ŞAHSİYET DOSYASI

Sinâneddin Yusuf Çelebi

Sinâneddin Yusuf Çelebi (ö. 979/1571), Akhisarlı âlim; Balıkesir, Birgi, Tokat, Bursa, Edirne ve İstanbul medreselerinde görev yapmıştır.

Vefat: 1571
Unvan: Şehzade Medresesi müderrisi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Akhisar'dan tahsile

Saruhan sancağındaki Akhisar'da doğdu. Yegânzâde Aklık Sinan Efendi'nin yanında yetişip ondan mülâzemet aldı.

Medrese basamakları

Balıkesir Çay, Taraklıborlu, Birgi, Tokat Hatuniye, Bursa Molla Yegân ve Edirne Halebiyye medreselerinde ders verdi. Mihrimah Sultan, Sahn-ı Semân ve son olarak Şehzade Medresesi'ne yükseldi.

Vefatı ve kabri

979 Şabanında/1571 vefat etti ve Edirnekapı'da Emir Buhârî yakınında defnedildi. Kaynak onun sûfî ve şeyhlere güçlü saygısını kaydeder; fakat belirli bir tarikata intisabını göstermediğinden yol aidiyeti verilmemiştir.

Görev basamakları

Müderrislik çizgisi Batı Anadolu'nun küçük medreselerinden başlayıp Tokat ve Bursa üzerinden Edirne'ye, oradan İstanbul'a uzanır. Akçe sırası basamakları belirler:

Çay Medresesi, Balıkesir — 20 akçe.
Taraklıborlu Medresesi — 25 akçe.
Birgi Medresesi — aynı akçe ile.
Tokat Hâtûniyye Medresesi — 30 akçe.
Molla Yegân Medresesi, Bursa — aynı akçe ile.
Halebiyye Medresesi hârici, Edirne — 966 Cemâziyelevvel; Ma'lûlzâde Efendi'nin yerine.
Şehzade Medresesi, İstanbul — 976 Receb; Ümmüveledzâde'nin yerine.

COĞRAFÎ HAFIZA3 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Vefatından sonra görülen Yusuf Çelebi’nin cevabı

Sinâneddin Yusuf Çelebi’nin vefatından sonra güvenilir bir kişinin rüyasında görülmesi; bağışlandığını ve ardından gelen çok sayıda müminin rahmete eriştiğini söylemesi anlatılır.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Atâyî bu rivayeti güvenilir kimselerden nakleder. Sinâneddin Yusuf Çelebi vefatından sonra bir kişinin rüyasında görüldü ve kendisine âhiretteki hâlinin nasıl olduğu soruldu.

Yusuf Çelebi, Allah’a hamd ederek bağışlanmaya mazhar olduğunu, kendisinden sonra vefat eden çok sayıda müminin de sonsuz rahmete eriştiğini söyledi.

Rüyayı gören kişi ayrıca âhirette nefsânî lezzetlerin dünyadaki gibi hissedilip hissedilmediğini ve daha önce yahut daha sonra ölenlerle buluşup buluşmadığını sordu. Yusuf Çelebi, dünyanın âhiretin tarlası olması sebebiyle hayırdan bütünüyle uzak olmadığını; fakat âhiret âleminin bambaşka bir âlem olduğunu söyledi. Kaynak bu cevabı, geride kalanlara teselli veren bir rüya anlatısı olarak kaydeder.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 582-590.

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Saruhan'ın Akhisar'ından çıkışı

Kaynak onu "Vilâyet-i Saruhan dâhilinde Akhisar nâm belde"den çıkmış olarak tanıtır; bu yüzden başka biyografilerde "Sinân-ı Akhisârî" diye anılır.

Metni gösterMetni daralt

Doğduğu yer, Saruhan vilâyeti içindeki Akhisar kasabasıdır. Kaynak onu şehrin adıyla tanıtarak başlar; gençlik çağına ulaşıp ilimden nasibini aldıktan sonra ilmiye yoluna girdiğini kaydeder.

