tarikat.orgMEKÂNLAR ATLASI
İrşadın mekândaki hafızası
Tekkeler, dergâhlar, âsitâneler, türbeler ve ziyaretgâhlar; şahsiyetler, yollar ve şehirler arasındaki bağları görünür kılan tarihî irşad durakları olarak birlikte okunur.
Aksaray
8 Mart 1872'de doğduğu semt; Vâlide Rüşdiyesi'ne devam ettiği yıllarda Mehmed Esad Dede'den Farsça dersleri de burada almıştır. İlişkili kişi dosyası Osmânzâde Hüseyin Vassâf : Osmânzâde Hüseyin Vassâf, beş ciltlik Sefîne-i Evliyâ’sıyla geç Osmanlı tasavvuf, tekke, kişi ve edebiyat tarihinin en geniş…
Atikalipaşa · TürkiyeAtikalipaşa
Receb 1131'de (Mayıs-Haziran 1719) doğduğu semt. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Müstakimzâde Süleyman Sa‘deddin Efendi : Müstakimzâde Süleyman Sa‘deddin (1719–1788), Mehmed Emin Tokadî'nin müridi; hat, biyografi, tasavvuf ve lügat alanlarında elliyi aşkın eser yazan Osmanlı âlimidir.
Cerrahpaşa Camii · TürkiyeCerrahpaşa Camii
Nûreddin Cerrâhî'nin bazı şahsî eşyalarının saklandığı cami; Ocak 1922'de Evkaf Nezâreti'ne dilekçe vererek bunların dergâha getirilmesini sağlamıştır. Pîrin doğduğu semt de burasıdır. İlişkili kişi dosyası Seyyid İbrâhim Fahreddin Şevkî Erenden : Seyyid İbrâhim Fahreddin Şevkî Erenden (1885–1966), Cerrâhiyye Âsitânesi’nin 18. postnişini; tekke…
Cerrahpaşa Camii · TürkiyeCerrahpaşa Camii
Kolun pîri Nûreddin Cerrâhî'nin doğduğu ve nisbesini aldığı semt. İlişkili kişi dosyası Kadı Mehmed Emin Efendi : Kadı Mehmed Emin Efendi (1742–1805), ilmiye mesleğinde Rumeli kadılığına yükselen; Kumrulu’daki Salı Tekkesi’ni on yıl, Cerrâhî Âsitânesi’ni ise 1804–1805 arasında yöneten şeyhtir.
Eğrikapı · TürkiyeEğrikapı
1926'da doğduğu semt; Karagümrük'teki âsitâneye yakındır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Sefer Dal : Safer Dal (1926–1999), Fahreddin Erenden ve Muzaffer Ozak halkasında yetişen; Cerrâhî Âsitânesi postnişinliği, tekke mûsikisi arşivi ve eserleriyle yakın dönem irşad mirasını taşıyan şeyhtir.
Emîr Buhârî Tekkesi ve Türbesi · TürkiyeEmîr Buhârî Tekkesi ve Türbesi
Fâtih Camii'nin batısında, bugün Fevzipaşa caddesinin Malta kesimindeki Emîrbuhârî sokağında bulunan yer; II. Bayezid'in mescid ve hücreler yaptırmasıyla Nakşî tekkesine dönüşmüştür. Tekkenin bahçesine defnedilmesini vasiyet etmiş, sonradan yerine türbe yapılmıştır. Konum yaklaşıktır.
Fâtih Camii · TürkiyeFâtih Camii
Hocalarından Seyyid Yûsuf Efendi'nin imamlık yaptığı cami. İlişkili kişi dosyası Müstakimzâde Süleyman Sa‘deddin Efendi : Müstakimzâde Süleyman Sa‘deddin (1719–1788), Mehmed Emin Tokadî'nin müridi; hat, biyografi, tasavvuf ve lügat alanlarında elliyi aşkın eser yazan Osmanlı âlimidir.
