Bâdî Bilâ Bâdî

1.2.1.

Bâdî Bilâ Bâdî Bâdî bilâ bâdî (ي داب الب يداب) Serrâc’ın tasavvuf ıstılâhları arasında yer verdiği bir kavramdır.172 Diğer tasavvuf kaynaklarında değinilmemiş olan bu kavram ile ilgili fazla bir malumat da bulunmamaktadır.

Sözlükte “başlatan, ilk, evvel ve sebep” anlamlarına g elen173 bâdî, tasavvufta mârifet ehlinin kalplerinde beliren/ meydana gelen zikir, nur ve çeşitli haller için kullanılmaktadır.

İbn Fûrek, bâdînin “kulun h âline göre kalbin en üstünde zâhir olan tecellîler” olduğunu belirtmektedir.174 Bilâ bâdî yani ilksiz, başlangıçsız olmak ise kalplerde beliren bu bâdîleri yaratan/ortaya çıkaran mübdîye işaret etmektedir.175 Mübdî ise Allah’tır.

Nitekim Kur’an’da şöyle buyurulmaktadır:.

دُ يعِ يُوَ ئُ دِ بْيُ وَ هُ هُ نَِّٕا “İlk defa yaratan da odur; yeniden hayata kavuşturacak olan da.”176 Âyetin zâhir mânâsında mahlûkatı ilk defa yaratanın da öldükten sonra yeniden diriltecek olanın da Allah olduğu vurgulanmaktadır.

Tefsirlerde de aynı şekilde bu âyette Allah’ın yaratma kudretinden bahsedildiği ifade edilmektedir.177 Mutasavvıflar ise âyeti, kulun gönlündeki birtakım bâdîleri yaratanın Allahu Teâlâ olduğuna dair bir delil olarak yorumlamaktadırlar.

Her şeyi yaratanın Allah olduğundan hareketle böyle bir çıkarım yapılması mümkündür.

Fakat tasavvuftaki bâdî bilâ bâdî kavramının bu âyetten kaynaklanmış bir kavram olduğunu söylemek ancak işârî çıkarımlar ile mümkün olsa gerektir.

172 Serrâc, el-Luma‘. 173 Zebîdî, Tâcü’l-arûs, I, 139. 174 İbn Fûrek. 175 Serrâc, el-Luma‘. 176 Burûc, 85/13. Bkz.

Serrâc, el-Luma‘. 177 Mukatil b. Süleyman, Tefsîr, IV, 649; Taberî, Tefsîr, XXIV, 282.