Ara
Menü

Rıfkî Hemşirezâdesi Ahmed Efendi

Rıfkî Hemşirezâdesi Ahmed Efendi (ö. 1726), Mahmud Paşa Mahkemesi kâtipliğinden medrese ve Sofya kadılığına ilerleyen Osmanlı âlimidir.

Vefat
1726
Unvan
Osmanlı müderrisi ve Sofya kadısı

Ailesi ve lakabı

Ahmed b. Mehmed, ikinci ciltte biyografisi bulunan Rıfkî Mehmed Efendi'nin kız kardeşinin oğludur. Babası Mehmed Efendi Anadolu kazalarında görev yapan kadılardandı. “Rıfkî Hemşirezâdesi” adı bu aile bağından gelir.

İlmiye ve kâtiplik

Kızıl Mûsâ Efendi'den mülâzemet aldı. Uzun süre Mahmud Paşa Mahkemesi'nde kâtiplik yaptı. Hâce Fâtıma, Çoban Çavuş, Hammâmiyye, Mesih Paşa ve İbrahim Paşa Sarayı'nın üçüncü medresesinde görev aldı.

Sofya kadılığı ve vefatı

4 Şevval 1137/15 Haziran 1725'te, Zilkade başında yürürlüğe girmek üzere Sofya kadılığına tayin edildi. Zilhicce 1138/Ağustos 1726 sonlarında vefat etti. Kaynak salih hâliyle tanındığını bildirir; belirli bir tarikat intisabı kaydetmez.

Medrese basamakları

İlk müderrisliği 1118 Şâbanının on birinci günü, Yûsuf Paşa İmamı Ahmed Efendi’nin yerine hâriç ile Hâcce Fâtıma Medresesi’dir. 1122 Ramazanında Yenişehirli Mustafa Efendi’nin yerine Çoban Çavuş Medresesi’ne geçti.

1126 Şâbanının on üçüncü günü ibtidâ dâhil itibarıyla, dayısı Rıfkî Efendi’nin mülâzımı İbrâhim Efendi’nin yerine Hammâmiyye Medresesi verildi. 1129 Cemâziyelâhirinde İbâdzâde Seyyid Abdullah Efendi’nin yerine Ûlâ-yı Mesih Paşa Medresesi’ne yükseldi.

Son müderrisliği 1132 Zilkadesinin on birinci günü, mûsıla-i Sahn itibarıyla Çeşmîzâde Mehmed Said Efendi’nin yerine aldığı Sâlise-i Saray-ı İbrâhim Paşa Medresesi’dir; buradan Sofya kadılığına geçmiştir.

COĞRAFÎ HAFIZA2 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi2 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

Kavram dünyası

İlk 6 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Adını dayısından alan bir âlim

II. Mustafa devri ulemâsından Rıfkî Mehmed Efendi’nin kız kardeşinin oğlu olduğu için “Rıfkî Hemşirezâdesi” diye tanındı.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak onu “el-Mevlâ Ahmed ibn Mehmed” diye tanıtır ve şöhretinin kaynağını hemen belirtir: II. Mustafa devri âlimlerinden Rıfkî Mehmed Efendi’nin hemşirezâdesi, yani kız kardeşinin oğludur. Kendi adı yerine bu akrabalık nisbesiyle anılmıştır.

Bağ yalnız isimde kalmaz: 1126 Şâbanında Hammâmiyye Medresesi’ne, dayısı Rıfkî Efendi’nin mülâzımı olan İbrâhim Efendi’nin yerine getirilmiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Anadolu kaleminin kadılarından bir baba

Babası Mehmed Efendi, Anadolu kalemine bağlı kadılar zümresindendi.

Metni gösterMetni daralt

Babası Mehmed Efendi, kaynağın ifadesiyle “Anadolu kalem-revinde” görev yapan, sıfatları övülen kadılar zümresindendi. Ailenin ilmiye ile bağı böylece hem baba hem dayı tarafından gelmektedir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Kızıl Mûsâ Efendi’den mülâzemet

İlmiye yoluna Kızıl Mûsâ Efendi’den aldığı mülâzemetle girdi.

Metni gösterMetni daralt

Meslek hakkını Kızıl Mûsâ Efendi’den aldığı mülâzemetle kazandı ve tedris yoluna girdi. Bundan sonra usulünce dereceleri geçerek kırk akçeli medreseye ulaştı, oradan da mâzul olarak yeni bir tayin beklemeye başladı.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Mahmud Paşa Mahkemesi’nde uzun kâtiplik

Müderrislik yıllarıyla birlikte uzun süre Mahmud Paşa Mahkemesi’nde kitâbet hizmetinde bulundu.

Metni gösterMetni daralt

Maddenin sonundaki değerlendirme onu hâlinin salâhıyla tanınmış biri diye anar ve hemen ardından uzun yıllar (“müddet-i medîd”) Mahmud Paşa Mahkemesi’nde kitâbet hizmetiyle vakit geçirdiğini kaydeder.

Mahkeme kâtipliği, medrese kürsüsünden farklı olarak günlük hukukî işleyişin içinde durmak demekti; kadılığa uzanan yolu bu tecrübe hazırlamıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Sofya kadılığı

1137 Şevvalinin dördüncü günü, aynı yılın Zilkadesinden geçerli olmak üzere Babadağlı Ali Efendi’nin yerine Sofya kadılığına tayin edildi.

Metni gösterMetni daralt

Meslek hayatının son ve en yüksek görevi Sofya kadılığıdır: 1137 Şevvalinin dördüncü günü, aynı yılın Zilkadesi başından geçerli olmak üzere Babadağlı Ali Efendi’nin yerine tayin edildi.

Vefatının ardından boşalan bu mansıba, Erzurum kadılığından ayrılmış Fındıkzâde Feyzullah Efendi getirilmiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

1138 Zilhiccesinin sonlarında vefatı

1138 Zilhiccesinin son günlerinde (Ağustos 1726) vefat etti; kaynak defin yerini kaydetmez.

Metni gösterMetni daralt

1138 Zilhiccesinin sonlarında vefat etti. Kayıt, bu tarihten ve boşalan mansıbın kime verildiğinden başka bir ayrıntı — cenaze, defin yeri, mezar taşı — vermez.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası