tarikat.orgMEKÂNLAR ATLASI
İrşadın mekândaki hafızası
Tekkeler, dergâhlar, âsitâneler, türbeler ve ziyaretgâhlar; şahsiyetler, yollar ve şehirler arasındaki bağları görünür kılan tarihî irşad durakları olarak birlikte okunur.
Ecmîr
Çiştiyye'nin merkezi ve mürşidi Muînüddin Çiştî'nin yerleştiği şehir; hastalığını duyup ziyarete gitmiş, dönüşünden yirmi gün sonra şeyhi vefat etmiştir. İlişkili kişi dosyası Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî : Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî (ö. 633/1235), Muînüddin Hasan el-Çiştî’nin halifesi; Çiştiyye’yi Delhi’de yerleştiren ve Baba Ferîd’e aktaran…
Ecmîr (Muînüddin Çiştî) · HindistanEcmîr (Muînüddin Çiştî)
Silsilesinin ulaştığı Çiştiyye pîri Muînüddin Çiştî'nin medfun bulunduğu şehir — Hindistan'ın en büyük ziyaretgâhı. İlişkili kişi dosyası Nizâmeddin Evliyâ : Nizâmeddin Evliyâ (1238-1325), Baba Ferîd'in halifesi; Delhi yakınındaki Gıyâspûr hankahını ilim, sohbet, semâ ve geniş çaplı sosyal hizmet merkezine dönüştüren Çiştî pîridir.
Delhi · Çırâğ-ı Dehlî Dergâhı · HindistanÇırâğ-ı Dehlî Dergâhı
Tarihî işlev Merkezî büyük şeyhler döneminin son önemli Delhi hankahı ve türbesi. Şeyhin yaşadığı hankah, sonraki türbe yapıları, hükümdar ekleri ve güncel ziyaret kalabalığı ayrı tarih katmanlarıdır.
Delhi · HindistanDelhi
On altı yaşında annesi ve kardeşleriyle ilim tahsili için geldiği ve tartışmalardaki başarısıyla “bahhâs” diye tanındığı şehir; Sultan Alâeddin Halacî'nin görüşme ısrarını burada reddetmiştir. İlişkili kişi dosyası Nizâmeddin Evliyâ : Nizâmeddin Evliyâ (1238-1325), Baba Ferîd'in halifesi; Delhi yakınındaki Gıyâspûr hankahını ilim, sohbet,…
Hanımpazarı Hankahı ve Medresesi · HindistanHanımpazarı Hankahı ve Medresesi
Delhi'de Lâl Kale ile Cuma Camii arasında Hanımpazarı denilen mevkideki camiye yerleşen Şah Kelîmullah burada bir medrese kurmuş, Evrengzîb de aynı yerde onun için bir hankah yaptırmıştır. Ömrünün irşad ve tedris faaliyeti bu merkezde geçmiştir.
Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî Türbesi, Mihrevlî · HindistanKutbüddin Bahtiyâr Kâkî Türbesi, Mihrevlî
14 Rebîülevvel 633'te (27 Kasım 1235) vefatının ardından defnedildiği yer; eski Delhi'de Havz-ı Şemsî ile Kutub Minâr arasındadır. Annesi ve kız kardeşi de burada medfundur. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî : Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî (ö. 633/1235), Muînüddin Hasan el-Çiştî’nin…
Delhi · Nizâmeddin Evliyâ Dergâhı · HindistanNizâmeddin Evliyâ Dergâhı
Tarihî işlev Gıyâspûr hankahı, türbe, mutfak, semâ ve edebî hafızanın şehir merkezi. Şeyhin yaşadığı hankah, sonraki türbe yapıları, hükümdar ekleri ve güncel ziyaret kalabalığı ayrı tarih katmanlarıdır.
Nizâmeddin Evliyâ Hankahı · HindistanNizâmeddin Evliyâ Hankahı
Şeyhi Nizâmeddin Evliyâ'nın kurduğu hankah. 725'te (1325) şeyhinin vefatı üzerine başına geçmiş, Delhi'nin bütün Çiştîleri burada etrafında toplanmıştır. Sultan Fîrûz bu hankaha büyük servetler bağışlamıştır.
Ecmîr · Muînüddin Çiştî Dergâhı · HindistanMuînüddin Çiştî Dergâhı
Tarihî işlev Pîrin türbesi çevresinde Halacî ve Bâbürlü ekleriyle büyüyen Güney Asya'nın başlıca ziyaret külliyesi. Şeyhin yaşadığı hankah, sonraki türbe yapıları, hükümdar ekleri ve güncel ziyaret kalabalığı ayrı tarih katmanlarıdır.
