleri hükümle yapılır. Bir iş üzerinde çeşitli ictihâdlar varsa, müftî, bunlar arasında, zamâna ve âdete uygun ve elverişli olanını seçer. Zamâna, âdete uymak bu demektir. Yoksa, dînin emirlerini değiştirmek, ibâdetleri bırakarak, haramları işlemek demek değildir. (Seyyid Abdülhakîm-i Arvâsî) Müftî, ictihâd etmeğe ehliyetli değilse, İslâm âlimlerinin kitablarında açıkladıkları bilgileri, nakledip halka bildirmekten başka yetkiye sâhib değildir. (Müftî Mahmûd Efendi) Müctehîd olmayan müftîlerin, âyet ve hadîslerden herhangi bir hüküm çıkarmağa yetkileri yoktur. Çünkü âyet ve hadîslerden hüküm çıkarabilmek için müctehîd olmak şarttır. (İbn-i Âbidîn) Fâsıkın (açıktan günâh işleyenin), müftî olması uygun değildir. Bunun verdiği fetvâlara güvenilmez. Çünkü fetvâ vermek, din işlerindendir. Din işlerinde fâsıkın sözü kabûl edilmez. Dört mezhebde de böyledir. Böyle müftîlere bir şey sormak câiz değildir. Müftînin müslüman ve akıllı olması da, söz birliği ile şarttır. (İbn-i Âbidîn) 2.Fetvâ veren, yâni herhangi bir şeyin, İslâm dînine uygun olup olmadığını bildiren, Kur'ân-ı kerîm ve hadîs-i şerîflerden doğrudan hüküm çıkaran kimse, Allahü teâlânın emir ve yasaklarını yâni İslâmiyet'i bildiren âlim. Müftînin, müctehîd (dînî bir hüküm verebilecek makâma yükselmiş âlim) olması vâcibdir (gerekir). Mutlak müctehîd (Kur'ân-ı kerîm ve hadîs-i şerîflerden hüküm, mânâ çıkarabilen dinde müctehîd âlim)olmayan müftînin, fetvâ (dînî bir hüküm, karar) vermesi haramdır. Böyle müftîlerin, müctehîdlerin fetvâlarını nakletmesi câizdir.Müctehîd olmayan müftîden yeni bir fetvâ istemek câiz değildir. (Mahmûd bin Abdülgayyûr Pişâvûrî) Gerçekte müftî müctehiddir. Eğer müctehid değil de müctehidlerin sözlerini naklediyorsa, bu şahıs müftî değildir. (Fetevâ-i Hindiyye) Bütün İslâm âlimleri ittifakla bildiriyorlar ki: Müftîler, muhakkak ictihâd ehli, yâni Kur'ân-ı kerîm ve hadîs-i şerîflerden hüküm, mânâ çıkarmaya ehliyetli, yetkili olmalıdırlar. (Kâdı Zâhireddîn Buhârî)
Müftî-Yi Mâcin
Din bilgilerini fıkıh kitablarından öğrenmeyip, kendi düşüncelerini din bilgisi olarak söyleyen, müslümanları mezhebsiz yapan câhil din adamı.
Müftî-Yüs-Sekaleyn
İnsanlara ve cinnîlere fetvâ veren büyük âlim. Ahmed ibni Kemâl, Osmanlıların dokuzuncu şeyhülislâmı idi. Cinnîlere de fetvâ verirdi. Bunun için, müftî-yüs-sekaleyn adı ile meşhûr oldu. Tefsîr, fıkıh ve hadîste derin âlim idi. Çok kitâb yazdı. (İbn-i İmâd) Müftî-yüs-sekaleyn Ahmed ibni Kemâl hazretleri buyurdu ki: "Müslümanlara îmândan sonra farz olan ilk şey, beş vakit namazdır. Çünkü namaz, dînin direği ve âhiret amellerinin başıdır. Bunun için Peygamber efendimiz; "Her şeyin bir direği vardır. Dînin direği de namazdır" buyurdu. Müftî-yüs-sekaleyn Ebüssü'ûd Efendi, Kânûnî Sultan Süleymân ve İkinci Selîm'in saltanatları zamânında otuz sene Şeyhülislâmlık yaptı. (Atâî)
Ümmî Sinan Camii ve Türbesi
Elmalı, Antalya · Türkiye · Doğduğu, irşad ettiği ve defnedildiği yer. Vakıf defterlerinde “Şeyh Ümmî Sinan Camii”, Evliya Çelebi'de “Ümmî Sinan Efendi Camii” olarak geçer. 1926'da yıkılan yapı 1959'da yeniden inşa edilmiştir. İlişkili kişi dosyası Ümmî Sinân : Ümmî Sinân (ö. 1657), Elmalı merkezli Halvetî şeyhi; Niyâzî-i Mısrî, Muslihuddin Mustafa Uşşâkī, Çavdaroğlu Müftî Derviş ve Eroğlu Nûrî gibi isimlerin yetiştiği irşad çevresinin merkez şahsiyetidir.
Alaca Minare Tekkesi
İstanbul · Türkiye · Üsküdar'da Kartal Baba Caddesi üzerinde Hacı Hüseyin Dede'nin tesis ettiği tekkedir; üçüncü şeyhi Zenbûriyye'nin pîri Müftîzâde Muhammed Sâdık Erzincânî'dir. İbrâhim Hamdi, Sâdık Erzincânî'den sonra bu tekkenin postnişini olmuştur. Zenbûrî tarîkatnâmesindeki vefeyat listesi onun vefatını “Üsküdar'da dergâhta” kaydıyla verir. Tekke sonraki dönemde Hâlidiyye'ye intikal etmiş, 2014-2015'te yeniden inşa edilmiştir.
