Ara
Menü

Kavalalızâde Abdülvehhâb Efendi

Kavalalızâde Abdülvehhâb Efendi (ö. 1010/1601), medrese ve Haremeyn kadılıklarının yanında matematik, astronomi, geometri ve hesap ilimlerindeki yetkinliğiyle tanınmış Osmanlı âlimidir.

Vefat
1601
Unvan
Mekke ve Medine kadısı, matematik ve astronomi âlimi

Tahsil ve medreseler

Kavalalızâde diye tanınan bir ilmiye ailesinden geldi. Hoca Atâullah Efendi’den mülâzemet aldı. Ahmed Paşa, Üçşerefeli, Sahn, Edirne Bayezid ve Sultan Selim medreselerinde ders verdi.

Haremeyn kadılıkları

1009/1600-01’de Medine kadılığına, 1010 Saferinde Mekke kadılığına tayin edildi. Aynı yıl Şâban ayında vefat haberi İstanbul’a ulaştı.

Riyâzî ilimlerde uzmanlık

Nev‘îzâde onu özellikle riyâziye, astronomi, geometri ve hesap alanlarının önde gelen hocası olarak niteler. Kaynak belirli bir kitap adı vermediğinden kendisine varsayımsal eserler eklenmemiş; uzmanlığı ders ve problem çözme yetkinliği olarak kaydedilmiştir.

Mülâzemetten Haremeyn kadılığına

Tahsil basamaklarını tamamlayıp ders meclislerini dolaştıktan sonra Hâce Atâullah Efendi’den mülâzemet aldı ve bir süre çeşitli ilmî medreselerde ders verdi. Kırk akçelik bir medreseden mâzul iken 994 Receb’inde Topkapı’daki Ahmed Paşa Medresesi’ne tayin edildi; 997 Cemâziyelâhirinde Üçşerefeli payesine yükseldi, 1003 Rebîülevvelinde Sahn’a, aynı yılın Şâbanında Edirne Bayezidiyyesi’ne, 1005 Ramazanında Sultan Selîm-i Cedîd Medresesi’ne geçti.

1009 Cemâziyelâhirinde Medîne-i Münevvere kadılığı, 1010 Safer’inde de Mekke-i Mükerreme kadılığı kendisine verildi. Bu son görevde çok kalmadı; aynı yılın Şâbanında vefat haberi İstanbul’a ulaştı.

Kaynak onu ilimlerin geniş bir denizi, her fende akranını geçen biri diye anar ve özellikle riyâzî ilimlere bağlılığını öne çıkarır: heyet, hendese ve hesap fenninin şeyhi sayılır.

COĞRAFÎ HAFIZA3 coğrafî bağlantıMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi3 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

Ağ ve yol

Eserleri ve metinleri

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

en-Nücûmü’z-zâhirât şerhi

Kendisine, Cemâleddin el-Mârdînî’ye nisbet edilen en-Nücûmü’z-zâhirât adlı esere yazılmış bir şerh atfedilir; bu şerhe İshak b. Hasan et-Tokadî hâşiye yazmıştır.

Metni gösterMetni daralt

Rub‘-ı müceyyeb ve mîkāt literatürü üzerine yapılan bir tesbitte, Cemâleddin el-Mârdînî’ye nisbet edilen en-Nücûmü’z-zâhirât adlı kitabı Kavalalızâde’nin şerhettiği, bu şerh üzerine de İshak b. Hasan et-Tokadî’nin bir hâşiye kaleme aldığı belirtilir. Şerhin sözü edilen başka bir şerhle aynı eser olabileceği ihtimali de aynı yerde dile getirilir.

Kayıt, şârihin ölüm tarihini vermediği için özdeşlik yalnız nisbe ve ihtisas alanı üzerinden kurulmuştur; kesinleşmiş değildir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.

Kavram dünyası

İlk 3 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Medrese basamakları

Hâce Atâullah Efendi’den mülâzemet aldıktan sonra Topkapı Ahmed Paşa, Üçşerefeli payesi, Sahn, Edirne Bayezidiyye ve Sultan Selîm-i Cedîd medreselerinde ders verdi.

