tarikat.orgMEKÂNLAR ATLASI
İrşadın mekândaki hafızası
Tekkeler, dergâhlar, âsitâneler, türbeler ve ziyaretgâhlar; şahsiyetler, yollar ve şehirler arasındaki bağları görünür kılan tarihî irşad durakları olarak birlikte okunur.
Gumâre (Sebte yakını)
593/1197'de doğduğu, öğrenimine başladığı bölge; Sebte (Ceuta) şehri yakınlarındadır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî : Ebü’l-Hasen Nûreddin Ali eş-Şâzelî (593/1197–656/1258), Abdüsselâm b. Meşîş’in terbiyesinde yetişip Tunus ve İskenderiye’de irşad halkaları kuran, Şâzeliyye’nin kurucu pîridir.
Asfi · FasAsfi
On dört yıl süren inzivâdan sonra Asfi'ye yerleşti; çevresinde 10.000'in üzerinde mürid toplandı. Bu kalabalıktan endişe eden Sûs bölgesi valisi, isyana yol açabileceği gerekçesiyle onu şehirden sürdü.
Benî Amgār Zâviyesi · FasBenî Amgār Zâviyesi
Fas'a döndükten sonra, bugün Kazablanka yakınlarındaki Azemmûr'da (Aynülfıtr) bulunan Benî Amgār Zâviyesi'nin şeyhi Ebû Abdullah Muhammed eş-Şerîf vasıtasıyla Şâzeliyye tarikatına girdi. İlişkili kişi dosyası Muhammed b. Süleyman el-Cezûlî : Muhammed b. Süleyman el-Cezûlî (ö. 870/1465), Şâzeliyye’nin Cezûliyye kolunu kuran Kuzey Afrikalı sûfî…
Cebelialem · Abdüsselâm b. Meşîş Türbesi · FasAbdüsselâm b. Meşîş Türbesi
Tarihî işlev Meşîşî-Şâzelî irşad hafızasının Mağrib'deki başlıca ziyaret merkezi. Kişinin hayatındaki mekânla daha sonraki mimari inşa, ziyaret ve kurumsal dönemler ayrı okunur. Yapıyla ilişkili kişi Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî (ö. 625/1228 [?]), Benî Arûs ve Cebelialem çevresinde yaşayan; Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'yi yetiştiren, Salâtü'l-Meşîşiyye…
Şefşâven · FasŞefşâven
Ölüm yıl dönümünde sakinlerince düzenlenen ve çok sayıda insanın katıldığı ihtifalin (mevlid) yapıldığı kasaba; Tittâvin civarındadır. İlişkili kişi dosyası Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî : Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî (ö. 625/1228 [?]), Benî Arûs ve Cebelialem çevresinde yaşayan; Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'yi yetiştiren, Salâtü'l-Meşîşiyye ve…
Buktût Zâviyesi · FasBuktût Zâviyesi
Şeyhliğini yürüttüğü, Fas şehrinde Bâbü’l-Fütûh içinde bulunan Şâzelî zâviyesi. Ahmed Zerrûk 870’te (1466) burada kendisine intisap etmiş ve bir müddet fukarânın hizmetinde bulunmuştur. Bazı kaynaklarda yapının adı verilmeden yalnızca “Fas’taki Şâzelî Zâviyesi” denir.
Fas — Ahmed Zerrûk’un doğum ve tahsil çevresi · FasFas — Ahmed Zerrûk’un doğum ve tahsil çevresi
Doğum ve tahsil şehri Ahmed Zerrûk 846/1442’de Fas’ta doğdu; Kur’an, Mâlikî fıkhı, hadis ve Arap dili tahsilinin ilk büyük devresini burada geçirdi. İşaretin sınırı Koordinat Fas medine merkezini gösterir; doğduğu ev veya ders gördüğü belirli yapı olarak okunmamalıdır.
Fas — tahsil ve kadılık · FasFas — tahsil ve kadılık
Fas — tahsil ve kadılık. Fas şehir merkezi yaklaşık koordinatıdır. Biyografideki yeri Ali b. Meymûn el-Mağribî (1450–1511), Mağrib’den Hicaz, Suriye, Lübnan ve Bursa’ya uzanan irşad ağıyla Şâzeliyye’nin Anadolu’daki ilk güçlü temaslarından birini kuran; zühd, sünnete bağlılık ve doğrudan terbiye anlayışıyla tanınan sûfî…
Fas (Fez) · FasFas (Fez)
596/1200'de doğduğu şehir; ailesi 692 yılında Arabistan'daki karışıklıklar üzerine buraya göç etmişti. İlişkili kişi dosyası Ahmed el-Bedevî : 596/1200’de Fas’ta doğan, Mekke’de yetişen ve Irak seyahatinden sonra Tantâ’ya yerleşen Ahmed el-Bedevî, Bedeviyye’nin pîridir. Abdül‘âl b. Fakih’in kurumsallaştırdığı irşad halkası, Tantâ’yı Mısır tasavvuf…
Fas Şâzelî Zâviyesi · FasFas Şâzelî Zâviyesi
870'te (1466) şeyhi Ebû Abdullah Muhammed b. Abdullah ez-Zeytûnî'ye intisap ettiği zâviye. Tasavvuf yolundaki ilk bağlanması burada gerçekleşmiştir. İlişkili kişi dosyası Şihâbüddîn Ahmed Zerrûk el-Fâsî : Şihâbüddîn Ahmed Zerrûk el-Fâsî (1442–1493/94), fıkıh, akaid ve tasavvufu İslâm–iman–ihsan bütünlüğü içinde ele alan; Kavâidü’t-tasavvuf ve…
Karaviyyîn Camii · FasKaraviyyîn Camii
Fas'ta hocaların ders halkalarına devam ettiği başlıca yer; İnâniyye Medresesi ile birlikte tahsil çevresini oluşturdu. Fıkıh ve hadis ilimlerine ilgisi buradaki derslerde başladı; Karaviyyîn'in ileri gelen hocalarından Ebû Abdullah Muhammed b. Kasım el-Kavrî ile samimi ilişkiler kurdu.
Karaviyyîn Medresesi · FasKaraviyyîn Medresesi
İleri seviyede tahsil için gittiği ve sonradan ders okutmasına izin verilen medrese; ıslaha yönelik fikirleri sebebiyle burada takibe alınmıştır. İlişkili kişi dosyası Muhammed b. Ali es-Senûsî : Tahsil ve yolculuklar 1787'de Cezayir'de doğdu. Fas Karaviyyîn'de, Kahire'de ve Hicaz'da ilim tahsil etti; fıkıh,…
Medresetü's-saffârîn · FasMedresetü's-saffârîn
Memleketinde başladığı tahsilini, bugün Karaviyyîn Camii'nin yanında bulunan Medresetü's-saffârîn'de dil ve din ilimleri okuyarak sürdürdü. Sonradan Şâzeliyye'nin önemli temsilcilerinden olacak Ahmed Zerrûk ile muhtemelen burada tanıştı.
Fas el-Bâlî · Seyyid Ahmed et-Ticânî Zâviyesi ve Türbesi · FasSeyyid Ahmed et-Ticânî Zâviyesi ve Türbesi
Fas’taki ana zâviye Seyyid Ahmed et-Ticânî’nin 1213/1798 sonrasında yerleştiği Fas’taki zâviye ders, zikir, misafirlik ve irşad merkezi olarak teşekkül etti. Türbe 1230/1815’te vefat eden pîr zâviyeye defnedildi. Yapı bugün Ticânî dünyasının başlıca ziyaret merkezlerinden biridir.
Fas · FasFas
On altı yıl süren seyahatinde dolaşıp tasavvufî bilgi ve tecrübesini arttırdığı yöre. İlişkili kişi dosyası Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî : Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî (ö. 625/1228 [?]), Benî Arûs ve Cebelialem çevresinde yaşayan; Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'yi yetiştiren, Salâtü'l-Meşîşiyye ve Şâzelî kaynaklarında korunan öğütleriyle…
Fas · FasFas
Birkaç defa gidip dört yıl kaldığı, pek çok sûfî ile tanıştığı ve yirmi üç yıl yoldaşlık edecek Abdullah Bedr el-Habeşî ile karşılaştığı şehir. İlişkili kişi dosyası Muhyiddin İbnü'l-Arabî : Muhyiddin İbnü'l-Arabî (1165–1240), Endülüs'ten Mağrib, Hicaz, Anadolu ve Şam'a uzanan hayatı; el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye ile…
Fez (Ticâniyye) · FasFez (Ticâniyye)
Silsilesinden Bekriyye yoluyla doğan Ticâniyye'nin merkezi; Şâbâniyye'nin Kuzey Afrika'ya ulaştığı en uzak noktadır. İlişkili kişi dosyası Karabaş-ı Velî : Karabaş-ı Velî (1611–1686), Şâbâniyye içinde Karabaşiyye nispetinin pîri; seyrüsülûk, âdâb, halvet ve vahdet-i vücûd üzerine çok sayıda risalenin müellifidir.
