Tehzib

(تهذ يب)

1. Düzeltme, halis hale getirme, islah etme.
2. tas. İlmi ve ameli, bunlara yakışmayan şeylerden arındırmak, hem bilgi, hem davranış yönünden temiz ve pak olmak; ilmi cehaletten, ameli riyadan arındırmak. Adetle ibadet olmaz. Âdet ikinci bir tabiattır. Oysa ibadetin geçerli olması için tabiata ve nefsin arzusuna muhalif olması lazımdır. Bu yüzden “ömür boyu oruç tutan, hiç oruç tutmamıştır,” buyrulmuştur (AMF 107).

Tekke i ar. (45) Tekke-gâh, dervişlerin ve tarikat ehlinin toplanıp şeyh veya halifesinin yönetimi altında zikir, ayin ve ibadet ettikleri, seyr ve sülükla meşgul oldukları, nefs terbiyesi gördükleri, ruhen ve ahlaken eğitilip olgun ve yetkin kişiler haline geldikleri yer. Tekkeler mimari bakımdan çok farklıdır. Bazı tekkeler dervişlerin ve uzak yerden gelen dervişlerin bütün ihtiyaçlarını karşılayacak şe-

kilde yapilmis oldugu halde, bazıları haftanın belli günlerinde veya günün belli saatlerinde toplanıp zikir ve sohbet etmek için yapılmıştır. Ribat, dergâh, astâne, düveyr, savmaa, mescit, mihrap ve zaviye gibi çeşitli adlar alan tekkelerden ayrı olarak belli bir tarikatin veya şeyhin adıyla anılan tekkeler de vardır. Mevlevihane, pir evi gibi. Tekkeye mecazen meyhane, humhane, ateş-gede, harâbât gibi isimler de verilir. Kalenderlerin kendilerine özgü tekkelerine kalenderhanedenir (kDT 168).

Arapça, fazlalıkları kesip ıslah etmek, acele etmek, terbiye etmek, özetini çıkarmak vs. gibi anlamları bulunan bir kelime. Hâl ve kal bakımından, şeriata uygun düşmeyen her şeyden arınmak. Ahlakı güzelleştirmek.