Reyn

1.5.11.

Reyn Çeşitli günahların yol açtığı mânevî hastalıklardan birini ifade eden reyn (ن يرلا) Serrâc ve Hücvîrî’nin tasavvuf ıstılâhları arasında yer verdiği bir kavramdır.884 Sözlükte “kir, pas ve örtü” gibi anlamlara gelen885 reyn, Serrâc’a göre kalpler üzerinde meydana gelen kirlenme ve pası ifade etmektedir.886 Hücvîrî reyn kavramını “Reyn, kalp üzerindeki bir perdedir ki iman olmadan açılmaz.

Buna küfür ve delâlet hicâbı da denir.” sözleriyle açıklamıştır.887 Mutasavvıfların reyn kavramını dayandırdıkları âyette şöyle buyurmaktadır:.

نَ وبُسِ كْ يَ اونُاكَ امَ مْ هِ بِولُقُ ىلَعَ نَ ارَ لْ بَ الَّ كَ “Hayır!

Gerçek şu ki işledikleri günahlar onların kalplerini karartmış/paslandırmıştır.”888 Hücvîrî bu âyeti açıklarken onların işledikleri günahların, kalpleri üzerinde giderilmez bir pas ve bir perde oluşturduğunu belirtmiştir.889 Âyetteki reyn kelimesi müfessirlerce de benzer mânâlarda yorumlanmıştır.

Söz gelimi Mukatil b.

Süleyman “mühürlemek” anlamı vermiş, 882 Enbiyâ, 21/47; Kehf, 18/49; Mücâdile, 58/6; Zilzâl, 99/6-8; Bakara, 2/281; Âl-i İmrân, 3/30; Ra’d, 13/33; Alak, 96/14; Meâric, 70/32, 33. Bkz. Gazâlî, İhyâ, IV, 519, 524.

883 Gazâlî, İhyâ, IV, 520. 884 Serrâc, el-Luma‘; Hücvîrî.

885 Halîl b. Ahmed, Kitâbü’l-ayn, II, 170; İbn Fâris, Mu‘cemü mekâyisi’l-luga, II, 470; Râgıb el- İsfahânî. 886 Serrâc, el-Luma‘. 887 Hücvîrî. 888 Mutaffifîn, 83/14. Bkz. Serrâc, el-Luma‘; Hücvîrî.

889 Hücvîrî.

Taberî ise günahların kalbi kuşatıp örttüğünü, öyle ki zamanla kalbin kararıp adeta öleceğini belirtmiştir.

890 Tefsirlerde bu âyet Hz.

Peygamber’in şu hadisi ile de açıklanmaktadır: Ebû Hüreyre’den rivayet edildiğine göre Peygamber (sas) şöyle buyurmaktadır: “Kul bir günah işlediği zaman kalbinde siyah bir nokta oluşur. Bundan vazgeçip tevbe ve istiğfar ettiği zaman kalbi parlatılır.

Günaha devam ederse siyah nokta artırılır ve sonunda tüm kalbini kaplar.

Allah’ın, ‘Hayır!

Gerçek şu ki işledikleri günahlar onların kalplerini karartmış/paslandırmıştır.’891 diye anlattığı pas işte budur.”892 Kur’an’da geçen kalplerin paslanması ifadesi Hz.

Peygamber’in de açıkladığı gibi birtakım günahların işlenmesi neticesinde kalpte oluşan kirlenme, kararma ve duyarsızlaşma olarak yorumlanmıştır. Kalpte oluştuğu ifade edilen bu paslanma hadisesi, tasavvufta reyn kavramı ile ifade edilir olmuştur. Bu bağlamda reyn kavramı hem Kur’an’da hem de Hz.

Peygamberlerin hadislerinde konu edilmiş bir kavram olarak tasavvuf kaynaklarında yerini almıştır.