Ümmü’l-kitâb

Kitabın aslı ve anası. Kur’ân’da muhkem âyetler için kullanılan bir ifade olup gelenekte Fâtiha sûresinin adlarından biri olarak da yaygınlaşmıştır.

Tasavvufî ve kozmolojik metinlerde bütün hakikatlerin aslı, ilâhî ilimdeki temel veya varlık mertebelerinin kaynağı anlamında mecazî biçimde kullanılabilir. Hangi anlamın kastedildiği metnin bağlamından anlaşılmalıdır.

1. Muhkem âyetler. (Bkz. Muhkem Âyet)

Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki:

( Habîbim! ) Sana kitâbı indiren O'dur. O'ndan bir kısım âyetler muhkemdir ki bunlar Ümm-ül-Kitâbdır. (Âl-i İmrân sûresi: 7)

2. Levh-ül-Mahfûz. (Bkz. Levh-ül-Mahfûz)

Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki:

Allahü teâlâ ne dilerse ( onu yapar. Bâzısını ) mahfeder ( vücûda getirmez, bâzısını da ) vücûda getirir. Ümm-ül-kitâb O'nun katındadır. (Ra'd sûresi: 39)

Bir kimse Cehennem'e götürücü kötü işleri yapar Cehennem'e yaklaşır. Ümm-ül-kitâbda saîd ise son günlerinde Cennet'e götürücü bir iş yaparak Cennet'e gider. (Hadîs-i şerîf-Minhat-ül-Vehbiyye)

3. Fâtiha sûresi. (Bkz. Fâtiha Sûresi)