Bu nisbe, kendi maddesinin dışında da adına yapışmıştır: başka bir âlimin biyografisinde makam devri anlatılırken "Sinân-ı Akhisârî" diye geçer. Eserin fihristinde de "Sinâneddin Yûsuf b. Pîr Ahmed (Sinân Çelebi [Akhisârî, Saruhânî])" biçiminde kayıtlıdır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Yegânzâde Aklık Sinân Efendi'nin hizmetinde

İlmiye yoluna Yegânzâde Aklık Sinân Efendi'nin hizmetinde girdi; onun himayesiyle yetişip mülâzemetini aldı.

Metni gösterMetni daralt

Tahsilinin ve mesleğe girişinin tek adresi kaynakta açıkça verilir: Yegânzâde Aklık Sinân Efendi. Kaynağın diliyle, onun hizmetinde kalem gibi bel bağlayıp hüner nayının nağmesi oldu; himayesinin ışığıyla yetişti ve mülâzemetiyle şeref buldu.

Adının bazı nüshalarda "Aklık Sinân" diye kaydedilmesi de bu bağdan gelmiş olabilir; metnin dipnotu bir nüshada "Sinân Çelebi" yerine "Aklık Sinân" yazıldığını gösterir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Boşalan Şehzade müderrisliği

976 Recebinde Ümmüveledzâde'nin yerine Şehzade Medresesi'ne yükseltildi; 979 Şâbanının ortalarında "maraz-ı âkile"den vefat edince makam boşaldı ve bu boşalma başka bir âlimin biyografisine de geçti.

Metni gösterMetni daralt

Görev çizgisinin zirvesi Şehzade Medresesi müderrisliğidir: 976 Recebinde Ümmüveledzâde'nin yerine buraya terfi ettirildi. Vefatı 979 Şâbanının ortalarında, kaynağın "maraz-ı âkile" dediği hastalıktan oldu.

Bu ölüm, başka bir âlimin biyografisinde dolaylı olarak da kayıtlıdır: 979 Şâbanında "Sinân-ı Akhisârî'nin mahlûlünden" Şehzade müderrisi olunduğu yazılır. Aynı olay iki ayrı maddede, bir kez vefat bir kez tayin olarak görünür.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Akhisar · TürkiyeAkhisarSaruhan vilâyeti içindeki doğum yeri; nisbesi de buradan gelir. İlişkili kişi dosyası Sinâneddin Yusuf Çelebi : Sinâneddin Yusuf Çelebi (ö. 979/1571), Akhisarlı âlim; Balıkesir, Birgi, Tokat, Bursa, Edirne ve İstanbul medreselerinde görev yapmıştır.Balıkesir · TürkiyeÇay Medresesi20 akçe ile müderris olduğu ilk medrese. İlişkili kişi dosyası Sinâneddin Yusuf Çelebi : Sinâneddin Yusuf Çelebi (ö. 979/1571), Akhisarlı âlim; Balıkesir, Birgi, Tokat, Bursa, Edirne ve İstanbul medreselerinde görev yapmıştır.İstanbul · TürkiyeŞehzade Medresesi976 Recebinde Ümmüveledzâde'nin yerine yükseltildiği son görev yeri; 979 Şâbanındaki vefatıyla boşaldı. İlişkili kişi dosyası Sinâneddin Yusuf Çelebi : Sinâneddin Yusuf Çelebi (ö. 979/1571), Akhisarlı âlim; Balıkesir, Birgi, Tokat, Bursa, Edirne ve İstanbul medreselerinde görev yapmıştır.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 582-590
[2]Kişi dosyasının kaynakları — Sinâneddin Yusuf Çelebi
[3]Kişi dosyasının kaynakları — Sinâneddin Yusuf Çelebi; İSAM Ulema Veritabanı yerel arşivindeki yapı kaydı

Ortak kaynak kataloğunu aç →