Tesbih

a Hakk'ı takdis ve tenzih etmek, onun her türlü kusurdan arınmış olduğunu dile getirmek, b Bu maksatla sübhânallah (Allah'ım, seni tenzih ve takdis ediyorum) demek, ¢ Tarikat ehlinin belli sayıda sübhânallah deme. d

Tevâcüd
Misbâha da denilen 33 veya 99, 1001 taneli bilinen alet, çekilen tesbihin ve zikrin
sayısını tespit etmeye yarar. Eşyanın Allah'ı zikr ve tesbih etmelerini işitme makamı.

Teslim—Teslimiyet i. ar. تسليم — تسليبية) ) a Allah'ın emrine boyun eğme ve hoşa gitmese bile itirazda bulunmama, b Kaderin tecellisini rızayla karşılama, mukadderatı kabullenme. c Başa gelen bela sebebiyle zahiren ve batmen değişmeyip sebat gösterme. Teslim, sika ve tevekkül halinden daha mükemmel bir haldir; yakin sahiplerinin halidir. Kayıtsız şartsız Hakk'ın fermanını benimsemektir. Teslim, âlemde cereyan eden bütün olayları tam bir serinkanlılıkla ve gerçekçilikle karşılama; adil bir hükümdarın zalim bir hükümdara galip gelmesiyle ona mağlup olmasını aynı derecede tabii bulma ve kabullenme. Zira ikisi de vacibu’l-vuka’dur, istidatlarının gereğidir (AMF 177). Teslim, bela yağmuru yağarken değirmenin alt taşı gibi olmaktır (im 364-371). Teslimin en güzel örneği Hz. İbrahim ile Hz. İsmâil'dir; zira biri göz nuru evladını kurban etmeyi, diğeri kurban olmayı kabullenmişlerdi.

Deme niçin şu şöyle
Yerindedir ol öyle
Bak sonuna sabreyle
Mevlâ görelim neyler

Allah’ın zatı, sıfatları ve ulûhiyet vasıfları ile yaratılmışlar arasmda münasebet kurma.

1. Allahü teâlâyı, O'na yakışmayan her şeyden ve mahlûkların (yaratılmışların) alâmetlerinden ve yok olmaktan tenzîh ve takdîs etmek, yâni uzak tutmak mânâsına "Sübhânallah" sözü ve benzerleri.

Allahü teâlâ, âyet-i kerîmede meâlen buyuruyor ki:

Yedi gökle yer ve bunların içinde bulunan ( melekler, cinler ve insan )lar Allahü teâlâyı tesbîh ederler. Her şey, Allahü teâlâyı hamd etmekle tesbîh eder. Fakat siz, onların tesbîhini anlayamazsınız. (İsrâ sûresi: 44)

Deccâl'in zamânında bulunan mü'minlerin gıdâsı, meleklerin gıdâsı gibi, tesbîh ve takdîs etmek olur. Allahü teâlâ o zaman tesbîh ve takdîs edenlerin açlığını giderir. (Hadîs-i şerîf-Dürret-ül-Fâhire)

Allahü teâlâ, ibâdetler içinde, Zilhicce'nin ilk on gününde yapılanları daha çok sever... Bu günlerde çok tesbîh ediniz!.. (Hadîs-i şerîf-Rıyâd-un-Nâsihîn)

Tesbîh etmek, tövbenin anahtarı, hattâ özüdür. Tesbih atmek, günahların yok olmasına ve kötülüklerin affolmasına sebeb olur. Namazdaki kusûrlar, tesbîh ile örtülür. (Ahmed Fârûkî)

2. Namaz kılmak.

Allahü teâlâ, âyet-i kerîmede meâlen buyuruyor ki:

Akşam ve sabah vakitlerinde Allah'ı tesbîh edin. Göklerde ve yeryüzünde onların yaptıkları ve ikindi ve öğle vakitlerinde yapılan hamdler, Allahü teâlâ içindir. (Rûm sûresi: 17, 18)

3. Namazdan sonra, Sübhânallah, Elhamdülillah ve Allahü ekber cümleleri söylenirken bunların sayısının anlaşılması için kullanılan, ipe dizilmiş tânelerin bütünü.

Resûlullah efendimiz, bir kadının tesbîhleri, çekirdeklerle saydığını görerek men etme-miştir. Riyâ ve gösteriş için tesbih kullanmak mekrûhtur. (İbn-i Âbidîn)

Arapça “Sübhanallah” demeyi ifade eder. Hakk’ın, imkan noksanlığı, hudûs (sonradan yaratılanlar)un izleri, sıfat ve zât ayıplarından tenzih edilmesi.

Arapça, bir şeyi, diğer bir şeye benzetmeyi ifade eder. ilâhî teşbîh, cemal suretinden ibarettir. Zira İlâhî cemalin çeşitli mânâları vardır. Bunlar da, O’nun isimleri ve sıfatlarıdır. Bu sıfat ve isimlerin de, hissedilen, akledilen türden manalara ait tecelliler şeklinde suretleri vardır. “Rabbimi, tüyü bitmemiş delikanlı şeklinde gördüm” sözü, mahsûs surete; “Ben kulumun zannı üzereyim” sözü, makûl surete örnektir. Hakk’ın, zât ve sıfatla ilgili olmak üzere, iki türlü teşbihi vardır.