Tasfiye

1. Saflaştırma, arındırma, pak ve temiz hale getirme.
2. tas, Şeriat ve marifet esasları dahilinde kalbi temizleme, Mutasavvıflara göre insan ruhu, bu âleme meleküt âleminden tertemiz olarak gelmiş; fakat dünya ve madde kiriyle pislenmiştir. Eğer tasfiye-i nefs, tezkiye-i kalp yapılırsa, ruhu ve kalbi örten kirler ve perdeler kalkar, manevi âlemde ilâhî ve ezeli hakikatler kavranır. Buna tarik-i tasfiye denir. İlâhî ve ezeli gerçeğin akıl yoluyla bilinmesine de tarik-i nazar denir. Gazali bu yolu Çin ve Rum nakkaşları örneği ile anlatır (ci HEZI; NM 105-117). Buna tecliye-i ruh (ruhu cilalama) da denir, Sür çıkar gayrı gönülden ta tecelli kıla Hak Padişah konmaz saraya hane mamur olmadan Semi

Tasavvuf inancında, nefsi kötülük ve günah kirinden temizlemek. Tasavvuf ehline göre, insan ruhu bu evrene tertemiz olarak gelmiş, ne yazık ki nefis hırkasmı giyen insanoğlu o temizliği kaybedip dünya kirliliğine gömülmüştür. Şayet bu nefis kirliliğinden arınma sağlanırsa, ruhu ve kalbi örten perdeler aradan kalkar ve manevî dünyada İlâhî ve ezelî gerçekler kolay ve çabuk kavranır.

Temizleme, parlatma. Kalbi iyi hasletlerle süsleme.

Nefs tezkiye edilince, yâni nefs kötü isteklerinden kurtarılınca kalb tasfiye bulur. (İsmâil Ferrûh)

Seyr ve sülûktan (yâni tasavvuf yolunda ilerlemekten) ve nefsi tezkiye ve kalbi tasfiye etmekten maksad; mânevî âfetleri gidermek, kalbi hastalıklardan kurtarmaktır. (İmâm-ı Rabbânî)

Kalbin tasfiyesi, dînimizin emir ve yasaklarına uymakla ve sünnetlere yapışmakla ve bid'atlerden (Peygamber efendimiz zamânında olmayıp, dinde sonradan ortaya çıkarılıp, ibâdet olarak yapılan şeylerden) kaçmakla ve nefse tatlı gelen şeylerden sakınmakla olur. (İmâm-ı Rabbânî)

Arapça, arındırma, saflaştırma demektir. Tasavvuf erbabına göre insan, Allah’ın katında iken, tertemizdi, oradan bu âleme gelip nefs hırkasını giyince, o temizliği gitti, kirlendi. işte insanın bu dünyada, tekrar melekût alemindeki temizliği kazanması, nefs kirinden arınmasıyla mümkün olur ki, bu arınma işine tasfiye denir. Tasfiye-i nefs tâbiri de, aynı anlamdadır. Diğer bir anlamda, kişinin, Kur’ân-ı Kerim’de çizilen programa göre bir hayat sürdürmesi ve hayat boyu ondan zerre kadar şaşmamasıdır. Hareketleri, kafasından geçirdiği düşünceleri islâm’a aykırı olmama halindeki kişi saflaşmış, olgunlaşmıştır.