harfûş

(j. ^^ [Ar. ] Memlûk devleti döneminde büyük şehir lerin etrafmda yerleşik aşağı ta bakadan olan halk.

1 Hâricîler öz. a. Hz.

Ali döneminde “SıfBn Savaşı” (Temmuz 657) nda Ali b. Ebu Tâlib’in Komutanı ) Eşter Muaviye ordusuna son darbeyi vurmak üzereyken. Muaviye’nin komutanlarmdan Mısır fatihi Amr b.

As’m ön sıradaki askerlerin mızraklarma - Kur’ân-ı Kerîm sayfalarını take tırması üzerine oluşan “Hakem e Olayı” (Allah'ın kitabının hakeme liğine baş vurulması teklifi) sonrasmda yaygınlaşan ve Hz. e Ali’ye karşı çıkarak onun ölü, müne sebep olan inanç sistemi için kullanılan bir terim. Bu m olayda Hz.

Ali’nin karşı çıkma. sına rağmen Eş'as b. Kays tahe kime gitmede ısrarcı oldu ve ha kem olarak Ebu Musa el-Eş'ârî’yi e İraklıların hakemi tayin etti.

n Muaviye’nin hakemi ise Amr b. e As oldu. Hakemlerin anlaştığı ve eimzaladığı metin Eş'as b.

Kays e tarafından asker arasında okun maya başladı. Asker arasmdaki Temim kabilesine bağh unsurlar, “lâ hükme illâ lillah” (Hün küm ancak Allah’a aittir. ) diyee rek anlaşmaya karşı çıktılar.

Bu e konuda halifeyi ikna edemeyince oradan ayrılarak Küfe yakmlanndaki Harûrâ bölgesine çekildiler. Böylece Hârici zümrek nin ilk temsilcileri olarak tarihe radlarmı yazdırdılar. Hz.

Ali, a Hâricîleri yanma çekebilmek için çok çaba sarfetti, elçiler gönderdi; ancak bunda başarılı olamadı. Çıkan savaşta Hâricîlerin büyük bölümü katledildi (9 Safer 38 /17 Temmuz 658). Bu savaştan kaçanlar, yeniden bir araya geldi.

Bu kez Hz. Ali bizzat kendisi onlara hitap ederek Şam’a düzenleyeceği sefere katılmaları çağrısında bulundu. Yine ret cevabı verilince çıkan çatışmada da bu kez kalan Hâricîlerden pek çoğu öldürüldü.

Ancak savaştan kurtulanlar arasında Hz. Ali düşmanlığı körüklendi ve bir intikam arzusu yaratıldı. Bu hareket, kısa zamanda semeresini verdi.

Hz. Ah, Hâricîlerden Abdurrahman b. Mülcem tarafından hançerlendi ve öldürüldü (21 Ramazan 40 / 28 Ocak 661).

Hz. Ali’den sonra da kurulan İslâm devletleri içinde sürekli isyan çıkarmakla bilinen bu zümre, en şiddetli ayaklanmayı Kuzey Afrika bölgesinde, özehikle de Fas’ta çıkarmıştır (102 / 720).