Setr

2.3.12.

Setr Setr (ر تسلا), Kelâbâzî ve Kuşeyrî’nin ıstılâhlar arasında yer verdikleri bir kavramdır.734 Sözlükte “örtmek, gizlemek, kapamak ve saklamak” anlamlarına gelen735 setr, tasavvufta sâliki rabbinden ayıran her şeyi kapsamaktadır.

Diğer bir ifade ile tecellînin olmaması setr olarak adlandırılmaktadır.736 Kelâbâzî’ye göre setr, beşeriyetin kişi ile müşâhede arasında bir engel olarak yer almasıdır.

Tecellîden sonra ortaya çıkan istitâr hali ise Kelâbâzî’ye göre araya bir perde girmesi sebebiyle eşyâyı görmemek anlamına gelmektedir.737 Setr kavramı K ur’an’da yer almamakla birlikte bazı peygamber kıssalarında setre dair işâretler bulunduğu mutasavvıflar tarafından dile getirilmektedir.

Nitekim Kuşeyrî setr kavramı için Hz.

Musa ile ilgili şu âyeti örnek göstermektedir:.

ىسَ ومُ ايَ كَ نِيمِ يَبِ كَ لْتِ امَ وَ “Şu sağ elindeki nedir ey Mûsâ?”738 Kuşeyrî’ye göre Musa’ya bu şekilde hitap edilmesinin sebebi, ansızın işiteceği mükâşefenin kendisinde oluşturacağı birtakım olumsuzluklardan onu setr etmek, korumaktır.

Sûfîlere göre aynı durum Hz. Peygamber için de geçerlidir. Nitekim Hz. Peygamber, “Benim kalbim de perdelenir ve ben her gün yüz defa Allah’tan bağışlanma dilerim.” buyurmaktaydı.739 Buradaki kalbin p erdelenmesi hadisesi de mutasavvıflarca setr olarak yorumlanmaktadır.

Fakat H z.

Musa’nın asası ile ilgili yapılan bu yorumun işârî bir tevil olduğu açıktır.

Hatta Letâifü’l-işârât başta olmak üzere işârî teviller içeren tefsirlerde bile bu yoruma yer verilmemiş olması, bunun çok da muteber bir tevil olmadığını göstermektedir. 734 Kelâbâzî; Kuşeyrî. 735 Halîl b.

Ahmed, Kitâbü’l-ayn, II, 215; İbn Fâris, Mu‘cemü mekâyisi’l-luga, III, 132; Râgıb el- İsfahânî. 736 Uludağ. 737 Kelâbâzî. 738 Taha, 20/17. Bkz. Kuşeyrî, er-Risâle, s.

110.

739 Müslim, Zikir ve dua ve tevbe ve istiğfar, 41, no. 6858. Bkz. Kuşeyrî.