Kütahya
Kütahya · Türkiye · Sun'ullah Gaybî Kütahya'da doğdu; çocukluk ve gençliğini burada geçirdi ve tahsilini de büyük ihtimalle burada yaptı. Babası Kütahya müftülüğü yapan ve “Müftî Derviş” diye tanınan Ahmed Efendi, dedesi “Çavdar Şeyhi” lakaplı Beşir Efendi'dir. 1655'te mürşidinin vefatından sonra Kütahya'ya dönerek eserlerini burada telif etti; Risâle-i Halvetiyye ve Bayramiyye'nin girişinden anlaşıldığına göre burada mülhidlik ve zındıklıkla da itham edilmiştir. Koordinat şehir düzeyindedir; kaynak mahalle adı vermez.
Uşak
Uşak · Türkiye · Niyâzî-i Mısrî'nin kendisine intisap ettiği yer; birlikte buradan Elmalı'ya gittiler. Halifelerinden Ahmed Matlaî de Uşaklıdır. İlişkili kişi dosyası Ümmî Sinân : Ümmî Sinân (ö. 1657), Elmalı merkezli Halvetî şeyhi; Niyâzî-i Mısrî, Muslihuddin Mustafa Uşşâkī, Çavdaroğlu Müftî Derviş ve Eroğlu Nûrî gibi isimlerin yetiştiği irşad çevresinin merkez şahsiyetidir.
Antalya
Antalya · Türkiye · Elmalı ile birlikte adının en çok tanındığı çevre. İlişkili kişi dosyası Ümmî Sinân : Ümmî Sinân (ö. 1657), Elmalı merkezli Halvetî şeyhi; Niyâzî-i Mısrî, Muslihuddin Mustafa Uşşâkī, Çavdaroğlu Müftî Derviş ve Eroğlu Nûrî gibi isimlerin yetiştiği irşad çevresinin merkez şahsiyetidir.
Denizli
Denizli · Türkiye · Fürûat esmâsını tamamladığı Mazharî (Mazhar) Sultan'ın şehri. İlişkili kişi dosyası Ümmî Sinân : Ümmî Sinân (ö. 1657), Elmalı merkezli Halvetî şeyhi; Niyâzî-i Mısrî, Muslihuddin Mustafa Uşşâkī, Çavdaroğlu Müftî Derviş ve Eroğlu Nûrî gibi isimlerin yetiştiği irşad çevresinin merkez şahsiyetidir.
Afyonkarahisar
Afyonkarahisar · Türkiye · Halifeleri vasıtasıyla adının yayıldığı şehirlerden. İlişkili kişi dosyası Ümmî Sinân : Ümmî Sinân (ö. 1657), Elmalı merkezli Halvetî şeyhi; Niyâzî-i Mısrî, Muslihuddin Mustafa Uşşâkī, Çavdaroğlu Müftî Derviş ve Eroğlu Nûrî gibi isimlerin yetiştiği irşad çevresinin merkez şahsiyetidir.
Kütahya
Kütahya · Türkiye · Halifeleri vasıtasıyla adının yayıldığı şehirlerden. İlişkili kişi dosyası Ümmî Sinân : Ümmî Sinân (ö. 1657), Elmalı merkezli Halvetî şeyhi; Niyâzî-i Mısrî, Muslihuddin Mustafa Uşşâkī, Çavdaroğlu Müftî Derviş ve Eroğlu Nûrî gibi isimlerin yetiştiği irşad çevresinin merkez şahsiyetidir.
İstanbul
İstanbul · Türkiye · Devlet ricâlinin isteğiyle oğullarından birini halifesi Niyâzî-i Mısrî ile buraya gönderdiği rivayet edilir. İlişkili kişi dosyası Ümmî Sinân : Ümmî Sinân (ö. 1657), Elmalı merkezli Halvetî şeyhi; Niyâzî-i Mısrî, Muslihuddin Mustafa Uşşâkī, Çavdaroğlu Müftî Derviş ve Eroğlu Nûrî gibi isimlerin yetiştiği irşad çevresinin merkez şahsiyetidir.
Bursa (Niyâzî-i Mısrî'nin sonraki merkezi)
Bursa · Türkiye · Yanında yetiştirdiği Niyâzî-i Mısrî'nin sonraki yıllarda irşad merkezi; onun üzerinden tesirinin ulaştığı şehir. İlişkili kişi dosyası Ümmî Sinân : Ümmî Sinân (ö. 1657), Elmalı merkezli Halvetî şeyhi; Niyâzî-i Mısrî, Muslihuddin Mustafa Uşşâkī, Çavdaroğlu Müftî Derviş ve Eroğlu Nûrî gibi isimlerin yetiştiği irşad çevresinin merkez şahsiyetidir.
Hüseyin Vâiz Efendi'nin kabri
Anteb (Gaziantep) · Türkiye · Hac dönüşü uğradığı ve ilk mürşidi Müftî el-Hâc Hüseyin Vâiz Efendi'nin kabrini ziyaret ettiği şehir. Bu kayıt, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'nin halifelerinden olan ilk şeyhinin Anteb'de medfun olduğunu göstermesi bakımından önemlidir; kabrin şehir içindeki yeri belirtilmediğinden koordinat şehir ölçeğindedir.