Muînüddin Hasan Çiştî Türbesi · HindistanMuînüddin Hasan Çiştî Türbesi
Ecmîr'de vefat eden Çiştî'nin kabri üzerine Halacî hânedanına mensup sultanlar tarafından inşa ettirilen türbe. Ekber Şah döneminde ülkenin önemli ziyaret merkezlerinden biri haline gelmiş; kabri ve dergâhı çevresinde yoğunlaşan ziyaretler şehrin Hindistan müslümanlarının en önemli ziyaretgâhı olmasına yol açmıştır.
Ganguh · Abdülkuddûs Gengûhî Dergâhı · HindistanAbdülkuddûs Gengûhî Dergâhı
Tarihî işlev Sâbirî mektup, irşad ve ulemâ ağının XVI. yüzyıl merkezi. Şeyhin yaşadığı hankah, sonraki türbe yapıları, hükümdar ekleri ve güncel ziyaret kalabalığı ayrı tarih katmanlarıdır. Yapıyla ilişkili kişi Abdülkuddûs Gengûhî (yaklaşık 1456–1537), Rudevl’de aldığı Sâbirî terbiyeyi Şâhâbâd ve Gengûh’a taşıyan; Rüşdnâme,…
Mehrauli / Delhi · Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî Dergâhı · HindistanKutbüddin Bahtiyâr Kâkî Dergâhı
Tarihî işlev Delhi Çiştî irşadının erken merkezi ve pîrin türbesi. Şeyhin yaşadığı hankah, sonraki türbe yapıları, hükümdar ekleri ve güncel ziyaret kalabalığı ayrı tarih katmanlarıdır. Yapıyla ilişkili kişi Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî (ö. 633/1235), Muînüddin Hasan el-Çiştî’nin halifesi; Çiştiyye’yi Delhi’de yerleştiren ve Baba…
Haridwar / Roorkee · Sâbir Pâk Kalyar Dergâhı · HindistanSâbir Pâk Kalyar Dergâhı
Sâbiriyye’nin merkez mekânı Alâeddin Ali Ahmed Sâbir’in irşad faaliyeti, vefatı ve kabriyle ilişkilendirilen Pîrân Kalyar, Sâbiriyye’nin başlıca ziyaret ve hafıza merkezidir. Bugünkü külliye farklı dönemlerde büyüyen türbe, ibadet ve hizmet yapılarından oluşur.
Nizâmeddin Evliyâ Dergâhı, Delhi · HindistanNizâmeddin Evliyâ Dergâhı, Delhi
Mürşidinin kabrinin yakınına defnedildi; kaynak, şeyhinin ve kendisinin türbelerinin Delhi'nin en önemli ziyaret yerleri olduğunu kaydeder. İlişkili kişi dosyası Emîr Hüsrev-i Dihlevî : Nizâmeddin Evliyâ'nın müridi Emîr Hüsrev-i Dihlevî, Farsça şiiri, tarihî mesnevileri, mûsiki hafızası ve Çiştî muhabbet diliyle Delhi kültürünün kurucu…
Nizâmeddin Evliyâ Türbesi, Gıyâspûr · HindistanNizâmeddin Evliyâ Türbesi, Gıyâspûr
664'te (1265-66) dergâhını açtığı ve 3 Nisan 1325'te vefat edip defnedildiği yer. Türbesi Sultan Muhammed b. Tuğluk tarafından inşa edilmiş olup Hindistan'ın en önemli ziyaretgâhlarındandır; yakınında müridi Emîr Hüsrev-i Dihlevî de medfundur.
Hücvîrî Türbesi · PakistanHücvîrî Türbesi
Uzun seyahatlerinin ardından Hindistan'a dönüşünde, Keşfü'l-mahcûb müellifi Hücvîrî'nin Lahor'daki türbesinde inzivâya çekildi. Ecmîr'e geçişinden önceki bu inziva, kaynaklarda onun Hint coğrafyasındaki ilk durağı olarak zikredilir.
Pâkpattan · Baba Ferîd Dergâhı · PakistanBaba Ferîd Dergâhı
Tarihî işlev Pencap Çiştîliğinin Acûdhan'daki ana hankah ve ziyaret merkezi. Şeyhin yaşadığı hankah, sonraki türbe yapıları, hükümdar ekleri ve güncel ziyaret kalabalığı ayrı tarih katmanlarıdır. Yapıyla ilişkili kişi Baba Ferîd Genc-i Şeker (ö. 664/1265), Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî’nin halifesi; Hânsî ve Pâkpattan’daki hankahları,…
Cennetü'l-muallâ · Suudi ArabistanCennetü'l-muallâ
13 Cemâziyelâhir 1317'de (19 Ekim 1899) Mekke'de vefat edince defnedildiği kabristan. İlişkili kişi dosyası Hacı İmdâdullah Tehânevî : Hacı İmdâdullah Tehânevî (1818-1899), Nânevte’de doğup Thâne Bhavan’da irşad çevresi kuran, 1859’dan sonra Mekke’de yaşayan; Çiştî-Sâbirî terbiyeyi Mesnevî öğretimi, Diyûbend ağı ve Hint-Osmanlı tasavvuf…