ebû Müslim Destanı

ebû Müslim Destanı a. Dinîdestanî halk hikâyesi; Türk edebiyatında Kıssa-i Ebû Müslim ve Ebû Müslim-nâme olarak da bilinmektedir. Bu hikâyenin kahramanı Ebû Müslim-i Horasanî (öl.

H. 137 / M. 755), yönetimin Emevî devletinden Abbasîlere geçmesinde önemli rol oynamış olan tarihî bir şahsiyettir.

Halk arasmda da yaygın olan bu destan-hikâyenin özünde, daima hakkı ve halkı savunan, zulme ve zalimlere karşı çıkan bir kişilik olarak yaratılan Ebû Müslimi Horasanî, Asya’da İran’dan Özbekistan, Türkistan ve Dağıstan yöresine kadar uzanan bir coğrafyada tanmmış; fakat asıl şöhretini Anadolu’da hem yiğit bir kahraman hem de mübarek bir şahsiyet olarak kazanmıştır. Bu da destanın Türkler arasmda daha çok tanmdığını ve tutunduğunu başta yeniçeri teşkilâtı olmak üzere fütüvvet ocaklarmda, Şiî-Alevî toplumunda, Bektaşî ile ahî zümreleri yanında esnaf teşkilâtı içinde halk kahveleri ve köy odalannda da okunması ve anlatılması onun Hz. Ali, Hz.

Hamza ve öteki din büyüklerinin adları etrafmda oluşan destansı hikâyelerin yanında önemli bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Destanm konusu Hz. Ali taraftarları ile Muaviye’yi savunanlar arasında başlayıp Ebû Müslim-i Horasanî’nin olaylar zincirine katılması ile genişler.

Sonunda zafer Abbasîlerin lehinde sonuçlanır. Ebû Müslim-i Horasanî’nin ölümünden sonra da halk arasında yayılmaya devam eden destan, halk anlatıcılarınm eklemeleriyle olay örgüsü zenginleştirilerek ve bir kahramanlık öyküsü olarak bir fetih ve İslâmî kahra manlık kimliğini kazanmış; yüz yıllar boyu hem halk arasmda dilden dile dolaşmış hem de Türk edebiyatma kaynaklık et miştir.