Gelenek içi anlatı
Bu bölüm, bağlı topluluğun aktardığı menkıbe hafızasıdır; tarihî biyografiyle aynı kesinlik düzeyinde değerlendirilmez.
Arpa ekmeği ve altın kesesi
Gazneli Mahmud şeyhe bir kese altın sunar. Harakānî ise önüne sert bir arpa ekmeği koyar. Sultan ekmeği çiğner fakat yutamaz.
Şeyh, arpa ekmeğinin onun boğazından geçmediği gibi altının da kendi boğazından geçmeyeceğini söyler ve keseyi kabul etmez. Menkıbe, hükümdar karşısında istiğnâ, helâl lokma ve sûfînin dünyalık beklentiden uzak durması fikrini işler.