hutbe

1. Sözlük anla mı, “Bir topluluk önünde yapılan etkili konuşma.” olan bu terim Cuma ve bayram namazları sı rasmda hutbe denilen yüksekçe yerden imamm verdiği öğüt ve okuduğu dua için kullanılmak tadır. Bu söz Kur’ân-ı Kerîm’de geçmemekle birlikte pek çok hadiste dile getirilmiştir (Wensinck, el-Mu'cem, “htb maddesi). Cuma hutbesinin na mazdan önce okunması ve farz olarak kabul edilmesi söz konu su iken bayram hutbelerinin namazdan sonra okunması ve sünnet olarak değerlendirilmes yaygın inançtır. 2. Hz. Peygam berin ölümünden sonra halife liğin benimsenmesi üzerine si yasî nitelik kazanmış ve her ha life devletin hâkimiyetinin sem bolü olarak halka hutbe okun ması geleneğini başlatmış; bu gelenek Osmanh devletinin son dönemlerine kadar sürmüştür.
2. Hz. Peygam berin ölümünden sonra halife liğin benimsenmesi üzerine si yasî nitelik kazanmış ve her ha life devletin hâkimiyetinin sem bolü olarak halka hutbe okun ması geleneğini başlatmış; bu gelenek Osmanh devletinin son dönemlerine kadar sürmüştür.

Hitâbe, nutuk, konuşma, vâz. Cumâ namazlarından evvel, bayram namazlarından sonra hatîbin (imâmın) minber denilen yüksekçe yerde cemâate karşı okuduğu Allahü teâlâya hamd, Resûlullah'a salât ve selâm ve mü'minlere nasihat ve duâdan ibâret bir ibâdet.

İbâdet, emirleri yapmak demektir. Kur'ân-ı kerîmi ve hutbeyi okumak ibâdettir. (Seyyid Abdülhakîm Efendi)

Cumâ ve bayramda hutbeyi kısa okumak sünnettir. (Tahtâvî)

Hutbede dört büyük halîfenin (hazret-i Ebû Bekr, Ömer, Osman, Ali (radıyallahü anhüm) adını yüksek sesle söylemek Ehl-i sünnet olmanın alâmetidir (işâretidir). (Ahmed Fârûkî)

Hutbe okunurken yer değiştirmek, yanındakilere sıkıntı vermek haramdır. (İbn-i Âbidîn)

Hazret-i Ömer'in bir hutbesi şöyledir:

Ey insanlar! Kur'ân-ı kerîmi öğreniniz. O'nunla amel ediniz (emir ve yasaklarına uyunuz). (İbn-i Abdi Rabbih)

Ömer bin Abdülazîz'in ilk hutbesi:

Ey insanlar!İçinizi (kalbinizi) düzeltiniz ki, dışınız da (işleriniz de) düzelsin. Âhiretinizi iyi yapın ki, dünyânız da iyi olsun. (İbn-i Abdi Rabbih)

Kudüs'ün fethinde büyük âlim İbn-i Zekî'nin hutbesi şöyledir:

Ey cemâat!Allahü teâlânın dînine yardım ediniz. Bu yoldaki hizmeti fırsat biliniz. Şunu iyi biliniz ki, işler netîcelerine göre kıymet kazanır. Allahü teâlâ, emirlerine ve yasaklarına uyma husûsunda bize ve size yardım eylesin. Allahü teâlâ size yardım ederse sizi kim yenebilir. Eğer size yardım etmez, yalnız bırakırsa, size yardıma kimin gücü yetebilir? (İbn-i Receb)