Gumâre — doğum ve ilk çevre · FasGumâre — doğum ve ilk çevre
Gumâre — doğum ve ilk çevre. Gumâre tarihî bölgesinin yaklaşık merkezidir; doğduğu köyün kesin noktası değildir. Biyografideki yeri Ali b. Meymûn el-Mağribî (1450–1511), Mağrib’den Hicaz, Suriye, Lübnan ve Bursa’ya uzanan irşad ağıyla Şâzeliyye’nin Anadolu’daki ilk güçlü temaslarından birini kuran; zühd, sünnete bağlılık…
Cezûlî Türbesi · FasCezûlî Türbesi
Naaşı, Efûgāl'e yeniden defnedilmesinden yetmiş yedi yıl sonra Ebü'l-Abbas Ahmed el-A'rec tarafından babasının cesediyle birlikte Merakeş'teki bir türbeye nakledildi. Türbenin şehir içindeki noktası kaynakta belirtilmemiştir.
Ebü'l-Abbâs es-Sebtî Türbesi · FasEbü'l-Abbâs es-Sebtî Türbesi
3 Cemâziyelâhir 601'de (26 Ocak 1205) Merakeş'te vefat edince Tâğzut Kapısı yakınında defnedildi. XVII. yüzyılın başlarında Sa‘dî Sultanı Ebû Fâris b. Ahmed el-Mansûr kabrini yenileyip yanına bir medrese ile cami yaptırdı; daha sonra Filâlî sultanlarından Muhammed b. Abdullah el-Alevî (III. Muhammed) kabrin…
Ebü'l-Abbâs es-Sebtî Zâviyesi · FasEbü'l-Abbâs es-Sebtî Zâviyesi
Muvahhidî Sultanı Ebû Yûsuf el-Mansûr'un 580'de (1184-85) onun adına Merakeş'te yaptırdığı zâviye. Yanında bir de medrese yaptırılmış, ayrıca kendisine bir ev tahsis edilmiştir; bu tarihten sonra burada ders okutmuş ve mürid yetiştirmiştir.
Rabat ve Selâ · FasRabat ve Selâ
Oğlu Tâceddin Abdürrezzâk'ın soyundan gelen Kādirî şeriflerinin bulunduğu şehirler. İlişkili kişi dosyası Abdülkādir-i Geylânî : Abdülkādir-i Geylânî (1077-1166), Gîlân’dan Bağdat’a gelerek hadis, fıkıh ve tasavvufta yetişen; medrese, ribat ve vaaz çevresi vefatından sonra Kādiriyye adıyla İslâm dünyasının en geniş irşad ağlarından birine…
Simlâl köyü · FasSimlâl köyü
Cezûlî, Fas'ın güneyindeki Sûs vadisinin Cezûle (Cüzûle) bölgesinde bulunan Simlâl köyünde doğdu; nisbesi mensup olduğu Berberî Cezûle kabilesinden gelir. Köyün bugünkü konumu kaynakta belirtilmediğinden koordinat verilmemiştir.
Rabata (Cebeliâlem) · FasRabata (Cebeliâlem)
Mürşidi Abdüsselâm b. Meşîş ile tanışıp intisap ettiği mevki. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî : Ebü’l-Hasen Nûreddin Ali eş-Şâzelî (593/1197–656/1258), Abdüsselâm b. Meşîş’in terbiyesinde yetişip Tunus ve İskenderiye’de irşad halkaları kuran, Şâzeliyye’nin kurucu pîridir.
Cebelialem (Benî Arûs) · FasCebelialem (Benî Arûs)
622-625 (1225-1228) arasında şehid edilmesinin ardından defnedildiği dağ. Çok sarp bir yerdeki mezarı harem kabul edildiğinden gayri müslimlerin yaklaşmasına izin verilmez. Fas'ın önemli ziyaretgâhlarındandır. Konum yaklaşıktır.
