Şeyhülislâm Ebû İshak İsmail Efendi

Doğumu ve hocaları

1055 Zilhiccesi başında/1646'da İstanbul'da, Sultan Selim Camii yakınındaki Çarşambapazarı çevresinde doğdu. Babası Alâî İbrahim Efendi'dir. Uzun Ali Efendi, Sarı Osman Efendi, Börekçizâde Şeyh Hasan Efendi ve Ders-i Âm Mehmed Efendi'nin derslerine devam etti. 1073 Rebîülâhirinde/1662-63'te Kadrî Efendi tarafından ilmiye yoluna alındı.

Medrese ve kadılık çizgisi

Yusuf Paşa, Abdullah Ağa, Şâh-ı Hûbân, Beşiktaş Sinan Paşa, Hayreddin Paşa, Sahn-ı Semân, Kılıç Ali Paşa, Mahmud Paşa, İsmihan Sultan, Eyüp ve Süleymaniye Dârülhadisi medreselerinde görev yaptı; reisülmüderrisîn oldu. Halep ve Bursa kadılıklarının ardından Mısır'a tayin edildi. Hac arzusuyla Mekke kadılığında bir aydan uzun süre görev yaptı; daha sonra İstanbul kadılığına yükseldi.

Kazaskerlik ve şeyhülislâmlık

Anadolu ve Rumeli kazaskerliklerinde bulundu; Rumeli kazaskerliğine iki kez getirildi. 18 Zilhicce 1128'de/1716'da şeyhülislâm oldu. 1130 Cemâziyelâhirinde/1718'de görevden ayrıldı; önce Sinop'ta ikamete memur edildi, sonra Yalova'ya ve nihayet Rumelihisarı yakınındaki Kayalar'daki yalısına dönmesine izin verildi.

Vefatı ve kabri

28 Zilkade 1137 Pazartesi gecesi/1725'te vefat etti. Fâtih Camii'ndeki kalabalık cenaze namazının ardından doğduğu mahallede yaptırdığı caminin hazîresine defnedildi; böylece cami çevresi türbesi hâline geldi.

İlmî kişiliği

Şeyhî onu özellikle fıkıh ve usulde güçlü, şiir ve inşaya vâkıf, tarih ve sohbet malzemesine hâkim, dindar ve cömert bir âlim olarak tasvir eder. Gençliğinde Na‘îm mahlasıyla şiir söylediği bildirilir; fakat kaynak nüshasında örnek beyitlerin yeri boş bırakıldığı için şiir uydurulmadı.