Fâtih Camii · TürkiyeFâtih Camii
Dersiâm Hâfız Fâzıl Efendi'den Arapça derslerine devam ettiği cami; kayınpederi Hoca Hüseyin Vasfi Efendi de buranın dersiâmlarındandır. İlişkili kişi dosyası Seyyid İbrâhim Fahreddin Şevkî Erenden : Seyyid İbrâhim Fahreddin Şevkî Erenden (1885–1966), Cerrâhiyye Âsitânesi’nin 18. postnişini; tekke arşivini ve erkânını Envâr ile…
Fâtih Camii · TürkiyeFâtih Camii
Hâfız divanını okuttuğu cami; Farsça ve şiir bilgisinin İstanbul'daki ilk mecrasıdır. İlişkili kişi dosyası Muhammed Esad Erbîlî : Muhammed Esad Erbîlî (1847–1931), Erbil Hâlidî çevresinden İstanbul’a gelerek Kelâmî ve Selimiye dergâhlarında irşad faaliyetini sürdüren; Cem‘iyyet-i Sûfiyye ile Meclis-i Meşâyih’te görev alan Nakşibendî-Hâlidî…
Fâtih Camii · TürkiyeFâtih Camii
Başimam Mehmed Râsim Efendi'den Kur'an ve tecvid okuduğu; ayrıca çocukken hocası Açıkbaş Mustafa Efendi'nin Fahreddin Efendi'nin elini öptürüp dua istediği cami — Cerrâhî intisabının hâtırası buradandır.
Fâtih Camii · TürkiyeFâtih Camii
Cenaze namazının Şeyhülislâm Molla Mehmed Efendi tarafından kıldırıldığı cami. İlişkili kişi dosyası Nûreddin Cerrâhî (Muhammed Nûreddin) : Muhammed Nûreddin Cerrâhî, Ali Alâeddin Köstendillî'nin terbiyesinde yetişmiş; Karagümrük Âsitânesi çevresinde Halvetiyye'nin Cerrâhiyye kolunu teşkilatlandırmış pîrdir.
Karagümrük · TürkiyeKaragümrük
1925'ten sonra kolun tek merkezi hâline gelen semt. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Seyyid Mustafa Yıldız Efendi : Seyyid Mustafa Yıldız Efendi (ö. 1143/1730-31), Köstendilli Ali Alâeddin Efendi’nin halifesi; Bahçekapısı’ndaki Nasrullah Efendi makamı yanında kurulan Yıldız Dede Tekkesi’nin ilk şeyhidir.
Kocamustafapaşa (Ramazan Mahfî) · TürkiyeKocamustafapaşa (Ramazan Mahfî)
Mensup olduğu Ramazâniyye kolunun pîri Ramazan Mahfî'nin (ö. 1025/1616) kurduğu merkez; kol buradan Edirne ve Rumeli'ye yayılmıştır. İlişkili kişi dosyası Ali Alâeddin Köstendilli : Ali Alâeddin Köstendilli (1053/1643–1143/1730), Ali Fâzıl Lofçavî’den hilâfet alan; Köstendil, Hacı Evhad ve Selâmî Ali tekkelerinde irşad eden;…
Kocamustafapaşa (Ramazânî Âsitânesi) · TürkiyeKocamustafapaşa (Ramazânî Âsitânesi)
Bağlı olduğu Ramazâniyye kolunun merkezi. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Pîr Abdurrahman Hilmî Efendi el-Cerrâhî : Pîr Abdurrahman Hilmî Efendi (1100/1688-89–1215/1800 çevresi), Süleyman Veliyyüddin ile Mehmed Hüsâmeddin Merdî irşad hatlarını şahsında birleştiren; türbedarlık ve imamlıktan Cerrâhî Âsitânesi postuna yükselen, on iki halife…
Kocamustafapaşa (Ramazânî Âsitânesi) · TürkiyeKocamustafapaşa (Ramazânî Âsitânesi)
Bağlı olduğu Ramazâniyye kolunun merkezi. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Kadı Mehmed Emin Efendi : Kadı Mehmed Emin Efendi (1742–1805), ilmiye mesleğinde Rumeli kadılığına yükselen; Kumrulu’daki Salı Tekkesi’ni on yıl, Cerrâhî Âsitânesi’ni ise 1804–1805 arasında yöneten şeyhtir.
