tarikat.orgMEKÂNLAR ATLASI
İrşadın mekândaki hafızası
Tekkeler, dergâhlar, âsitâneler, türbeler ve ziyaretgâhlar; şahsiyetler, yollar ve şehirler arasındaki bağları görünür kılan tarihî irşad durakları olarak birlikte okunur.
Balım Sultan Türbesi, Hacıbektaş
Hacı Bektâş-ı Velî Türbesi'nin yanındadır; kapı kitâbesinde Hacı Bektaş soyundan Resul Balı'nın oğlu olarak gösterilir — nesebi hakkındaki üç iddiadan birinin tek yazılı dayanağı budur. İlişkili kişi dosyası Balım Sultan : Balım Sultan (Hızır Balı, ö. 922/1516 [?]), Dimetoka’daki Kızıldeli çevresinden Hacıbektaş…
Hacı Bektâş-ı Velî Dergâhı · TürkiyeHacı Bektâş-ı Velî Dergâhı
Gelenekte uzun müridlik yıllarını geçirdiği ve cihâz-ı fakr ile bâtın kılıcını aldığı dergâh. Kaynak bu bağı kronolojik olarak mümkün bulmaz. İlişkili kişi dosyası Hacım Sultan : Hacım Sultan, XIV. yüzyılda Germiyan sahasında yaşadığı anlaşılan; 1321 tarihli Susuz zâviyesi, konar göçer Türkmen çevresi…
Hacı Bektâş-ı Velî Dergâhı · TürkiyeHacı Bektâş-ı Velî Dergâhı
1863'te Hacı Türâbî Ali Dedebaba'nın rehberliğiyle mücerred olduğu, 1869'da Selânikli Hacı Hasan Dedebaba'dan hilâfet aldığı ve sonradan üç yıl dedebabalık yaptığı pîr evi. İlişkili kişi dosyası Mehmed Ali Hilmi Dedebaba : Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, Şahkulu Sultan Dergâhı'nı XIX. yüzyılda yeniden kuran;…
Hacı Bektâş-ı Velî Dergâhı · TürkiyeHacı Bektâş-ı Velî Dergâhı
907'de (1501) II. Bayezid tarafından başına getirildiği dergâh; Bektaşîliğin yeniden düzenlenmesi buradan yürütüldü. İlişkili kişi dosyası Balım Sultan : Balım Sultan (Hızır Balı, ö. 922/1516 [?]), Dimetoka’daki Kızıldeli çevresinden Hacıbektaş pîr evine gelen; Bektaşiyye’nin merkezî teşkilâtını, mücerredlik ve on iki post erkânını…
Hacı Bektâş-ı Velî Dergâhı · TürkiyeHacı Bektâş-ı Velî Dergâhı
XIV. yüzyılın ilk çeyreğinden sonra şeyhi olduğu ve Hacı Bektaş kültünü buradan Osmanlı topraklarına taşıdığı dergâh. İlişkili kişi dosyası Abdal Mûsâ : Abdal Mûsâ, tarihî şahsiyeti menkıbelerle iç içe geçen; Bursa ve Teke çevresindeki hatırası, Kaygusuz Abdal ile irşad bağı ve Elmalı'da…
Hacı Bektâş-ı Velî Dergâhı, Hacıbektaş · TürkiyeHacı Bektâş-ı Velî Dergâhı, Hacıbektaş
Eski adıyla Sulucakarahöyük (Karayol). O zamanlar çok muhtemel olarak bir Haydarî zâviyesi olan bu mütevazi dergâhta ömrünü tamamladı; kültün esas kaynağı da burasıdır. Vilâyetnâme 'ye göre ilk inzivâ mahalli Kızılca Halvet bugünkü dergâhın yerindedir.
Hacı Bektâş-ı Velî Külliyesi · TürkiyeHacı Bektâş-ı Velî Külliyesi
Bektaşîliğin pîr evi; Kadıncık Ana Evi ile birlikte ilçedeki ziyaret yerlerinin merkezini teşkil eder. İlişkili kişi dosyası Kadıncık Ana : Kadıncık Ana, Hacı Bektâş'ın Sulucakarahöyük çevresindeki yerleşme ve keramet anlatılarında; Çelebiler soy iddiasında ve emanet aktarımında merkezî konumdadır.
