Mesâlik-İ Cevami’il-Eşyâ

Eşyayı toplayanların yolları anlamında Arapça bir tamlama. Kâşânî şöyle der: Bilinen ve görülen fiilî ve vasfî durum söz konusu olmaksızın, zâtın zatî isimler ile zikredilmesidir. Allah’ın bütün isimlerinin aslı, mutlak zât’tır. Onu ta’zim etmenin en yücesi ve muazzamı, bütün sıfatlarını da içine alan mutlak ta’zimdir. Zikreden biri, ilmi, vücûdu ve kudretiyle öğdüğü zaman bu, övenin tazimiyle kayıtlı kalır. Ama el-Kuddûs, es-Sübbûh, es-Selam, el-Aliyy, el-Hakk gibi isimlerin imamları olan zatî isimlerle öğdüğü takdirde o vakit ta’zim O’nun bütün kemâlâtına yayılır. Kısaca Allah’ı zati isimlerle zikretmeye mesâlik-i cevâmi-i eşya denir.