Kocamustafapaşa (Ramazânî Âsitânesi) · TürkiyeKocamustafapaşa (Ramazânî Âsitânesi)
Bağlı olduğu Ramazâniyye kolunun merkezi. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Seyyid Abdülaziz Efendi : Seyyid Abdülaziz Efendi (1700–1760), Sertarîkzâde yanında yetişen Anadolu kazaskeri; 1759–60 arasında Cerrâhî Âsitânesi postunda bulunup görevi Moravî Yahyâ Şerefeddin’e devreden şeyhtir.
Kocamustafapaşa (Ramazânî Âsitânesi) · TürkiyeKocamustafapaşa (Ramazânî Âsitânesi)
Bağlı olduğu Ramazâniyye kolunun merkezi. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Seyyid el-Hâc Abdüşşekûr Efendi el-Cerrâhî : Seyyid el-Hâc Abdüşşekûr Efendi el-Cerrâhî (1098/1686-87–1187/1773), Moravî Yahyâ Şerefeddin'in oğlu; kıraat âlimi, âsitâne aşçısı, otuz çiftliklik vakfın kurucusu ve Cerrâhî Âsitânesi'nin “Çelebi Efendi” diye anılan yedinci…
Kocamustafapaşa (Ramazânî Âsitânesi) · TürkiyeKocamustafapaşa (Ramazânî Âsitânesi)
Bağlı olduğu Ramazâniyye kolunun merkezi. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Moravî Mehmed Emin Efendi : Moravî Mehmed Emin Efendi (1730–1794), Anabolu’da intisap edip İstanbul’da Sertarîkzâde yanında yetişen; 1782 yangınından sonra Cerrâhî Âsitânesi’ni yeniden kuran postnişindir.
Kocamustafapaşa Sünbülî Dergâhı · TürkiyeKocamustafapaşa Sünbülî Dergâhı
Süleyman Fâik Efendi'nin husumet rivayetinde adı geçen dergâh; kaynak bu rivayeti reddeder — o tarihteki şeyh Nûreddin Efendi, Nûreddin Cerrâhî'nin cenazesinde tezkiyesini yapmıştır. Konum yaklaşıktır.
Sofular Camii · TürkiyeSofular Camii
1020/1611'de İstanbul'a geldiğinde tekkesini kurana kadar bir süre kaldığı cami. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası İsmâil Rûmî : Kādiriyye’nin Rûmiyye kolunu İstanbul ve Osmanlı coğrafyasında teşkilâtlandıran pîr.
Süleymaniye Camii · TürkiyeSüleymaniye Camii
Yirmi yılı aşkın bir süre ramazan aylarında fahrî imamlık yaptığı cami. İlişkili kişi dosyası Muzaffer Ozak : Muzaffer Ozak, Karagümrük Cerrâhî Âsitânesi'ndeki irşadı, İstanbul camilerindeki vaazları, sahaflık ve yayın faaliyeti ve eserleriyle XX. yüzyıl Cerrâhîliğinin etkili temsilcisidir.
