şeytân

“Hayırdan uzaklaşmış, ^) Allah’ın rahmetinden mahrum id-i olmuş, yanıp helâk olmuş yaralim tık. ” anlamında terim. Kur’ân-ı rev Kerîm’de yetmiş ayette teklik rıca biçimiyle, on sekiz yerde de çokrev luk biçiminde yer alan bu söz, ere Âdem’in yaratılışmdan sonra meleklerin ona secde etmesi ve bu emre itaat etmeyen yaratık ^) olarak (Bakara suresi, 2 / 34; eri A'râf suresi, 7 /11-22; Sad suen resi, 38 / 71-72) “iblis” adıyla, mse, insanları çeşitli hile ve oyun ile aldatan anlamıyla “şeytan” het] (Fâtır suresi, 35 / 5; Kasas sumü resi, 28 /15; Nâs suresi, 114 /1ları 4; Lokmân suresi, 31 / 33 gibi) vuf biçiminde kullanılmıştır.

Bun (bk. lardan en çarpıcı örnek Allah ile mış İblis arasmda söz konusu olan mealen şu diyalogtur: “Hani Rabbin meleklere şöyle demişti: het] Ben çamurdan bir insan yaratande, şeytâniyye 624 cağım. Onu yapıp ruhumdan ona üflediğim zaman ona secdeye kapanın.

İblisten başka bütün melekler topluca secde etmişlerdi O bifyüklük taslamış ve nankörlerden olmuştu. Allah: Ey İblis, benim kendi ellerimle yarattığıma secde etmekten seni alıkoyan nedir? dedi İblis: Ben ondan daha üstünüm.

Beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın dedi Allah: Çık oradan, sen artık kovulmuş birisin. Ceza gününe kadar lânetim senin üzerinedir, buyurdu. İblis: Rabbim, dirilecekleri güne kadar beni beklet, dedi Allah: Sen bilinen güne kadar bekletileceklerdensin, dedi İblis: Senin kudretine and olsun ki onlardan Sana içten bağlı olanlar bir yana onların hepsini azdıracağım, dedi.

Allah: İşte bu doğru; ben de gerçeği söylüyorum, seni ve sana uyanları cehenneme dolduracağım, dedi. ” (Sad suresi, 38/71-85).

Kovulmuş, uzaklaştırılmış. Kibir ve gurûru sebebiyle Allahü teâlânın "Âdem'e secde ediniz" emrine isyân edip, karşı geldiği için, O'nun rahmetinden uzaklaştırılan varlık, İblis.

Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyurdu ki:

Şeytan insana çok şeyi söz verir ve birçok şeyi hatırlatır. Şeytanın söz verdiği şeylerin hepsi yalandır. (Nisâ sûresi: 121)

Şeytan sizi fakir olacaksınız diye korkutur. Size cimriliği emr eder. Allah ise kendisinden mağfiret ve fadl vâ'd ediyor. (Bekara sûresi: 268)

Gadab (kızmak) şeytandandır. Şeytan ise, ateştendir. Su ateşi söndürür. Sizden birisi kızdığı zaman abdest alsın. (Hadîs-i şerîf-Ahmed bin Hanbel)

İçinizden her kim, Cennet safâsını isterse, cemâate devâm etsin. Çünkü şeytan tek kişi ile bulunur. İki kişi olursa uzak olur. (Hadîs-i şerîf-Ahmed bin Hanbel)

Sağ el ile yiyiniz, sağ el ile içiniz. Çünkü şeytan sol eli ile yer ve sol eli ile içer. (Hadîs-i şerîf-Şir'at-ül-İslâm)

Kalbini, şeytanın oyuncağı yapma. (Ferîdüddîn Genc-i Şeker)

Büyüklerden biri şeytana dedi ki: "Senin gibi mel'ûn (lânetlenmiş) olmak istiyorum, ne yapayım?" Şeytan sevinip benim gibi olmak istersen, namaza ehemmiyet verme ve doğru-yalan her şeye yemin et, yâni çok yemin et" dedi. O kimse de hiçbir namazı bırakmayacağım ve artık yemin etmiyeceğim" dedi. (İbn-i Cevzî)

Birçok istekler insanda bulunmaz, dışarıdan gelirler. Bunlardan faydalı olanlarını Allahü teâlâ merhamet ederek gönderir. Bir hadîs-i şerîfte; "Her mü'minin kalbinde Allahü teâlânın bir vâizi (nasîhat edicisi) vardır" buyruldu. Zararlı olanlarını şeytan gönderir. Şeytan insanlara hep kötülük ve düşmanlık yapmalarını vesvese eder. (İmâm-ı Rabbânî)

Şeytanların hepsi kâfirdir. İnsanları aldatmağa uğraşırlar. İbâdetleri unutturup, günâhları iyi gösterirler. Nefsin arzularını kızıştırırlar. Şeytanlar, ateş ile havadan yaratılmıştır. Cinde hava, şeytanda ateş fazladır. Cin ve şeytanlar en ufak yerden geçerler, insanın içine, damarlarına bile girerler. (Seyyid Abdülhakîm Arvâsî)