Mircanzâde Abdullah Efendi

Bursa'da bir tüccar ailesi

Babası Hoca Mircan, Acem diyarından göçerek Bursa'ya yerleşmiş varlıklı bir tüccardı. Aile adı bazı kayıtlarda Mercanzâde biçiminde de geçer. Abdullah Efendi, padişah hocası Hayreddin Efendi'nin yanında yetişti ve ondan mülâzemet aldı.

Medrese görevleri

Kapı Ağası Cafer Ağa'nın kız kardeşiyle evlendi. Bursa Ferhadiyye, İbrahim Paşa ve Davud Paşa medreselerinde ders verdi; görev çizgisi siyasî ve idarî değişimlerle birkaç kez kesintiye uğradı.

Dîvân-ı Hümâyun'daki dava

Bir kadınla arasındaki uyuşmazlık Dîvân-ı Hümâyun'da, yüksek ilmiye mensuplarının huzurunda görüldü. Karşı tarafın şahitlerinin güvenilirliği reddedildi ve Abdullah Efendi ilk iddiadan beraat etti. Ancak karar sonrasında kullandığı sert sözler vezîriâzamı rahatsız edince şehirden uzaklaştırıldı. Dolayısıyla sürgün, ilk suçlamanın sabit görülmesinden değil, duruşma sonrasındaki davranışından kaynaklanmıştır.

Hac yolculuğu ve son yılları

Bir müddet Bursa'da yaşadı. Yeni bir sürgün ihtimali doğunca izinle hacca gitti; dönüşünde Ebüssuûd Efendi'nin aracılığıyla İstanbul'a girmesine izin verildi. 977 yılının sonlarında, 1569'da vefat etti. Kaynağın sert ahlâkî hükümleri tarihî olgu gibi tekrar edilmemiştir.