Nevşehir-Hacıbektaş · Hacı Bektâş-ı Velî Pîr Evi ve Külliyesi · TürkiyeHacı Bektâş-ı Velî Pîr Evi ve Külliyesi
Tarihî ve geleneksel işlev Hacı Bektâş türbesi, Kızılca Halvet, Kırklar Meydanı, Balım Sultan Türbesi, aşevi, mihman evi ve hizmet birimleriyle Bektaşiyye'nin merkez külliyesidir. İlişki katmanları Mekânın kuruluş tarihi, daha sonraki Bektaşî aidiyeti, türbe/ziyaret hafızası ve güncel kullanım durumu aynı şey değildir; farklı…
Hacıbektaş · TürkiyeHacıbektaş
Bektaşîlerin dört halife makamından biri; Kaygusuz'un Kahire tekkesiyle birlikte anılır. İlişkili kişi dosyası Kaygusuz Abdal : Kaygusuz Abdal, Abdal Mûsâ çevresine bağlanan menâkıbnâmesi, Kahire dergâhı ve manzum-mensur eserleriyle Bektaşî edebiyat ve erkân hafızasının kurucu isimlerindendir.
Hacıbektaş (Hacı Bektaş ocağı) · TürkiyeHacıbektaş (Hacı Bektaş ocağı)
Kaynak, Kalender'in hayatı hakkında “Hacı Bektaş ocağı şeyhi olması dışında bilgi mevcut değildir” der. Ocak şeyhliği, isyan öncesindeki tek sabit görev kaydıdır. İlişkili kişi dosyası Kalender Çelebi (Kalender Şah) : Kalender Çelebi, Hacıbektaş pîr evi ve Çelebiler soy hafızasıyla ilişkilendirilen; 1526–1527'de malî,…
Kadıncık Ana Evi (Balım Evi) · TürkiyeKadıncık Ana Evi (Balım Evi)
Hacıbektaş ilçesindeki, Hacı Bektâş-ı Velî'nin kaldığı düşünülen ev. Moloz ve kesme taş, dikdörtgen planlı, yan yana üç odalı (Sır Odası, Konuk Odası, Cem Odası); bahçesinde iki mezar taşı şahidesi vardır. 1896-97 ve 1974'te onarılmıştır. Konum ilçe merkezine göre yaklaşıktır.
Nevşehir — Mehmed Aziz'in doğum yeri · TürkiyeNevşehir — Mehmed Aziz'in doğum yeri
1091/1680-81'de burada doğduğu, babası Abdurrahman Efendi'nin de Nevşehir müftülüğünde bulunduğu kaydedilir. İlişkili kişi dosyası Nefeszâde Seyyid Mehmed Aziz (Hâzım) : Nefeszâde Seyyid Mehmed Aziz (1091/1680-81–1131/1719), ilmiye basamaklarından Medine ve İzmir kadılıklarına yükselen; ta‘lik hattı, divanı, Sâkīnâme'si ve mi‘râciyye na‘tıyla tanınan Osmanlı âlim…
Sulucakarahöyük (Hacıbektaş) · TürkiyeSulucakarahöyük (Hacıbektaş)
Hacı Bektâş-ı Velî'nin yerleştiği ve adını ondan alan kasaba; Kadıncık Ana'nın adı bu yerle birlikte anılır. İlişkili kişi dosyası Kadıncık Ana : Kadıncık Ana, Hacı Bektâş'ın Sulucakarahöyük çevresindeki yerleşme ve keramet anlatılarında; Çelebiler soy iddiasında ve emanet aktarımında merkezî konumdadır.
Sulucakarahöyük çevresindeki mağara · TürkiyeSulucakarahöyük çevresindeki mağara
Vilâyetnâme 'ye göre zaman zaman inzivaya çekildiği, bugün ziyaret yeri olan yakındaki mağara. Konum yaklaşık verilmiştir. İlişkili kişi dosyası Hacı Bektâş-ı Velî : XIII. yüzyılda Sulucakarahöyük’te yaşayan Hacı Bektâş-ı Velî’nin tarihî şahsiyeti Baba İlyas çevresiyle; asırlar süren tesiri ise Vilâyetnâme, Rum abdalları…
Ürgüp · TürkiyeÜrgüp
Babası Hacı Osman Efendi'nin memleketi; “Osmanzâde” nisbesi ondan gelir. İlişkili kişi dosyası Osmânzâde Hüseyin Vassâf : Osmânzâde Hüseyin Vassâf, beş ciltlik Sefîne-i Evliyâ’sıyla geç Osmanlı tasavvuf, tekke, kişi ve edebiyat tarihinin en geniş biyografi kaynaklarından birini bırakan müelliftir.
Ürgüp yöresi · TürkiyeÜrgüp yöresi
Hıristiyanlarla sıkı ilişkiler geliştirip ihtidâlarına zemin hazırladığı bölge; bölge hıristiyanları onu Aziz Charalambos adıyla takdis etmiştir. İlişkili kişi dosyası Hacı Bektâş-ı Velî : XIII. yüzyılda Sulucakarahöyük’te yaşayan Hacı Bektâş-ı Velî’nin tarihî şahsiyeti Baba İlyas çevresiyle; asırlar süren tesiri ise Vilâyetnâme, Rum abdalları…