Ara
Menü

Reşîdzâde Abdullah Bükāyî Efendi

Reşîdzâde Abdullah Bükāyî Efendi (yaklaşık 1685-1727), Ebüssuûdzâde ailesinden gelen, İstanbul medreselerinde ve Yenişehir kadılığında görev yapan Osmanlı âlimidir.

Doğum
1685
Vefat
1727
Unvan
Osmanlı müderrisi ve Yenişehir kadısı

Aile zinciri ve kimliği

Abdullah b. Mehmed Reşîd b. Şeyhülislâm Feyzullah b. Şeyhülislâm Ebû Saîd, yaklaşık 1097/1685-86'da doğdu. Kaynak onu Feyzullah Efendi'nin torunu ve Mehmed Reşîd Efendi'nin oğlu olarak açıkça tanımlar. Başmakçızâde Seyyid Ali Efendi'den mülâzemet aldı.

Medrese ve kadılık

Kâtib Mustafa, Ma‘lûlzâde, Cafer Paşa, Minkārîzâde Yahyâ, Sahn-ı Semân, Şeyhülislâm Yahyâ, Kılıç Ali Paşa, Âişe Sultan, Üsküdar Vâlide Sultan ve Süleymaniye medreselerinde görev yaptı. 1136/1724'te Yenişehir kadılığına tayin edildi ve 1138/1726'da görevden ayrıldı.

Bükāyî lakabı ve damadlık

Kaynakta “Bükāyî” onun tanındığı bir lakap olarak geçer; örnek şiir veya divan kaydı verilmediğinden şairlik içeriği üretilmedi. Debbağzâde Mehmed Efendi'nin oğlu Ahmed Yahyâ Efendi'nin kızıyla evlendiği için “Debbağzâde Mehmed Efendi Damadı” adıyla da tanındı. Bu ifade aile bağıdır.

Vefatı

7 Zilhicce 1139/26 Temmuz 1727 sabahı vefat etti. Fâtih Camii'ndeki cenaze namazından sonra Eyüp'te atası Hoca Sâdeddin Efendi Zâviyesi sahasına defnedildi. Zâviye hazîresine defin tek başına tarikat intisabı sayılmadı.

Medreseler ve Yenişehir kadılığı

Kırk akçelik medreseden azledildikten sonra 1112 Şevvalinde Hûbyâr Mahallesi'ndeki Kâtib Mustafa Efendi Medresesi'yle hâric derecesinden başladı. Sırasıyla Ma'lûlzâde (1116), Ca'fer Paşa (1118) ve Şeyhülislâm Minkārîzâde Yahyâ Efendi (1121) medreselerine geçti; 1123 Ramazanında Sahn-ı Semâniyye'den birine getirildi.

1124 Şevvalinde ibtidâ-i altmışlı derecesiyle Şeyhülislâm Yahyâ Efendi dârülifâdesine, 1126 Şaban'ında Kılıç Ali Paşa Medresesi'ne, 1129 Cemâziyelâhirinde mûsıla-i Süleymâniyye derecesiyle Âişe Sultan Medresesi'ne yükseldi. 1133 Zilhiccesinde Üsküdar'daki Vâlide Sultan Medresesi, 1134 Şaban'ında Süleymaniye medreselerinden biri kendisine verildi.

1136 Rebîülâhirinin yirmi altıncı günü, aynı yılın Ramazanı başlangıç sayılmak üzere Yenişehir kadılığı tevcih edildi. 1138 Saferi başında azledildi ve yerine Süleymaniye Dârülhadîsi müderrisi Hânzâde Hocası Mustafa Efendi getirildi.

