ŞAHSİYET DOSYASI

Kürd Sa‘dî Kalecikli

Kürd Sa‘dî Kalecikli (ö. 974/1566), Mollâ Acem, Saçlı Emir Efendi ve Ebüssuûd Efendi çevrelerinde yetişmiş; Edirne Hüsâmiyye ve Sirâciyye medreselerinde ders vermiş Osmanlı âlimidir.

Vefat: 1566
Unvan: Kalecikli müderris ve Osmanlı âlimi

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Aile ve ilk eğitim

Kalecik'te doğdu. Babası Bedreddin Mahmud, İran coğrafyasında Seyrek Muhyiddin'le ve daha sonra Kocavî Seyyidî Çelebi'yle çalışmış, ilmiye yoluna girmişti. Sa‘dî ise anne tarafından dedesi Şeyh Şâmî'nin himayesinde yetişti.

Tahsil çevresi

İlk tahsilinde Bahrü'l-efkâr müellifi Mollâ Acem'den ders aldı. Saçlı Emir Efendi'yle Halep ve Şam'da bulundu; onun nâibliğini yaptı. Daha sonra Şeyhülislâm Ebüssuûd Efendi'nin çevresine katılarak 963/1555-56 yılında mülâzemet aldı.

Müderrisliği

Edirne Hüsâmiyye Medresesi'ne yirmi akçeyle, ardından Sirâciyye Medresesi'ne yirmi beş akçeyle müderris tayin edildi. Kaynak onu ilmî fazileti ve iyi ahlâkıyla anar; kısa ömrü ve sınırlı görev imkânı sebebiyle kabiliyetine uygun geniş bir kariyer kuramadığını ima eder.

Vefatı

974 Muharreminde, 1566 yılı içinde vefat etti. Şeyh Şâmî'nin himayesinde yetişmesi ve Saçlı Emir'e “intisabı” tarihî eğitim çevresini gösterir; açık hilâfet veya tarikat icazeti bulunmadığından bu temaslar silsile bağına çevrilmemiştir.

COĞRAFÎ HAFIZA3 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Sahn'dan Halep ve Dımaşk muîdliğine

Tahsilini Sahn-ı Semân medreselerinde tamamladıktan sonra Halep ve Dımaşk'ta muîdlik yaptı; müderrisliğe ancak bu Arap şehirlerindeki hizmetin ardından geçti.

Metni gösterMetni daralt

Kalacık (Kalecik) doğumludur. İlk eğitiminden sonra tahsilini İstanbul'da Sahn-ı Semân medreselerinde sürdürdü.

Kaynak, müderrisliğe geçmeden önce iki muîdlik görevi kaydeder: önce Halep'te, ardından Dımaşk'ta. Böylece ilmiye çizgisi İstanbul'dan doğrudan Rumeli medreselerine değil, önce Arap vilâyetlerindeki medreselere uğrayarak ilerlemiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Mülâzemeti aldığı ve verdiği isimler

963'te Ebüssuûd Efendi'den mülâzemet aldı; kendisi de Nasrullah Efendi'ye mülâzemet verdi.

Metni gösterMetni daralt

963 yılında Ebüssuûd Efendi'den mülâzemet alarak resmî ilmiye kadrosuna girdi. Ardından Edirne'de önce yirmi akçelik Hüsâmiye, sonra yirmi beş akçelik Sarâciye medreselerinde müderrislik yaptı.

Zincirin öbür ucunda kendisi de mülâzemet vermiştir: Nasrullah Efendi'ye mülâzemet verdiği, Saçlı Emirzâdeler'in büyüğü Abdülevvel Çelebi'den rivayet edilerek kaydedilir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

İlim çevresi ile tarikat bağını ayırmak

Şeyh Şâmî'nin himayesi ve Saçlı Emir'le çalışma kaydı.

Metni gösterMetni daralt

Metindeki yetişme ve intisap ifadeleri güçlü bir ilmî-sosyal çevreyi gösterir. Kaynak açık bir tarikata giriş, hilâfet veya irşad görevi bildirmediği için kişiye tahminî yol aidiyeti verilmedi.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 338-339, 365-366.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

İstanbul · TürkiyeSahn-ı Semân MedreseleriTahsilini sürdürdüğü medrese. İlişkili kişi dosyası Kürd Sa‘dî Kalecikli : Kürd Sa‘dî Kalecikli (ö. 974/1566), Mollâ Acem, Saçlı Emir Efendi ve Ebüssuûd Efendi çevrelerinde yetişmiş; Edirne Hüsâmiyye ve Sirâciyye medreselerinde ders vermiş Osmanlı âlimidir.Edirne · TürkiyeHüsâmiye MedresesiYirmi akçe ile müderrislik yaptığı ilk medrese. İlişkili kişi dosyası Kürd Sa‘dî Kalecikli : Kürd Sa‘dî Kalecikli (ö. 974/1566), Mollâ Acem, Saçlı Emir Efendi ve Ebüssuûd Efendi çevrelerinde yetişmiş; Edirne Hüsâmiyye ve Sirâciyye medreselerinde ders vermiş Osmanlı âlimidir.Edirne · TürkiyeSarâciye MedresesiYirmi beş akçe ile müderrislik yaptığı medrese. İlişkili kişi dosyası Kürd Sa‘dî Kalecikli : Kürd Sa‘dî Kalecikli (ö. 974/1566), Mollâ Acem, Saçlı Emir Efendi ve Ebüssuûd Efendi çevrelerinde yetişmiş; Edirne Hüsâmiyye ve Sirâciyye medreselerinde ders vermiş Osmanlı âlimidir.

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

[1]Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 338-339, 365-366
[2]Kişi dosyasının kaynakları — Kürd Sa‘dî Kalecikli

Ortak kaynak kataloğunu aç →