tarikat.orgAçıklama
İnsanın mânevî idrak merkezlerini kalp, ruh, sır, hafî ve ahfâ şeklinde beş latîfe halinde açıklayan tasavvuf tasnifidir.
Etvâr-ı Seb‘a nefsin mertebelerini ve tezkiyesini öne çıkarırken Letâif-i Hamse kalbin ve ruhânî merkezlerin tasfiyesini merkeze alır. İki yöntem tarih boyunca farklı tarikatlarda farklı biçimlerde birleştirilmiş veya ayrı uygulanmıştır.
خمسه
Süleyman Uludağ, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü
la) Beş latife, Nakşbendiye tarikatine göre, insan ruhunun altı latifesi vardır. Bunlardan biri halk âlemine, beşi emir âlemine aittir. Emir âlemine ait olan latifelere letâif-i hamse (beş latife) denir. Bunlar sırasıyla kalp,
ruh, sir, hâfi ve ahfa'dır. Halk âlemine ait latifeye ise nefs-i nâtıka denir. Emir
âlemine ait latifeler halk âlemine ait latifeden daha şerefli ve daha latiftir. Diğer
beş latifede, kalpten başlayarak ahfaya doğru gidildikçe şeref ve letafet artar; bu
latifeler iç içe sayılır. Tasfiye işlemi de kalpte başlar ve yukarıdaki sıraya göre
yapılır. Tabiat, nefs, kalp, ruh ve sır beşlisi Melamilikte de önem taşır.
Tasavvuf Sözlüğü
Arapça, beş latife demektir. İnsana ait menfûh ruhun beş tavrı vardır: Kalp, ruh, sır, hafi, ahfâ. Bunlar, emr âlemine aittir. Bir de halk âlemine ait “nefs” latifesi vardır. Bu latifeler birbirinin içinde gizlenmiştir. Bir sonraki bir öncekinden daha latîftir. Her latife, bir Peygamber’in ulaştığı manevî hakikati temsil eder ve bu sebeple kalp latifesi, Hz. Adem’in kademi altında, ruh Hz. İbrahim’in, sır Hz. Musa’nın, hafî Hz. isa’nın, ahfâ ise Hz. Muhammed (s)’in kademi (ayağı) altındadır, denir. Bunların her biri, farklı kozmik renkler içerir: Kalp kırmızı, ruh sarı, sır beyaz, hafi siyah, ahfâ yeşil renklidir.