COĞRAFÎ HAFIZAHoca Sâdeddin Efendi ZâviyesiMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

Kavram dünyası

İlk 4 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Üst üste iki şeyhülislâmın torunu

Kaynak soyunu Mehmed Reşîd Efendi, Şeyhülislâm Feyzullah Efendi ve Şeyhülislâm Ebûsaîd Efendi diye sıralar; ailenin ceddi olarak Hoca Sâdeddin Efendi'yi gösterir.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak onu "el-Mevlâ Abdullah ibnü'l-mevlâ Mehmed Reşîd ibnü'l-mevlâ Şeyhülislâm Feyzullah ibnü'l-mevlâ Şeyhülislâm Ebûsaîd" diye tanıtır: babası Mehmed Reşîd Efendi, dedesi Ebûsaîdzâde Feyzullah Efendi, onun babası da Şeyhülislâm Ebûsaîd Efendi'dir. Böylece art arda iki şeyhülislâm çıkarmış bir ilmiye ailesinin torunudur.

Aynı metin defnedildiği yeri "cedd-i emcedi Hoca Sâdeddin Efendi Zâviyesi sahası" diye tarif ederek aileyi Hoca Sâdeddin Efendi hânedanına bağlar. Aile bazı kayıtlarda ise "Ebüssuûdzâde" adıyla anılmaktadır; iki adlandırma da olduğu gibi bırakılmış, aralarında tercih yapılmamıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

İki lakap: "Bükāyî" ve "Debbâğzâde Dâmâdı"

Şeyhülislâm Debbâğzâde Mehmed Efendi'nin oğlu Ahmed Yahyâ Efendi'nin kızıyla evlendiği hâlde "Debbâğzâde Mehmed Efendi Dâmâdı" diye anıldı; ayrıca "Bükāyî" lakabıyla meşhurdu.

Metni gösterMetni daralt

Madde başlığının altına neşir iki lakabı birden koyar: "Debbâğzâde Mehmed Efendi Dâmâdı" ve "Bükāyî". Maddenin sonunda birincinin sebebi açıklanır: Şeyhülislâm Debbâğzâde Mehmed Efendi'nin oğlu Ahmed Yahyâ Efendi'nin kızıyla evlendiği için bu unvanla tanınmıştı. Yani hısımlık aslında Debbâğzâde'nin torunuyla kurulmuş, lakap ise dedenin adıyla yerleşmiştir.

Kaynak onu yumuşak huylu, eski bir hânedanın evinde yetişmiş, güzel ahlâklı, temiz soylu, çok iffetli ve kimseyi incitmeyen bir kişi olarak niteler ve "Bükāyî" lakabıyla şöhret bulduğunu belirtir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Şehzade doğumu şenliğinden alınan mülâzemet

1104 Muharreminde doğan şehzadeler Sultan Selim ve Sultan İbrâhim'in velâdet şenliği vesilesiyle, Rumeli sadrı Başmakçızâde Seyyid Ali Efendi'den mülâzım oldu.

Metni gösterMetni daralt

Yaklaşık 1097 yılında doğan Abdullah Efendi'nin ilmiye yoluna girişi saraydaki bir sevinç vesilesine bağlanır. 1104 Muharreminde dünyaya gelen şehzadeler Sultan Selim ve Sultan İbrâhim'in velâdeti için düzenlenen şenlikte dağıtılan mülâzemetlerden, sırada ilk olmak üzere, Rumeli kazaskeri Başmakçızâde Seyyid Ali Efendi'nin elinden mülâzım oldu.

Mülâzemetin bu tür vesilelerle dağıtılması dönemin yerleşik usulüydü: padişah ailesindeki bir doğum ya da bir kazaskerin göreve gelişi, ilmiye yoluna girecek adaylar için açılan kapılardı.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Hunnâk hastalığı ve vefatı

1139 Zilhiccesinin yedinci Cumartesi günü sabah vakti, tutulduğu hunnâk hastalığı sebebiyle vefat etti.

Metni gösterMetni daralt

Yenişehir kadılığından 1138 Saferi başında azledildikten sonra arpalıklarıyla geçinmekteyken, 1139 Zilhiccesinin yedinci Cumartesi günü sabah vakti, yakalandığı hunnâk (boğazı tıkayan iltihabî hastalık) yüzünden vefat etti. Ertesi Pazar günü naaşı Fâtih Sultan Mehmed Camii'ne getirildi; öğleden sonra cenaze namazı kılındıktan sonra Eyüp Sultan civarında toprağa verildi.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası