ŞAHSİYET DOSYASI

Kerîmzâde Mülâzımı Kara Mehmed Efendi

Kerîmzâde Mülâzımı Kara Mehmed Efendi (ö. 1728), Kastamonu'dan İstanbul'a gelip Abdülkerîmzâde Refdî Mehmed'in öğrencisi olan ve Lefkoşa kadılığına tayin edilen Osmanlı âlimidir.

Vefat: 1728
Unvan: Osmanlı müderrisi ve Lefkoşa kadısı

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Kastamonu'dan İstanbul'a

Mehmed b. Ahmed Kastamonu'da doğdu ve Kara Mehmed adıyla tanındı. İstanbul'da Abdülkerîmzâde Refdî Mehmed Efendi'nin öğrencisi oldu; 1112/1700-01'de onun Sahn'dan hareketi sırasında mülâzemet aldı. “Kerîmzâde Mülâzımı” eğitim bağını gösterir.

Medreseler ve Lefkoşa

Âişe Hatun dersiyesi, İbrahim Paşa Sarayı'nın altıncı ve beşinci medreseleri ile Sitti Hatun Medresesi'nde görev yaptı. 1140 Saferi/Eylül 1727'de başlayan tayinle Lefkoşa kadısı oldu.

Vefatı

Muharrem 1141/Ağustos-Eylül 1728'de ölüm haberi İstanbul'a ulaştı. Kaynak kesin gün ve defin yeri vermediğinden bunlar tahmin edilmedi. İyi hâlli, ilim ve salâhtan pay sahibi bir kişi olarak anılır.

Dersiyyeden Lefkoşa kadılığına

Mülâzemetini aldıktan sonra basamakları geçip kırk akçelik medreseye ulaştı ve oradan azledilerek sıra beklemeye başladı. Bu bekleyiş, 1124 Zilkadesinde yeni kurulan Âişe Hâtun Dersiyyesi'ne ibtidâ-i hâric derecesiyle tayin edilmesiyle sona erdi.

1129 Cemâziyelevvelinin altıncı günü, hâric hareket-i misliyye derecesiyle Kassâm Kâtibi Yahyâ Efendi'nin yerine Sâdise-i Saray-ı İbrâhim Paşa Medresesi'ne geçti. 1131 Zilhiccesinin yirmi dokuzuncu günü ibtidâ-i dâhil derecesiyle Hâmise-i Saray-ı İbrâhim Paşa Medresesi'ne yükseldi. 1135 Şaban'ının yirmi birinci günü dâhil hareket-i misliyye derecesiyle Akkirmânî Seyyid Ömer Efendi'nin yerine Sittî Hâtun Medresesi kendisine verildi.

Öğretim hayatı 1139 Zilkadesinde Lefkoşa kadılığına tayin edilmesiyle son buldu.

COĞRAFÎ HAFIZA2 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →

Koordinatlı mekânŞehir düzeyi2 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

3 kayıt

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Hocasının adıyla anılan bir mülâzım

Kastamonu'dan İstanbul'a gelip Abdülkerîmzâde Refdî Mehmed Efendi'ye dânişmend oldu; mülâzemetini ondan aldığı için ömrü boyunca "Kerîmzâde Mülâzımı" diye anıldı.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak onu "el-Mevlâ Mehmed ibn Ahmed" diye tanıtır: Kastamonu beldesinden çıkmış, "Kara Mehmed Efendi" denmekle tanınmış, sonra devletin merkezi İstanbul'a göçüp büyük âlimlere hizmet ederek Abdülkerîmzâde Refdî Mehmed Efendi'nin dânişmendi olmuştur. 1112 yılında, hocasının Sahn Medresesi'nden yükselişi vesilesiyle mülâzemetini aldı.

Maddenin sonundaki değerlendirme cümlesi lakabın kaynağını açıkça söyler: hâlinin güzelliğiyle bilinen, ilim ve salâhtan hissedar bu kişi, "Kerîmzâde mülâzemetiyle" şöhret bulmuştu. Osmanlı ilmiyesinde bir kişinin kimden mülâzım olduğu, çoğu zaman adının ayrılmaz parçası hâline gelirdi.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Âişe Hâtun Dersiyyesi'nin ilk müderrisi

Haraççı Muhyiddin Mescidi'nde yeni kurulan Âişe Hâtun Dersiyyesi'ne ilk müderris olarak tayin edildi; tayin tarihi için metin ile neşrin dipnotu bir yıl farklıdır.

Metni gösterMetni daralt

Kırk akçelik medreseden azledilip beklerken, yeni ihdas edilen bir dersiyye kendisine verildi: Haraççı Muhyiddin Mescidi'ndeki Âişe Hâtun Dersiyyesi. Neşrin dipnotu bu tayini "burada ders okutan ilk müderris" kaydıyla ayrıca belirtir; yani dersiyyenin ilk hocası odur.

Tayin tarihinde bir ayrılık vardır ve burada çözülmemiştir: maddenin gövdesi tarihi 1124 Zilkadesinin altıncı günü olarak verirken, aynı sayfadaki dipnot 6 Zilkade 1123 der. İki kayıt da olduğu gibi aktarılmıştır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

TARİHÎ KAYIT

Lefkoşa kadılığı ve gecikmeyle ulaşan vefat haberi

1139 Zilkadesinde Lefkoşa kadılığına tayin edildi; vefat haberi merkeze ancak 1141 Muharreminde ulaştı.

Metni gösterMetni daralt

Sittî Hâtun Medresesi'nde ders okuturken, 1139 Zilkadesinin yirmi sekizinci günü, ertesi yılın Saferi başlangıç sayılmak üzere Gergerîzâde Mustafa Efendi'nin yerine Lefkoşa kadılığı kendisine verildi.

Kaynak vefatını değil, vefat haberinin gelişini tarihler: 1141 Muharreminde "haber-i fevti vâsıl" olmuştur. Boşalan makam da aynı yılın Rebîülâhiri başlangıç sayılarak Hacı İsmâil Dersiyyesi müderrisi Hüseyin Paşazâde Mehmed Beg Efendi'ye verildi. Merkeze uzak bir kadılıkta vefat edenlerin kayıtları çoğu zaman böyle, ölüm günüyle değil haberin ulaştığı tarihle tutulurdu.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

Kastamonu · TürkiyeKastamonuKaynak onu "belde-i Kastamonı'dan zuhûr" etmiş olarak tanıtır; İstanbul'a buradan göç etmiştir. İlişkili kişi dosyası Kerîmzâde Mülâzımı Kara Mehmed Efendi : Kerîmzâde Mülâzımı Kara Mehmed Efendi (ö. 1728), Kastamonu'dan İstanbul'a gelip Abdülkerîmzâde Refdî Mehmed'in öğrencisi olan ve Lefkoşa kadılığına tayin edilen Osmanlı âlimidir.Lefkoşa · KıbrısLefkoşa1139 Zilkadesinde tayin edildiği son görev yeri; vefat haberi buradaki kadılığı sırasında merkeze ulaşmıştır. İlişkili kişi dosyası Kerîmzâde Mülâzımı Kara Mehmed Efendi : Kerîmzâde Mülâzımı Kara Mehmed Efendi (ö. 1728), Kastamonu'dan İstanbul'a gelip Abdülkerîmzâde Refdî Mehmed'in öğrencisi olan ve Lefkoşa kadılığına tayin edilen Osmanlı âlimidir.