ŞAHSİYET DOSYASI

Sürûrî Mustafa Çelebi

Sürûrî Mustafa Çelebi (ö. 969/1562), Gelibolu doğumlu; Emir Buhârî çevresinde tasavvuf terbiyesi alan, Mesnevî okutan ve Arapça, Farsça, Türkçe yaklaşık otuz eser veren âlimdir.

Vefat: 1562
Unvan: Şârih, şair, Mesnevîhan ve şehzade hocası

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Gelibolu'dan İstanbul ilim çevresine

Gelibolu'da Hoca Şaban adlı bir tüccarın oğlu olarak doğdu. Cafer Çelebi, Kara Dâvud, Kadrî Efendi, Taşköprîzâde Mustafa, Abdülvâsi ve Muhyiddin el-Fenârî gibi hocaların çevresinde tahsil gördü.

Nakşibendî çevre ve Mesnevîhanlık

Emir Buhârî Zâviyesi şeyhi Nakşibendî Mahmud Efendi'den inâbet aldı; hacdan sonra ilmiye görevine döndü. Daha sonra Emir Buhârî Zâviyesi'nde Abdüllatif Efendi'ye sığındı. Kasımpaşa Camii'nde ikindiden sonra Mesnevî okuttu, yakınında bir mescid yaptırdı ve ikinci kez hacca gitti.

Şehzade Mustafa'nın hocası

955/1548-49 dolayında Şehzade Mustafa'nın hocalığına getirildi. Şehzadenin 960/1553'te öldürülmesinden sonra görev ve himaye çevresini kaybetti; geçimini yazı yazarak sağladı, buna rağmen mescidinin hizmetlerini sürdürdü.

Vefatı

7 Cemâziyelevvel 969/14 Ocak 1562 civarında vefat etti ve Kasımpaşa'da yaptırdığı mescidin avlusundaki mezarına defnedildi. Kaynak yaşını yetmiş iki, eserlerinin sayısını yaklaşık otuz olarak verir.

Çok dilli külliyatı

Arapça tefsir, hadis, fıkıh ve dil şerhleri; Farsça Mesnevî, Gülistan, Bostan, Hâfız Dîvânı ve Şebistân-ı Hayâl şerhleri; Türkçe muamma, astronomi, tıp, şiir ve kafiye eserleri hazırladı. Başlıklar eser dosyasında dil gruplarına göre ayrılmıştır.

COĞRAFÎ HAFIZA5 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi5 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Arapça eserleri

Tefsir, hadis, fıkıh, usul ve dil alanındaki şerh ve hâşiyeler.

Metni gösterMetni daralt

Beyzâvî Tefsiri üzerine büyük ve küçük hâşiyeler
Yarım kalan Şerhu'l-Buhârî
Hâşiyetü't-Telvîh
Hidâye'nin baş tarafına hâşiye
Merâh, Misbâh, Îsâgūcî ve Emsile gibi metinlere şerhler

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 286-299.

TARİHÎ KAYIT

Farsça şerhleri

Fars edebiyatı ve tasavvuf klasiklerine yazdığı şerhler.

Metni gösterMetni daralt

Yüz büyük cüzlük Şerh-i Mesnevî
Şerh-i Gülistân
Şerh-i Bostân
Şerh-i Dîvân-ı Hâfız
Şerh-i Şebistân-ı Hayâl

Kaynak kenar notunda Gülistan ve Bostan şerhlerinin diline dair farklı kayıt bulunduğu için dil tasnifi ihtiyatla okunmalıdır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 286-299.

TARİHÎ KAYIT

Türkçe eserleri

Muamma, astronomi, tıp, şiir ve kafiye alanındaki çalışmalar.

Metni gösterMetni daralt

Mîr Hüseyin ve Molla Câmî muammalarına şerhler
Risâle-i Muammâ
Astronomi kitabı
Ravzü'r-reyâhîn
Terceme-i Mûciz
Bahru'l-maârif

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 286-299.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Gelibolu · TürkiyeGeliboluKaynak, Sürûrî'nin 897 (1492) yılında Gelibolu'da doğduğunu kaydeder. Babası tüccardan Şâban Efendi'dir; II. Bayezid'in şehzadeliği sırasında Amasya'da defterdarlığını yapmıştır. Oturduğu mahalleye sonradan Sürûrî'nin adı verilmiştir.Mekke · Suudi ArabistanMekke (hac)Nakşibendî Mahmud Çelebi'den inâbe alarak tasavvufa yöneldikten hemen sonra hacca gitti ; dönüşünde 930 (1524) yılında Sarıca Paşa Medresesi müderrisliğine tayin edildi. İlişkili kişi dosyası Sürûrî Mustafa Çelebi : Sürûrî Mustafa Çelebi (ö. 969/1562), Gelibolu doğumlu; Emir Buhârî çevresinde tasavvuf terbiyesi alan, Mesnevî okutan ve Arapça, Farsça, Türkçe yaklaşık otuz eser veren âlimdir.Karaman · TürkiyeKaraman955 (1548) yılında bir hatt-ı hümâyunla Kanûnî Sultan Süleyman'ın büyük oğlu Şehzade Mustafa'nın hocalığına davet edilince Karaman'a gitti . İlişkili kişi dosyası Sürûrî Mustafa Çelebi : Sürûrî Mustafa Çelebi (ö. 969/1562), Gelibolu doğumlu; Emir Buhârî çevresinde tasavvuf terbiyesi alan, Mesnevî okutan ve Arapça, Farsça, Türkçe yaklaşık otuz eser veren âlimdir.Amasya · TürkiyeAmasyaŞehzade Mustafa'nın yanındaki hocalık yılları Amasya'da da geçti. En meşhur eseri Bahrü'l-maârif 'i 11 Safer 956'da (11 Mart 1549) Amasya'da , şehzadenin yanındayken tamamladı; Şerḥu Gülistân 'ı da yine Amasya'da talebeler için yazdı.İstanbul · TürkiyeSürûrî Mescidi hazîresi, KasımpaşaFenârîzâde'nin 954 (1548) yılındaki vefatı üzerine bütün malını satıp evinin yakınlarında bir mescid yaptırmıştı. Mezarı Kasımpaşa'nın Beyoğlu tarafındaki bu mescidin hazîresindedir . Kaynak mescidin günümüzde yıkıldığını ve mezarın da ortadan kalktığını bildirir; bu sebeple koordinat üretilmemiştir.