Şemseddin Ahmed el-Ensârî

Gence’den Rum diyarına

Karabağ’ın Gence şehrinde doğdu. Babası Ruhullah el-Ensârî bölgenin tanınmış âlimlerindendi. İstanbul’a gelerek devrin hocalarından ders aldı; Süleymaniye müderrisi Şah Efendi’nin muîdi oldu ve 970/1562-63’te mülâzemet aldı.

Ders-i âm ve ilmiye çizgisi

Burgaz’daki Mehmed Paşa Medresesi’nden başlayarak İstanbul, İsmihan Sultan, Sahn, Ayasofya ve Üsküdar Sultan medreselerinde ders verdi. Üsküdar’daki umuma açık ders meclisine farklı derecelerden âlim ve öğrencilerin katılması, XVI. yüzyılın kurumsal ders düzenine dair ayrıntılı bir kayıttır.

Kadılık ve kazaskerlik

Şam, Edirne ve İstanbul kadılıklarının ardından Anadolu kazaskeri oldu. Kahire kadılığı, yeniden Anadolu ve Rumeli kazaskerliği ve ikinci Kahire göreviyle geniş bir idarî coğrafyada çalıştı. Görev listesi biyografinin tamamı yapılmamış; ders, eser ve kurum katmanlarından ayrılmıştır.

Eserleri ve hukuk tartışmaları

Beyzâvî tefsiri, Telvîh, Mevâkıf, Miftâh ve Hidâye şerhleri üzerine hâşiye ve ta‘lîkleri vardı. Bostanzâde’nin kısasla ilgili bir fetvasına itiraz ederek karşılıklı risalelerin yazıldığı kaydedilir.

Vefatı

13 Safer 1009/1600’de vefat etti. Şeyh Vefâ Camii haziresinde yol tarafındaki bir sofa içine defnedildi.