Metni gösterMetni daralt

Tahsilini tamamlayıp ders ve tahkik meclislerini dolaştıktan sonra Hâce Atâullah Efendi’den mülâzemet aldı. Kırk akçelik bir medreseden mâzul iken 994 Receb’inde Topkapı’daki Ahmed Paşa Medresesi’ne tayin edildi. 997 Cemâziyelâhirinde, görevi kabul etmeyen Rıdvân Efendi’nin yerine Üçşerefeli payesine yükseltildi. 1003 Rebîülevvelinde Sahn’a, aynı yılın Şâban ayında Edirne’deki Sultan Bayezid Medresesi’ne, 1005 Ramazanında ise Sultan Selîm-i Cedîd Medresesi’ne nakledildi.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Haremeyn kadılığı ve ansızın gelen ölüm

1009’da Medine, 1010 Safer’inde Mekke kadısı oldu; aynı yılın Şâban ayında ölüm haberi İstanbul’a ulaştı ve yerine başkası tayin edildi.

Metni gösterMetni daralt

Müderrislikten kazâya geçişi doğrudan Haremeyn’e oldu: 1009 Cemâziyelâhirinde Abdülhalîm Efendi’den boşalan Medîne-i Münevvere kadılığına, 1010 Safer’inde de Kefevî Hüseyn Efendi’nin yerine Mekke-i Mükerreme kadılığına tayin edildi; görev Harem-i Şerîf’in idaresini de kapsıyordu. Bu makamda uzun kalmadı. Aynı yılın Şâban ayında vefat haberi İstanbul’a ulaştı ve Mekke kadılığı, Rumeli sadâretinden mütekāid Kuş Yahyâ Efendi’ye verildi.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı.
TARİHÎ KAYIT

Hey’et, hendese ve hesap

Riyâzî ilimlerin medrese kariyeri içindeki yeri.

Metni gösterMetni daralt

“Şeyhü’l-fenn” nitelemesi, astronomi, geometri ve hesap alanlarında çağdaşları arasındaki üstünlüğünü anlatır. Bu ifade modern anlamda tek bir meslek unvanına indirgenmemiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakā’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, c. II, s. 1217-1224.

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

İstanbul · TürkiyeAhmed Paşa Medresesi994 Receb’inde Kilisli Ali Çelebi’den boşalan müderrisliğine tayin edildiği medrese; bilinen ilk müderrislik görevidir. İlişkili kişi dosyası Kavalalızâde Abdülvehhâb Efendi : Kavalalızâde Abdülvehhâb Efendi (ö. 1010/1601), medrese ve Haremeyn kadılıklarının yanında matematik, astronomi, geometri ve hesap ilimlerindeki yetkinliğiyle tanınmış Osmanlı âlimidir.Edirne · TürkiyeSultan Bayezid Medresesi1003 Şâbanında Salıncak Rıdvân Efendi’nin yerine müderris olarak geldiği medrese. İlişkili kişi dosyası Kavalalızâde Abdülvehhâb Efendi : Kavalalızâde Abdülvehhâb Efendi (ö. 1010/1601), medrese ve Haremeyn kadılıklarının yanında matematik, astronomi, geometri ve hesap ilimlerindeki yetkinliğiyle tanınmış Osmanlı âlimidir.Mekke · Suudi ArabistanMekke-i Mükerreme1010 Safer’inde kadılığına tayin edildiği şehir; aynı yılın Şâban ayında vefat haberi buradan İstanbul’a ulaştı. İlişkili kişi dosyası Kavalalızâde Abdülvehhâb Efendi : Kavalalızâde Abdülvehhâb Efendi (ö. 1010/1601), medrese ve Haremeyn kadılıklarının yanında matematik, astronomi, geometri ve hesap ilimlerindeki yetkinliğiyle tanınmış Osmanlı âlimidir.