Fıtrat

Dini kabule uygun ve hazır tabiat, yaratılış ve yapı (cr, sr).

Sözlük anlamı “Bölmek, yarmak, ikiye ayırmak.” olan bu söz, doğuştan sahip olunan yaratılış, meziyet, yetenek için kullanılmıştır. Kur’ân-ı Kerîm’de “fatr” kökünden türemiş pek çok söz varlığı söz konusudur; bunlardan bazıları on dokuz ayette yer almaktadır (.bk. M. F. Abdülbâkî, el- Mu'cem, “ftr” maddesi). Hadislerde de aynı durum söz konusudur (bk. Wensinck, el-Mu'cem, “ftr” maddesi).

1. Hilkat, yaratılış.

El, ayak, göz, kulak, dil ve diğer âzâlar (organlar); kalbin emrinde ve hizmetindedir. Bu âzâlarda kalb dilediği gibi tasarruf eder (bunları kullanır) ve onları istediği yöne yöneltir. Bu âzâlar, fıtraten kalbe itâate (uymaya) mecbûrdur. Ona aslâ karşı gelip, isyân etmezler. (İmâm-ı Gazâlî)

2. İslâmiyet'e elverişli yaratılış.

Bütün çocuklar, fıtrat üzere dünyâya gelir. Bunları sonra anaları, babaları hıristiyan, yahûdî ve mecûsî yapar. (Hadîs-i şerîf-Sahîh-i Buhârî)

3. Peygamberlerin sünneti.

On şey fıtrattandır: Bıyığı kısaltmak, sakalı uzatmak, misvâk kullanmak, mazmaza ( ağızı yıkamak ), istinşak (suyu burnuna çekmek ), tırnak kesmek, ayak parmaklarını yıkamak, koltuk altını temizlemek, kasıkları temizlemek, su ile istincâ ( önden ve arkadan çıkan necâseti temizlemek ). (Hadîs-i şerîf-Sahîh-i Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî)