zâhid

Tasavvuf inancma göre, dünya işlerine ve ^jj^J malma mülküne itibar etmeyen, kendisini bütünüyle Allah’ın diği aya dostluğuna veren, âhiret inancını ön planda tutan sufî için kulcaya lanılan terim. herğrat Zâhidiyye a. [Ar.] İslâmî tarikatlerden 14. yüzyılda ortaya Zâhir 710 çıkan ve İbrahim Zâhid-i Geylânî (öl. 700 /1301) ye nispet edilen Ebheriyye’nin kollarından birinin adı

1. Dünyâya düşkün olmayan kimse.

Allahü teâlâ bir kulunu severse, onu dünyâda zâhid, âhirete râgıb ( isteyen ) yapar. Ayıblarını ona bildirir. (Hadîs-i şerîf-Berîka)

Dünyâda zâhid olanı, Allah sever. İnsanlarda bulunanlarda zâhid olanı insanlar sever. (Hadîs-i şerîf-Berîka)

Dünyâyı sevmek, bütün hatâların başlangıç noktasıdır. Dünyâdan kendini sakınan kimseler, zâhid olanlardır. (Hadîs-i şerîf-Berîka)

Âlimler buyuruyor ki: "Bir kimse ölürken, malının, zamânın en akıllısına verilmesini vasiyyet etse, zâhide vermek lâzımdır." Çünkü zâhid, dünyâya rağbet etmez, özenmez, üzerine düşmez.Dünyâya düşkün olmaması aklının çok olduğunu gösterir. (İmâm-ı Rabbânî)

Zâhid, dünyâya gönül bağlamadığı için insanların en akıllısıdır. (İmâm-ı Rabbânî)

2. Şüpheli olur korkusu ile mübâhların (dînen izin verilenlerin) çoğunu terk eden.

Zâhid âlimin iki rek'at namazı, zâhid olmayanın ömrü boyunca kıldığı namazdan hayırlıdır. (Muhammed Hâdimî)

Ey oğlum! Yakîn ve sabrı san'at edin. Allahü teâlânın haram kıldığı şeylerden uzak olursan, dünyâda zâhid ve mücâhid olursun. (Lokman Hakîm)

Arapça, takdir ve tahmin eden rağbet etmeyen gibi çeşitli anlamları olan bir kelime. Kur’an-ı Kerim’de sadece bir yerde, Hz. Yusuf’un satılması konusunda geçen bu kelime, onun satın alımı konusunda insanların rağbetsiz olduğunu gösteren (Yusuf/20) bir manaya sahiptir. Kendisini dünyadan çeken ve dinî hayata veren âhirete yönelen kişiler için kullanılır bir tâbirdir. Dünyaya gönül vermemek de zühddür. Mevlânâ’nın para gönülde değil cepte olduğu müddetçe, zengin kişilerin de zâhid sayılacağını ileri sürmesi, bu terime yüklenen enteresan bir tanımdır. Zühd çeşit çeşittir: 1. Dünyadan yüz çevirme, 2. Halktan yüz çevirme, 3. Haram ve şüphelilerden yüz çevirme, 4. Helâllerden yüz çevirme (yani haramdan kaçınmanın da ötesinde, helâl konusunda bile perhizkâr bir tutum içinde olmak).Zâhid Hû demeyi inkâr eyleme. Ya niçin bağırır insan Hû deyü, Hû demenin aslı nedir, nedendir, Eyleyim sana iyân Hû deyü.Kul HimmetHarabatı görenler her biri bir haletin söyler Safâsın nakleder rindân, zâhid sıkletin söyler.Koca Râğıb Paşa