Açıklamalı İslâmî Terimler Sözlüğü
(olt» [Ar. ] “Tanrılık vasfı ve ilâhlık sıfatı. ” olarak tanımlanan bu terim, bütünüyle “Allah’tan başka ilâh yoktur.
” inancınm, tevhit inancının bir ifadesidir. Nitekim bu inanç, kaynağmı Kur’ân-ı Kerîm’in “Tâ-Hâ suresi” nin 98. ayetindeki mealen, “Sizin ilâhınız ancak kendisinden başka ilâh bulunmayan Allah’tır.
” ibaresinde almaktadır. ulû’l-azm ç. a.
Ç> Jljji) [Ar. ] fik AUah’m verdiği görevleri eksik siz yerine getiren peygamberler ulû’l-ebsâr ç. a.
[Ar. ] ftk Basiret sahibi kimseler. ulû’l-elbâb ç.
a. LLJ^I jljl) [Ar. ] ftk Çok akıllı ve zeki kimseler.
ulû’l-emr ç. a. [Ar.
] ftk Sözlük anlamı “Emir sahibi” ola bu terim, hükümdar, padişa veya kanun koyucu anlamında dır. ulû’l-erhâm ç. a.
Q. L. j^l Jjl) [Ar ftk.
Anne tarafindan akraba ola kimseler. ulû’l-irbe ç. a.
[Ar. ] fik. 1 İhtiyaç sahipleri anlamında.
2 Cinsel ilişkiye aç kalmış kimse ler. ulûm ç. a.
ÇjJk) [< Ar. ilm’in ç. b İlimler, büimler.
Dinî Terimler Sözlüğü
İlâhlık, ibâdet olunmaya hakkı olmak.
Ulûhiyyete, ma'bûdiyyete hakkı olan yalnız Allahü teâlâdır.Şerîki, ortağı, benzeri yoktur. Vâcib-ül vücûddur. Varlığı elbette lâzımdır. Noksanlık ve yaratılmak sıfatları, alâmetleri O'nda yoktur. (Mevlânâ Hâlid)
Ulûhiyyet sıfatları bulunana ibâdet edilir. Bu sıfatları bulunmayanın ibâdet olunmaya hakkı yoktur. İbâdete hakkı olanın, yalnız bir olması lâzımdır. O da bir olan Allahü teâlâdır. (İmâm-ı Rabbânî)
Tasavvuf Sözlüğü
Arapça, ilâhlık anlamına gelir. Fusus şerhinde, bütün isim ve sıfatları kendinde toplayan ismin mertebesine, ulûhiyyet mertebesi denir.ULULAR KÖPRÜ OLSA BASIP GEÇME :Yaş veya maneviyat bakımından yüce olanların gönül alçaklığı göstermeleri veya bir takım nedenlerden ötürü düşkün bir hale gelmeleri durumunda, onlara karşı büyüklenmemeyi tavsiye eden bir atasözüdür.ULULARIN SÖZÜ YERE DÜŞMEZ, DÜNYA DURDUKÇA :Mana ve ömür zenginliğine sahip kişilerin nasihatları dirilticidir, dünya devam ettikçe de diriltmeye devam edecektir. İşte bu nedenle uluların tecrübe ve akıl ürünleri, ihtiyaç duyanlara fayda sağlayacağı için kabul görürler, terkedilmezler. Uluların sözü de uludur. Veya ulu sözler, ululardan çıkar, aksine küçük adamlardan da küçük sözler çıkar. Yani sözün küçük ve güdüklüğü, sahibinin seviyesini belirler. Zira “kişi, dilinin altında gizlidir” denilmiştir.ULUNUN GÖNLÜ MUM GİBİ GEREK :Bu söz kalb-i selim sahibi, şefkat, merhamet madeni olgun kişileri hatırlatır. Kendisinden sürekli güller çıkan, ama üzerine çöp ve pislik atılan merhametli kişi mum gönüllüdür, yani aydınlatmaya, yararlandırmaya devam ederken, kendileri tükenmeyi sürdürür, hep verir, hiç almaz. Rahmetli maneviyat üstadı Manmud Sami Ramazanoğlu (k), kalb-i selim Kur’anî tâbirini şöyle tanımlardı: “Kimseyi incitmemek, kimse-den incinmemek!…”