Rabata · FasRabata
Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'nin doğudan dönüp kendisine intisap ettiği mevki; Şâzeliyye'nin başladığı yerdir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî : Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî (ö. 625/1228 [?]), Benî Arûs ve Cebelialem çevresinde yaşayan; Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'yi yetiştiren, Salâtü'l-Meşîşiyye ve Şâzelî kaynaklarında korunan…
Efûgāl köyü · FasEfûgāl köyü
Asfi'den sürülünce birçok müridiyle Şeyâzıme bölgesindeki Efûgāl köyüne yerleşti. 16 Rebîülevvel 870'te (6 Kasım 1465) sabah namazını kılarken secdede vefat etti ve burada yaptırdığı camiye defnedildi. Köyün konumu kaynakta verilmediğinden koordinat üretilmemiştir.
Tittâvin (Tetuan) · FasTittâvin (Tetuan)
Şefşâven'in bağlı olduğu bölge merkezi; anma merasiminin coğrafyasını belirler. İlişkili kişi dosyası Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî : Abdüsselâm b. Meşîş el-Hasenî (ö. 625/1228 [?]), Benî Arûs ve Cebelialem çevresinde yaşayan; Ebü'l-Hasan eş-Şâzelî'yi yetiştiren, Salâtü'l-Meşîşiyye ve Şâzelî kaynaklarında korunan öğütleriyle Mağrib tasavvufunda kalıcı…
Mâülayneyn Tiznît Zâviyesi ve Türbesi · FasMâülayneyn Tiznît Zâviyesi ve Türbesi
Mâülayneyn'in son faaliyet merkezi ve 1910'da defnedildiği makam. Yapıyla ilişkili kişi Moritanya, Batı Sahra ve Fas'ta ilim, irşad, zâviye ve sömürge karşıtı faaliyetleri birleştiren Kādirî şeyh. Kayıt, Muhammed Mustafa Mâülayneyn’in hayat güzergâhındaki bu yapıyla ilişkisini izlemek üzere kişi dosyasına bağlanmıştır.
Solfasol (Zülfazl) köyü · TürkiyeSolfasol (Zülfazl) köyü
Lâmiî Çelebi'ye göre Çubuk suyu kenarında doğduğu köy. İlişkili kişi dosyası Hacı Bayram Velî : Hacı Bayrâm-ı Velî, Ankara merkezli Bayramiyye yolunun pîri; medrese ilmi, sohbet, ortak emek ve topluma hizmeti birleştiren 15. yüzyıl sûfîsidir.
Aksaray · Âsitânesi Perşembe Şeyh Mustafâ Sâfî Efendi Hâlid Efendi Tekkesi · TürkiyeÂsitânesi Perşembe Şeyh Mustafâ Sâfî Efendi Hâlid Efendi Tekkesi
Kaynakta geçen mekân Âsitânesi Perşembe Şeyh Mustafâ Sâfî Efendi Hâlid Efendi Tekkesi , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan…
Fatih · Ebu-L Vefa Sultan Türbesi · TürkiyeEbu-L Vefa Sultan Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “HZ. PİR EŞ-ŞEYH EBU-L VEFA SULTAN” adıyla, VEFAİYYE çevresinde, FATİH/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi VEFA CD. NO:33 İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 1 RAMAZAN 896 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle…
Sarıyer · Haslar Kalfası Süleyman Efendi el-Cerrahi Türbesi · TürkiyeHaslar Kalfası Süleyman Efendi el-Cerrahi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “HASLAR KALFASI EŞ-ŞEYH SÜLEYMAN EFENDİ EL-CERRAHİ” adıyla, CERRAHİYYE çevresinde, SARIYER/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi RUMELİHİSARI DERVİŞ DEDE ZAVİYESİ'NDE MEDFUN İMİŞ. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 1180 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik…
Eyüpsultan · Mustafa Sadık Ahkam Efendi el-Cerrahi Türbesi · TürkiyeMustafa Sadık Ahkam Efendi el-Cerrahi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH MUSTAFA SADIK AHKAM EFENDİ EL-CERRAHİ” adıyla, CERRAHİYYE çevresinde, EYÜPSULTAN/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi ZÜLALİ ÇEŞMESİ YOLU CİVARINDA MEDFUN İMİŞ. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 1234 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik…
Fatih · Mustafa Şem'İ Efendi el-Cerrahi Türbesi · TürkiyeMustafa Şem'İ Efendi el-Cerrahi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH MUSTAFA ŞEM'İ EFENDİ EL-CERRAHİ” adıyla, CERRAHİYYE çevresinde, FATİH/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi ŞEYH RESMİ CAMİİ HAZİRESİ'NDE KABRİ BULUNMAKTAYMIŞ. OTLUKÇU YOKUŞU NO:24 İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi REBİÜLAHİR 1196 olarak verilir. Bu tarih,…