Süleymaniye Camii · TürkiyeSüleymaniye Camii
Kerbelâ hatibi Şeyh Nâsır Efendi'den bir yıl kadar Sahîh-i Buhârî okuduğu cami. Eserlerinin müellif hattı nüshalarının çoğu da yanı başındaki Süleymaniye Kütüphanesi'ndedir. İlişkili kişi dosyası Osmânzâde Hüseyin Vassâf : Osmânzâde Hüseyin Vassâf, beş ciltlik Sefîne-i Evliyâ’sıyla geç Osmanlı tasavvuf, tekke, kişi ve…
Süleymaniye Camii hazîresi · TürkiyeSüleymaniye Camii hazîresi
8 Zilkade 1311'de (13 Mayıs 1894) vefat edip defnedildiği yer. İlişkili kişi dosyası Ahmed Ziyâeddin Gümüşhânevî : Ahmed Ziyâeddin Gümüşhânevî (1813–1894), hadis öğretimini Hâlidî-Nakşibendî irşadıyla birleştiren; Fatma Sultan Camii çevresinde tekke, matbaa, yardımlaşma sandığı ve kütüphane ağı kuran etkili Osmanlı âlim ve…
Süleymaniye Camii hazîresi · TürkiyeSüleymaniye Camii hazîresi
Aynı devirde İstanbul'daki Hâlidî faaliyetinin öteki merkez şahsiyeti Ahmed Ziyâeddin Gümüşhânevî'nin (ö. 1894) medfeni; Esad Efendi'nin İstanbul'a gelişiyle Gümüşhânevî'nin son yılları çakışır. İlişkili kişi dosyası Muhammed Esad Erbîlî : Muhammed Esad Erbîlî (1847–1931), Erbil Hâlidî çevresinden İstanbul’a gelerek Kelâmî ve Selimiye dergâhlarında…
Süleymaniye Kütüphanesi · TürkiyeSüleymaniye Kütüphanesi
Eserlerinin büyük kısmının — Mecelletü'n-nisâb , Risâle-i Melâmiyye , Terceme-i Kānûnü'l-edeb 'in dört ciltlik müellif nüshası dahil — bulunduğu kütüphane. İlişkili kişi dosyası Müstakimzâde Süleyman Sa‘deddin Efendi : Müstakimzâde Süleyman Sa‘deddin (1719–1788), Mehmed Emin Tokadî'nin müridi; hat, biyografi, tasavvuf ve lügat alanlarında…
Süleymaniye Medresesi · TürkiyeSüleymaniye Medresesi
Tahsilini yaptığı medrese; hocası, sonradan şeyhülislâm olan Yenişehirli Abdullah Efendi'dir. Mısır mevleviyeti bu tahsilin karşılığıdır. İlişkili kişi dosyası Nûreddin Cerrâhî (Muhammed Nûreddin) : Muhammed Nûreddin Cerrâhî, Ali Alâeddin Köstendillî'nin terbiyesinde yetişmiş; Karagümrük Âsitânesi çevresinde Halvetiyye'nin Cerrâhiyye kolunu teşkilatlandırmış pîrdir.
Yağcızâde Konağı (Cerrahpaşa) · TürkiyeYağcızâde Konağı (Cerrahpaşa)
Cerrahpaşa Camii'nin karşısındaki konak; doğduğu ve intisabından sonra yedi yıl boyunca oturmaya devam ettiği yerdir. “Cerrâhî” nisbesi bu semtten gelir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Nûreddin Cerrâhî (Muhammed Nûreddin) : Muhammed Nûreddin Cerrâhî, Ali Alâeddin Köstendillî'nin terbiyesinde yetişmiş; Karagümrük Âsitânesi çevresinde Halvetiyye'nin…
Zeyrek Camii · TürkiyeZeyrek Camii
Şeyhinin izniyle doksan gün süren halvete girdiği cami; halvetten çıkınca dervişlere hizmetle görevlendirilmiştir. İlişkili kişi dosyası Bursalı İsmâil Hakkı : Bursalı İsmâil Hakkı (1653–1725), Atpazarî Osman Fazlı’nın halifesi; Üsküp, Ustrumca, Bursa, Tekirdağ, Şam ve Üsküdar’da irşad faaliyetinde bulunan; Rûhu’l-beyân başta olmak üzere…