Bu bölüm kaynak biyografideki bağlamıyla verilir; tarihî biyografiyle aynı kesinlik düzeyinde değerlendirilmez.
Şu hakikat, ihmalin kurbanı olmuş, bizlere mechGl kal mıştır. Öy le bir asitanede hizmet-kar ve oraya nisbetle pür-iftihar olan bir zatın, ora daki esrar-ı hakayıktan haber-dar olamayarak birtakım efsanelere kendini peyrev et mesine de hayret edilmek icab eder. Hankahın olduğu mahal hakkında ma'lumat: Kocamustafapaşa Cami' -i şerifi sema'hanesinin olduğu mahal Hıristiyanlarca vaktiyle bir mevki'-i mukaddes imiş. "Ayos Andreas" namı verilir imiş. Bidayeten bu rası camie tahvil edilmiş ise de Koca Mustafa Paşa merhum bunu yıktırıp, yerine ha- 356 Sefine-i Evliyıl len mevcfid binayı yaptırmıştır. O zaman Şeyhü'l-lslam bulunan Efdal-zade /239/ Hamideddin Efendi şu manzfime-i tarihiyyeyi söylemiştir: I I ı..,-> l...ı o ty ı ._,Jl:.l.1 Jj ...u ı } İ... 1>.- ı.i'! ..1i JJ 'l \...Jb:. }:ll 4J ;b:- 1 ..1i J 1 76 p i ._,- i 895/( 1 490) Aradan bir zaman geçtikte Ekmekçi-zade Ahmed Paşa tarafından sema'hiinenin sağ tarafına cami'-i şerif kadar bir mahal ilave ve bina inşa olunmuştur ki, 1000/ ( 1 592) tarihine müsadifdir. ldris-i Bitlisi de şu tarihi söylemiştir: 45';Y Wı •.ı.. ı+:,;t.,.. ..:.-.. i ı.) lkL j")U; ...:..:;J ı+:,; .ki .J"'..l.11 İ; t..
J" Joliİ -4y. l+:,i b J l+ı ._;. \j JS' 1 76. M uzaffer ve yüce sultan Bılyezid devrinde, onun kölesi olan ve birçok menılkıbı bulunan, mütta· ki ve hayır sılhibi Mustafa, her türlü riyıldan uzak, sırf Allah rızılsı için bir cimi yaptırdı. Bu cılminin yapımı için şu tılrihi söyledi: Benim mescidim takvıl üzere yapılmıştır. {H) Kocamustafapaşa Sünbüli Hlinkahı 357 \i...l.p o _;.j J l.Al:ı ..u 4,.;l... I .Jf-"j ı..>- ).J" tL,.. ..._Ail.A 177 4-:i yl.f J-.=r Ji y) Bu ebniye-i mübareke teferruatı zaman zaman müşrif-i harab oldukca salatin-i Osmaniyye ta'mir ve ihyasına hasr-ı gayretten geri durmamışlardır. Sultan Mahmud ve Sultan Abdülmecid zamanlarında mükemmelen ta'mir olun duğu gibi, 1 309/( 1 89 1 -92) hareket-i arzında ziyade rahne-dar olduğundan, Sultan Abdülhamid Han-ı sani tarafından mücedded denilecek derecede ihyasına sarf-ı nak dine-i himmet olunmuştur. Hankahın cidarındaki iki manzume-i tarihiyye şöyledir: Şehin-şiih-ı muazzam Hazret-i Sultan Mahmfu.l Han Keramet-pişe hayr endışe kutb-ı devlet-i dünya Hilafet uıhuna Ziver hakikat milkine server TaTikat. sırrına mazhar cihiina siiye-i Mevla Tekaya vü zevaya sayesinde olmada ma'mur İıwyatı kulub-ı ehl-i zikri kılınada ihya /240/Biri bu hanklih-ı Mustafa Paşa ki çokdandır Harab idi yapıldı himmetiyle oldu pek a'la Tar'ik-ı Sünbüli'dir şiih-rah-ı gülşen-i tevhld Harlm-i sırr-ı pilk-i Hazret-i Sünbül budur amma 1 77. "Bu mübarek mekanın binaları ne güzel tesis olunmuştur.
Burası sultanın gölgesinde döşenmiştir ki, asır, onun bir benzerini asla görmemiştir. Bayeıid, burada herkese merhametini göstermiştir. Burayı sultanın veziri doğruluk üzere bina etmiştir. Bu Mustafa'nın ahlakı Hz. Peygamber'e benzer, onun bu derecesine ulaşacak kimse yoktur. Bu binanın tarihi için hatiften bir ses geldi: Ya Rab! Bunu yaptıranın sevabını kendine ulaştır." (H)